धर्षः (dharSaH)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Apte

English

धर्षः [dharṣḥ],  [धृष्-भावे घञ्]

Boldness,  insolence,  haughtiness,  impudence.

Pride,  arrogance.

Impatience.

Restraint.

Violation,  seduction (of a woman).

Injury,  wrong,  insult.

A eunuch. Comp.
   -कारिणी a violated woman. 

Apte 1890

English

 धर्षः [धृष्-भावे घञ्] 1 Boldness,  insolence,  haughtiness,  impudence. 
2 Pride,  arrogance. 
3 Impatience. 
4 Restraint. 
5 Violation,  seduction (of a woman). 
6 Injury,  wrong,  insult. 
7 A eunuch. 
Comp. 
कारिणी a violated woman. 

Apte Hindi

Hindi

धर्षः
पुं*
  - धृष् +  घञ्
"धृष्टता,  अविनय अहंकार,  ढिठाई"

धर्षः
पुं*
  - धृष् +  घञ्
"घमंड,  अभिमान"

धर्षः
पुं*
  - धृष् +  घञ्
अधीरता

धर्षः
पुं*
  - धृष् +  घञ्
संयम

धर्षः
पुं*
  - धृष् +  घञ्
"बलात्कार,  सतीत्व हरण"

धर्षः
पुं*
  - धृष् +  घञ्
"क्षति,  बुराई,  अवज्ञा"

धर्षः
पुं*
  - धृष् +  घञ्
हीजड़ा

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  क्लीबः,  तृतीयप्रकृतिः,  अपुंस्,  उडुम्बरः,  तूबरकः,  पृष्ठशृङ्गी,  वर्षवरः,  पण्ड्रः,  मुष्कशून्यः,  पण्ड्रकः,  स्त्रीस्वभावः,  वृषाङ्कः,  धर्षवरः,  षण्ढः,  धर्षः,  वध्रिका,  अक्षतः,  अक्षतम्,  प्रकृतिः
noun
 
सः जनः यः न स्त्री न च पुमान्।
 "अद्यतनकाले क्लीबाः अपि राजनीतौ भागं गृह्णन्ति।"

Tamil

த4ர்ஷ: : துணிவு,  மமதை ,  கர்வம்,  அவமதித்தல்,  பெண்ணை பலவந்தம் செய்தல்.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 धर्षः,  पुं,
   (धर्षणमिति । धृष् + भावे घञ् ।)प्रागल्भ्यम् । (यथा,  महाभारते । १ । १८९ । ७ ।“यद्येष दर्पाद् धर्षाद्वाप्यथ ब्राह्मणचापलात् ।प्रस्थितो धनुरायन्तुं वार्य्यतां साधु मागमत् ॥
”)अमर्षः । शक्तिबन्धनम् । संहतिः । हिंसा ।इति धृषधातोर्भावेऽल्प्रत्ययेन साध्यः ॥

