धर्मशास्त्र (dharmazAstra)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English धर्म-शास्त्र dharma-zAstra law-book
धर्मशास्त्र dharmazAstra law book
धर्मशास्त्र dharmazAstra compendium of Hindu law
धर्मशास्त्र dharmazAstra religious and social law
धर्मशास्त्र dharmazAstra treatise on dharmA
Wilson
EnglishApte Hindi
Hindiधर्मशास्त्रम्
धर्मः-शास्त्रम् -
धर्मसंहिता न्यायशास्त्र
Shabdartha Kaustubha
Kannadaधर्मशास्त्र
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮಸಶಾಸ್ತ್ರ /ಧರ್ಮದ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ ಮನು ಪರಾಶರ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಸ್ಮೃತಿ
निष्पत्तिः - > शासु (अनुशिष्टौ) - कर० "ष्ट्रन्" (उ० ४-१५८)
व्युत्पत्तिः - > शिष्यतेऽनेन
Aufrecht Catalogus Catalogorum
EnglishLanman
EnglishSanskrit Tibetan
Tibetanchos kyi bstan bcos
धर्मशास्त्र
chos khrims
धर्मशास्त्र
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritशिक्षा कल्पो व्याकरणं छन्दो ज्योतिर्निरुक्तयः ॥ २५० ॥
षडङ्गानि धर्मशास्त्रं स्यात्स्मृतिर्धर्मसंहिता ।
वेदाङ्ग (क्ली), षडङ्गी (स्त्री), शिक्षा (स्त्री), कल्प (पुं), व्याकरण (क्ली), छन्दस् (क्ली), ज्योतिस् (क्ली), निरुक्त (क्ली), धर्मशास्त्र (क्ली), स्मृति (स्त्री), धर्मसंहिता (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritधर्म्मशास्त्रं, (धर्म्मस्य धर्म्माय वा शास्त्रम् ।)मन्वादिप्रणीतशास्त्रम् । तत्पर्य्यायः । स्मृतिः २धर्म्मसंहिता ३ । इति हेमचन्द्रः ॥
धर्म्मशास्त्र-प्रयोजका यथा, याज्ञवल्क्ये । १ । ५-६ ।“मन्वत्रिविष्णुहारीतयाज्ञवल्क्योशनोऽङ्गिराः ।यमापस्तम्बसम्बर्त्ताः कात्यायनवृहस्पती ॥
पराशरव्यासशङ्खलिखिता दक्षगोतमौ ।शातातपो वशिष्ठश्च धर्म्मशास्त्रप्रयोजकाः ॥
”एते प्रधानानि अन्येऽपि सन्ति ॥
रघुनन्दन-धृतधर्म्मशास्त्राणि यथा, --“मलिम्लुचे दायभागे संस्कारे शुद्धिनिर्णये ।प्रायश्चित्ते विवाहे च तिथौ जन्माष्टमीव्रते ॥
दुर्गोत्सवे व्यवहृतावेकादश्यादिनिर्णये ।तडागभवनोत्सर्गे वृषोत्सर्गत्रये व्रते ॥
प्रतिष्ठायां परीक्षायां ज्योतिषे वास्तुसंज्ञके ।दीक्षायामाह्निके कृत्ये क्षेत्रे श्रीपुरुषोत्तमे ॥
सामश्राद्धे यजुःश्राद्धे शूद्रकृत्यविचारणे ।इत्यष्टाविंशतिस्थाने तत्त्वं वक्ष्यामि यत्नतः ॥
”इति रघुनन्दनभट्टाचार्य्यः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritधर्म्मशास्त्र शिष्यतेऽनेन शास--करणे ष्ट्रन् ६ त० । धर्म-शासने मन्वादिप्रणीते धर्मप्रतिपादके ग्रन्थभेदेस्मृतिशास्त्रे तस्य कर्त्तारश्च हेमाद्रिव्रतखण्डे दर्शिता यथा“शाङ्खलिखितौ स्मृतयो धर्मशास्त्राणि तेषां प्रणे-तारोमनुविष्णुयमदक्षाङ्गिरोऽत्रिवृहस्पत्युशनआपस्तम्बव-शिष्ठकात्यायगपराशरव्यासशङ्खलिखितसवर्त्तगौतमशाता-तपहारीतयाज्ञवल्क्यप्राचेतसादयः” । यमः “मनुर्यमो-वसिष्ठोऽत्रिः दक्षो विष्णुस्तथाङ्गिराः । उशना वाक्-पतिर्व्यास आपस्तम्बोऽथ गौतमः । कात्यायनो नार-दश्च याज्ञवल्क्यः पराशरः । संवर्त्तश्चैव शङ्खश्च हा-रीतो लिखितस्तथा । एतैर्यानि प्रणीतानि धर्मशा-स्त्राणि वै पुरा । तान्येवाति प्रमाणानि न हन्तव्यानिहेतुभिः” “आदिशब्दाच्च वृद्धदेवलसोमजमदग्निप्रजापति-विश्वामित्रवृद्धशातातपपैठीनसिपितामहबौधायनच्छागलेय-जाबालिच्यवनमरीचिकश्यपाः” तथा हि भविष्यपुराणे“अष्टादशपुराणेषु यानि वाक्यानि पुत्रक! । तान्यालोच्यमहाबाहो! तथा स्मृत्यन्तरेषु च । मन्वादिस्मृतयो याश्चषड्विंशत् परिकीर्त्तिताः । तासां वाक्यानि क्रमशःसमालोक्य व्रवीमि ते” इति । मन्वादिस्मृतीनां षड्-त्रिंशत्त्वमुक्तम्, तच्चानन्तरोक्ताभिरेव पूर्य्यते । यानिपुनर्महाभारतरामायणविष्णुधर्मशिवधर्मप्रभृतीनि गृह्य-परिशिष्टानि च तानि च स्मृत्यन्तरेषु चेत्यनेनैवोक्तानितथा चोक्तं भविष्यपुराणे “अष्टादश पुराणानि रामस्यचरितं तथा । विष्णुधर्माणि शास्त्राणि शिवधर्माश्चभारत! । कार्ष्णञ्च पञ्चमोदेवो यन्महामारतं स्मृतम् ।सौराश्च धर्मा राजेन्द्र! मानवोक्ता महीपते! । जयेतिनाम चैतेषां प्रवदन्ति मनीषिण इति” “तदपि स्मृत्य-न्तरेषुचैवेत्यनेनैव परिगृहीतं वेदितव्यम्” हेमाद्रि० व्र० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.