| YouTube Channel

धर्म्य (dharmya)

 
शब्दसागरः
English
धर्म्य
mfn.
(-र्म्यः-र्म्या-र्म्यं)
1. Conformable or according to justice or
morality.
2. Obtainable by virtue or justice.
E.
धर्म as above,
यत्
aff.
Capeller Eng
English
धर्म्य
a.
lawful, legal, customary, just, righteous
endowed with qualities (ph.), suitable or corresponding to (gen. ).
Spoken Sanskrit
English
धर्म्य - dharmya -
adj.
- just
धर्म्य - dharmya -
adj.
- usual
धर्म्य - dharmya -
adj.
- proper
धर्म्य - dharmya -
adj.
- legal
धर्म्य - dharmya -
adj.
- virtuous
धर्म्य - dharmya -
adj.
- customary
धर्म्य - dharmya -
adj.
- legitimate
धर्म्य - dharmya -
adj.
- propertied
धर्म्य - dharmya -
adj.
- endowed with qualities or properties
धर्म्य - dharmya -
adj.
- suitable to
धर्म्य - dharmya -
adj.
- righteous
धर्म्य - dharmya -
n.
- customary donation
धर्म्य - dharmya -
adj.
- righteous
पुण्यवत् - puNyavat -
adj.
- righteous
सुनीथ - sunItha -
adj.
- righteous
देविल - devila -
adj.
- righteous
धर्मपर - dharmapara -
adj.
- righteous
धर्ममय - dharmamaya -
adj.
- righteous
धर्मयु - dharmayu -
adj.
- righteous
धर्मयुक्त - dharmayukta -
adj.
- righteous
धर्मवर्तिन् - dharmavartin -
adj.
- righteous
धार्मिक - dhArmika -
adj.
- righteous
धार्मुक - dhArmuka -
adj.
- righteous
पुण्यशिल - puNyazila -
adj.
- righteous
भविक - bhavika -
adj.
- righteous
भव्य - bhavya -
adj.
- righteous
विगतकल्मष - vigatakalmaSa -
adj.
- righteous
शुभ - zubha -
adj.
- righteous
साधु - sAdhu -
adj.
- righteous
साधुचरण - sAdhucaraNa -
adj.
- righteous
साधुशील - sAdhuzIla -
adj.
- righteous
सुकृति - sukRti -
adj.
- righteous
धर्म्य - dharmya -
adj.
- just
धर्म्य - dharmya -
adj.
- usual
धर्म्य - dharmya -
adj.
- proper
धर्म्य - dharmya -
adj.
- legal
धर्म्य - dharmya -
adj.
- virtuous
धर्म्य - dharmya -
adj.
- customary
धर्म्य - dharmya -
adj.
- legitimate
धर्म्य - dharmya -
adj.
- propertied
धर्म्य - dharmya -
adj.
- endowed with qualities or properties
धर्म्य - dharmya -
adj.
- suitable to
धर्म्य - dharmya -
adj.
- righteous
धर्म्य - dharmya -
n.
- customary donation
धर्म्य dharmya
adj.
propertied
Apte
English
धर्म्य [dharmya],
a.
[धर्मादनपेतः-यत्]
Consistent with law, duty or religon, lawful, legal
यो यस्य धर्म्यो वर्णस्य
Ms.*
3.22
25-26.
Religious (as an act)
क्रियाणां खलु धर्म्याणां सत्पत्न्यो मूलकारणम्
Ku.*
6.13.
Just, righteous, fair
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयो$न्यत्क्षत्रियस्य विद्यते
Bg.*
2.31
9.2
Y.*
3.44
धर्म्यासु कामार्थयशस्करीषु
Bk.*
1.9.
Legitimate.
Usual.
Endowed with particular qualities, as तद्धर्म्य
धर्म्यमणुमेतमाप्य Kaṭh.1.2.13.
Relating to Dharma
अध्येष्यते इमं धर्म्यं संवादमावयोः
Bg.*
18.7.Comp. -विवाहः a legal marriage
cf.
Ms.*
3.26.
Apte 1890
English
धर्म्य a. [धर्मादनपेतः
यत्] 1 Consistent with law, duty or religion, lawful, legal
Ms. 3. 22
25-26.
2 Religious (as an act)
Ku. 6. 13.
3 Just, righteous, fair
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत्क्षत्रियस्य विद्यते Bg. 2. 31
9. 2
Y. 3. 44.
4 Legitimate.
5 Usual.
6 Endowed with particular qualities, as तद्धर्म्य.
Monier Williams Cologne
English
धर्म्य
mfn.
legal, legitimate
usual, customary,
Mn.
MBh.
Kāv.
&c.
just, virtuous, righteous, Mṛcch. ix, 5
endowed with qualities or properties, ‘propertied’,
KaṭhUp.
ii, 13 (cf. तद्-)
suitable to (gen. ),
Pāṇ.
iv, 4, 47
N.
of a man (cf. -धार्म्यायण)
धर्म्य
n.
a customary donation, vi, 2, 65.
Monier Williams 1872
English
धर्म्य, अस्, आ, अम्, lawful, legal, conformable
to justice or law or custom or morality, consistent
with duty
usual
just, righteous
legitimate
en-
dowed with particular qualities (e. g. तद्-धर्म्य,
endowed with those qualities)
suitable to any person
or thing (with gen.).
—धर्म्य-विवाह, अस्, m.
legal marriage (of which there are various kinds
described in Manu III. 22).
Macdonell
English
धर्म्य dharm-ya,
a.
lawful, legal, legitimate
🞄permitted by the sacred tradition, customary
🞄just, honest
befitting (g.).