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ञि धृषा प्रागल्भ्ये”@} 2 ‘प्रागल्भ्यार्थे तु धृष्णोति परस्मैपदिनावुभौ।।’ 3 इति देवः। 
 धर्षकः-र्षिका,  धर्षकः-र्षिका,  4 दिधर्षिषकः-षिका,  5 दरीधृषकः-षिका
   धर्षिता-त्री,  धर्षयिता-त्री,  दिधर्षिषिता-त्री,  दरीधृषिता-त्री
   6 धृष्णुवन्-ती,  धर्षयन्-न्ती,  दिधर्षिषन्-न्ती
   -- धर्षिष्यन्-न्ती-ती,  धर्षयिष्यन्-न्ती-ती,  दिधर्षिषिष्यन्-न्ती-ती
   -- -- धर्षयमाणः,  धर्षयिष्यमाणः,  -- दरीधृष्यमाणः,  दरीधृषिष्यमाणः
   7 दधृक् 8 -दधृषौ-दधृषः
   -- -- -- 9 प्रधृष्टम्-प्रधृष्टः-प्रधृष्टवान्,  प्रधर्षितः-तवान्,  धर्षितः,  दिधर्षिषितः,  दरीधृषितः-तवान्
   10 धृषः,  11 धृष्णक्-धृष्णजौ-धृष्णजः,  12 धृष्णुः,  13 14 धर्षणः,  प्रधर्षी,  धर्षः,  दिधर्षिषुः,  दरीधर्षः
   15 धर्षितव्यम्,  धर्षयितव्यम्,  दिधर्षिषितव्यम्,  दरीधृषितव्यम्
   धर्षणीयम्,  धर्षणीयम्,  दिधर्षिषणीयम्,  दरीधृषणीयम्
   16 धृष्यम्,  धर्ष्यम्,  दिधर्षिष्यम्,  दरीधृष्यम्
   17 ईषद्धर्षणः-दुर्धर्षणः-सुधर्षणः
   -- -- इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तर्षतिवत् 18 ज्ञेयानि। 
 क्त्वायाम्-- 19 धर्षित्वा इति।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (९१९)
 02 =>
  (५-स्वादिः-१२६९। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (श्लो। १८२)
 04 =>
  [[१। सन्नन्ताण्ण्वुलि रूपम्। सेट्त्वात् गुणः। एवं सर्वत्र सन्नन्ते ज्ञेयम्।]]
 05 =>
  [[२। ‘रीग् ऋत्वत इति वक्तव्यम्’ (वा। ७-४-४०) इति रीगागमो यङन्ते सर्वत्र।]]
 06 =>
  [[३। शतरि,  ‘स्वादिभ्यः--’ (३-१-७३) इति श्नुः विकरणप्रत्ययः। ‘अचि श्नु--’ (६-४-७७) इति उवङादेशः।]]
 07 =>
  [[४। ‘ऋत्विग्दधृक्--’ (३-२-५९) इत्यादिना क्विन्प्रत्ययसन्नियोगेन धातोः द्विर्वचनं निपात्यते। धृष्णोतीति दधृक्। ‘क्विन्प्रत्ययस्य कुः’ (८-२-६२) इति कुत्वम्।]]
 08 =>
  [[आ। ‘तामातिक्य पदे पदेन चिबुके चातिग्नुवन् पाणिना चक्रे सध्नुवतां वधे दधृगसौ ऋज्वीं मनोज्ञाकृतिम्।’ धा। का। २। ७०।]]
 09 =>
  [[५। ‘आदितश्च’ (७-२-१६) इति,  ‘विभाषा भावादिकर्मणोः’ (७-२-१७) इति च अस्य धातोः नित्यम्,  अर्थविशेषे विभाषया च यथाक्रममिड्विकल्पयोः प्राप्तयोः सत्योः,  ‘धृषिशसी वैयात्ये’ (७-२-१९) इति नित्यमिडभावो वैयात्ये गम्यमाने निपात्यते। वैयात्यम् = वियातस्य भावः-धृष्टता। प्रागल्भ्यार्थे तु इट् भवत्येव। तदानीं ‘निष्ठा शीङ्स्विदिमिदिक्ष्विदिधृषः’ (१-२-१९) इति निष्ठायाः कित्त्वनिषेधाद् गुणः। ‘ञीतः क्तः’ (३-२-१८७) इति वर्तमानेऽप्यस्य धातोः क्तप्रत्ययो भवति।]]
 10 =>
  [[६। ‘इगुपधज्ञा--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
 11 =>
  [[७। ‘धृषेश्चेति वक्तव्यम्’ (वा। ३-२-१७२) इति ताच्छीलिके नजिङ्प्रत्यये रूपम्। ‘नेड् वशि कृति’ (७-२-८) इतीण्निषेधः। धृष्णक् = निर्लज्जः।]]
 12 =>
  [[८। ‘त्रसिगृधिधृषिक्षिपेः क्नुः’ (३-२-१४०) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु क्नुप्रत्ययः। ‘नेड् वशि कृति’ (७-२-८) इतीण्निषेधः।]]
 13 =>
  [[B। ‘वसन् माल्यवति ग्लास्नू रामो जिष्णुरधृष्णुवत्।।’ भ। का। ७। ४।]]
 14 =>
  [[९। नन्द्यादित्वात् (३-१-१३४) ण्यन्तादस्मात् कर्तरि ल्युप्रत्ययः।]]
 15 =>
  [पृष्ठम्०८११+ २१]
 16 =>
  [[१। ‘ऋदुपधात्--’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]
 17 =>
  [[२। ‘भाषायां शासियुधिदृशिधृषिमृषिभ्यः--’ (वा। ३-३-१३०) इति खलपवादो युच्।]]
 18 =>
  (७७५)
 19 =>
  [[३। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधाद् गुणः।]]

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.