| YouTube Channel

धर्मारण्य (dharmAraNya)

 
शब्दसागरः
English
धर्म्मारण्य
n.
 (-ण्यं) A forest into which DHARMA once retired.
E.
 धर्म, and
अरण्य a wood.
Capeller Eng
English
धर्मारण्य
n.
 a sacred grove
N.
 of a wood & a town.
Yates
English
धर्म्मा_रण्य (ण्यं) 1.
n.
 The wood of virtue.
Spoken Sanskrit
English
धर्मारण्य - dharmAraNya -
n.
 - sacred grove or wood
धर्मारण्य - dharmAraNya -
n.
 - grove of religion
Wilson
English
धर्म्मारण्य
n.
 (-ण्यं) A forest into which DHARMA once retired.
E.
 धर्म्म, and अरण्य a wood.
Monier Williams Cologne
English
धर्मारण्य
n.
 ‘grove of religion’, sacred g° or wood,
Śak.
N.
 of a sacred forest in Madhya-deśa,
Var.
MBh.
of a town founded by Amūrta-rajas,
R.
N.
 of wk.
Macdonell
English
धर्मारण्य dharma‿araṇya,
n.
 forest for the 🞄performance of religious duties
hermit-wood
🞄N. of a forest in Madhyadeśa
N. of a city
🞄-artha-yukta, pp. according with the good 🞄and the useful
-āśrita, pp. just, virtuous
🞄-āsana,
n.
 judgment-seat
-asti-kāya,
m.
 🞄category of virtue (with the Jains)
-āhṛta, 🞄pp. legitimately acquired.
Apte Hindi
Hindi
धर्मारण्यम्
नपुं*
 धर्मः- अरण्यम् -
"तपोवन, वन जिसमें संन्यासी रहते हों।"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धर्मारण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ
प्रयोगाः - > "सोऽहमविघ्नक्रियोपलम्भाय धर्मारण्यमिदमायातः"
उल्लेखाः - > शाकु० १
धर्मारण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಧ್ಯದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅರಣ್ಯ
धर्मारण्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅರಣ್ಯ
L R Vaidya
English
Darma-araRya {% n. %} a sacred grove, a wood inhabited by ascetics, धर्मारण्यं प्रविशति गजः Sak.i.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
धर्मारण्य dh. B. 3, 96.
--from the Padmapurāṇa. Bühler 339.
धर्मारण्य {% read %} Bühler 539.
पुराणम्
English
धर्मारण्य / DHARMĀRAṆYA. A Brahmin. He had many children. The major portion of his life was spent in hard work to support his large family. After that he went in search of means to attain heaven. In his quest, he happened to reach the realm of Nāgas (serpents). He entered the house of a nāga named padmanābha. When he reached the house padmanābha had been away carrying the chariot of the Sun. dharmāraṇya sat outside the house and spent a few days in vow and meditation. Then padmanābha returned. The brāhmaṇa asked padmanābha about the ways of attaining heaven. The nāga replied that there was none superior to the Sun. The Brahmin accepted penance and lived in the hermitage of cyavana for a few days. (M.B. śānti Parva, 4 Chapters from 361).
धर्मारण्यम् / DHARMĀRAṆYA(M). A forest which is a holy place. It is mentioned in mahābhārata, Vana Parva Chapter 82 Stanza 46, that the moment one enters this forest one would become sinless. This place was once the capital of the King named Asūtarajasa. (See under kuśa I).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धर्म्मारण्यं,
क्ली,
 (धर्म्माय धर्म्मस्य वा यदरण्यम् ।)पुण्यवनविशेषः । तस्य नामकारणं यथा, --“स धर्म्मः पीडितः सर्व्वं सोमेनाद्भुतकर्म्मणा ।तारां जिघृक्षता पत्नीं म्रातुराङ्गिरसस्य च ॥
सोऽप्ययाद्भीषितस्तेन बलिना क्रूरकर्म्मणा ।अरण्यं गहनं घोरं प्रविवेश तदा प्रभुः ॥
ब्रह्मोवाच ।यच्चारण्यमिदं धर्म्म ! त्वया व्याप्तं चिरं विभो ! ।नाम्ना भविष्यति ह्येतद्धर्म्मारण्यमिति प्रभो ! ॥
”इति वराहपुराणम् ॥
(गयास्थतीर्थविशेषः । यथा, वायुपुराणे गया-माहात्म्ये ।“प्रथमेऽह्नि विधिः प्रोक्तो द्वितीयदिवसे व्रजेत् ।धर्म्मारण्यं तत्र धर्म्मो यस्माद्यज्ञमकारयत् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धर्मारण्य
न०
 तीर्थभेदे तदाविर्भवकथा वराहपु० यथा “स-धर्मः षीडितः सर्वः सोमेनाद्भुतकर्मणा । तारां जि-घृक्षता पत्नीं भ्रातुराङ्गिरसस्य च । सोऽप्ययाद्भीषितस्तेनबलिना क्रूरकर्मणा । अरण्यं गहनं घोरं प्रविवेशतदा प्रभुः” ब्रह्मोवाच । “यच्चारण्यमिदं धर्म! त्वया-व्याप्तं चिरं विभो! । नाम्ना भविष्यति ह्येतद्धर्मारण्य-मिति प्रभो!” गयास्थे २ तीर्थभेदे “प्रथमेऽह्नि बिधिः-प्रोक्तो द्वितीयदिवसे व्रजेत् । धर्मारण्यं तत्र धर्मो य-स्मात् यज्ञमकारयत्” वायुपु० गयामाहात्म्ये “गयाच फल्गुतीर्थञ्च धर्मारण्यं सुरैर्वृतम् । तथा देवनदी-पुण्या सरश्च ब्रह्म निर्मितम्” भा० आनु० १६५ अ० ।३ धर्मसाधने अरण्यमात्रे च “तैरुक्तो यज्ञियान् देशान्धर्मारण्यं तथैवच” भा० आश्व० ९२ अ० । वृ० स० १४ अ०कूर्मविभागोक्ते मध्यभागस्थेदेशभेदे
न०
 ४ माथुरकोष-ज्योतियधर्मारण्यानि शूरसेनाश्च” इत्युपक्रमे मध्यमिद-मित्युक्तम् ।
Capeller
German
धर्मारण्य
n.
 heiliger (eig Pflichtübungs-)
Wald
N. eines Waldes u. einer Stadt.