| YouTube Channel

धर्माध्यक्ष (dharmAdhyakSa)

 
शब्दसागरः
English
धर्म्माध्यक्ष
m.
(-क्षः) A magistrate, a judge, &c.
E.
धर्म justice, and अध्यक्ष
superintendent.
Capeller Eng
English
धर्माध्यक्ष
m.
overseer of justice, superior
judge.
Yates
English
धर्म्मा_ध्यक्ष (क्षः) 1.
m.
A magistrate.
Spoken Sanskrit
English
धर्माध्यक्ष - dharmAdhyakSa -
m.
- magistrate
धर्माध्यक्ष - dharmAdhyakSa -
m.
- minister of justice
धर्माध्यक्ष - dharmAdhyakSa -
m.
- overseer of justice
धर्माध्यक्ष - dharmAdhyakSa -
m.
- judge
Wilson
English
धर्म्माध्यक्ष
m.
(-क्षः) A magistrate, a judge, &c.
E.
धर्म्म justice, and अध्यक्ष superintendent.
Monier Williams Cologne
English
धर्माध्यक्ष
m.
‘overseer of justice’, minister of j°, judge, magistrate,
Cāṇ.
Rājat.
Apte Hindi
Hindi
धर्माध्यक्षः
पुं*
धर्मः- अध्यक्षः -
न्यायाधीश
धर्माध्यक्षः
पुं*
धर्मः- अध्यक्षः -
विष्णु का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धर्माध्यक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
व्युत्पत्तिः - > धर्मस्य अध्यक्षः
प्रयोगाः - > "लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षः धर्माध्यक्षः कृताकृतः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "धर्माधिकारिणो लोकाः तदाराध्याः सुरास्तथा धर्मः तत्साधनं तेषामध्यक्षः स्यत् त्रिनामिवान् लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्ष इति क्रमात् ॥" - निरुक्तिः
धर्माध्यक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ /ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ನಿಯುಕ್ತನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ
प्रयोगाः - > "कुलशीलगुणोपेतः सर्वकर्मपरायणः प्रवीणः प्रेषणाध्यक्षो धर्माध्यक्षोऽभिधीयते ॥"
उल्लेखाः - > चाणक्यः
L R Vaidya
English
Darma-aDyakza {% m. %} 1. a judge
2. an epithet of Vishṇu.
Indian Epigraphical Glossary
English
Dharm-ādhyakṣa (EI 15
HD), generally explained as ‘a
judge’
but he was probably also the superintendent of charities,
etc.
cf. Dharm-ādhikārin.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शुल्कस्तु घट्टादिदेयं धर्माध्यक्षस्तु धार्मिकः ७२४
धर्माधिकरणी चाथ हट्टाध्यक्षोऽधिकर्मिकः
-wordlist-
शुल्क (पुंक्ली), धर्माध्यक्ष (पुं), धार्मिक (पुं), धर्माधिकरणिन् (पुं), हट्टाध्यक्ष (पुं), अधिकर्मिक (पुं)
Mahabharata
English
Dharmādhyaksha = Vishṇu (1000 names).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धर्म्माध्यक्षः,
पुं,
(धर्म्मे धर्म्माधिकरणे अध्यक्षः ।)धर्म्माधिकरणी इति हेमचन्द्रः ३८८
“कुलशीलगुणोपेतः सर्व्वधर्म्मपरायणः ।प्रवीणः प्रेषणाध्यक्षो धर्म्माध्यक्षो विधीयते
”इति चाणक्ये १०२
(विष्णुः यथा, महाभारते १३ १४९ २८ ।“लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्म्माध्यक्षः कृताकृतः
”“धर्म्माधर्म्मो साक्षादीक्षते अनुरूपं फलं दातुम् ।तस्माद्धर्म्माध्यक्षः ।” इति शाङ्करभाष्यम्
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धर्माध्यक्ष
पु०
धर्मे व्यवहारे धर्मनिर्णये अध्यक्षः प्राड्-विवेकादौ “कुलशीलगुणोपेतः सर्वकर्मपरायणः ।प्रवीणः प्रेषणाध्यक्षो धर्माध्यक्षोऽभिधीयते” चाणक्यः ।२ विष्णौ “लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृता-कृतः” विष्णुस० “धर्माधर्म्मौ साक्षादीक्षते तदनुरूपंफलं दातुं तस्माद्धर्माध्यक्षः” भा० अत्र धर्मपदंलक्षणया धर्माधर्मपदं तदभिप्रायेण धर्माधमौ इत्युक्तम्
Capeller
German
धर्माध्यक्ष
m.
Oberrichter (eig. Rechtsaußeher).