Benfey
English
धर्म्य धर्म्य, i. e. धर्म + य,
adj.
1. Conformable to law, legal, Man. 3,
22
9, 111.
2. Loving justice, just,
Rām. 2, 21, 49
50.
3. Legitimate (as
a wife), Rām. 3, 4, 7.
4. Latter part
of comp. words, Having the quality of
(that), Bhāg. P. 5, 14, 2.
--
Comp.
अ-,
adj.
1. illegal, Man. 3, 25. 2. unjust,
Rām. 1, 27, 18.
Apte Hindi
Hindi
धर्म्य
वि* - धर्म + यत्
"धर्मसम्मात, कर्त्तव्यसंगत, कानूनी रूप से सही, वैध"
धर्म्य
वि* - धर्म + यत्
धर्मयुक्त
धर्म्य
वि* - धर्म + यत्
"न्यायोचित, भला, उपयुक्त"
धर्म्य
वि* - धर्म + यत्
"वैध, यथारीति"
धर्म्य
वि* - धर्म + यत्
विशेष गुणों से युक्त
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धर्म्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲದ /ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗದಿರುವ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-९२)
व्युत्पत्तिः - > धर्मादनपेतः
प्रयोगाः - > "यो यस्य धर्म्यो वर्णस्य गुणदोषौ यस्य यौ" "क्रियाणां खलु धर्म्याणां सत्पत्न्यो मूलकारणम् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ३-२२, कुमा० ६-१३
धर्म्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮದಿಂದ ಹೊಂದಲ್ಪಡುವ
निष्पत्तिः - > "यत्" (४-४-९१)
व्युत्पत्तिः - > धर्मेण प्राप्यः
धर्म्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೀತಿವಂತ /ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ
L R Vaidya
English
Darmya {% a. (f. र्म्या) %} 1. Lawful, legal, consistent with duty, M.iii.22
2. just, righteous, धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत् क्षत्रियस्य विद्यते Bg.ii.31
3. legitimate
4. endowed with any particular qualities
5. religious, K.S.vi.13.
Bopp
Latin
धर्म्य (a धर्म s. य) justus, legitimus. BH. 9. 2.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
रूढ, निरूढ, प्रचलित, व्यावहारिक, उचित, नियत, प्रचल, सामयिक, नियम, धर्म्य, वैयवहारिक, सांकेतिक, सामयाचारिक, प्रत्न, लोक्य, लौकिक
adjective
लोके लोकेषु वा प्रचलितः.
"अस्य शब्दस्य रूढः अर्थः कः।"
Synonyms:
औरस, धर्म्य
adjective
विवाहितदम्पत्योः उत्पन्नः।
"दानवीरः कर्णः औरसः पुत्रः नासीत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धर्म्म्यः, त्रि, (धर्म्म + “धर्म्मपथ्यर्थन्यायादनपेते ।”४ ९२ इति यत् ।) धर्म्मादनपेतः ।धर्म्मयुक्तः यथा, श्रीभगवद्गीतायाम् ।“धर्म्म्याद्धि युद्धात् श्रेयोऽन्यत् क्षत्त्रियस्य नविद्यते
”“न्यूनाधिकविभक्तानां धर्म्म्यः पितृकृतः स्मृतः
”इति दायभागः
(धर्म्मेण प्राप्यः “नौवयोधर्म्मेति ।” ९१ ।इति यत् धर्म्मलभ्यः इति सिद्धान्तकौमुदी
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धर्म्य
त्रि०
धर्मादनपेतः “धर्मपथ्यर्थष्यायादनपेते” पा० यत् ।धर्मेण प्राप्यः “नौवयोधर्मेत्यादिना” पा० यत् वा धर्म-युक्ते धर्मादबर्हिमूते धर्मेण प्राप्ये “न द्रव्याणा-मविज्ञाय विधिं धर्म्यं प्रतिग्रहे” मनुः ब्राह्माद्यष्टविवाहो०पक्रमे “यो यस्य धर्म्यो वर्णस्य गुणदोषौ यस्य यौ ।तद्वः सर्वं प्रवक्ष्यामि प्रसवे गुणागुणान् षडानु-पूर्व्या विप्रस्य क्षत्रस्य चतुरोऽवरान् विट्शूद्रयोस्तुतानेव विद्याद्धर्म्यान्न राक्षसान् चतुरो ब्राह्मणस्या-द्यान् प्रशस्तान् कवयो विदुः राक्षसं क्षत्रियस्यैक-मासुरं वैश्यशूद्रयोः पञ्चानान्तु त्रयोधर्म्या द्वावधर्म्यौस्मृताविह पैशाचश्चासुरश्चैव कर्त्तव्यौ कदाचन ।पृथक् पृथग्वा मिश्रौ वा विवाहौ पूर्वचोदितौ गन्धर्वाराक्षसश्चैव धर्म्यौ क्षत्रस्य तौ स्मृतौ”
Capeller
German
धर्म्य gesetz-, recht-, pflichtmäßigig, herkömmlich
gerecht, tugendhaft
entsprechend
(Gen. ).
Burnouf
French
धर्म्य धर्म्य a. (sfx. य) légitime
légal
juste.
धर्म्यामृत
n.
la sainte ambroisie.
Stchoupak
French
धर्म्य-
a. légitime, légal, conforme à la loi, au devoir
juste,
vertueux
doué de qualités particulières.
°विवाह-
m.
mariage légitime.
धर्म्यामृत- nt. ambroisie de l'enseignement religieux.