| YouTube Channel

धर्मज (dharmaja)

 
Capeller Eng
English
धर्मज
a.
begot or produced by a sense of duty
m.
patron. of Yudhiṣṭhira.
Monier Williams Cologne
English
धर्म—ज
mfn.
produced by a sense of duty,
Mn.
ix, 107
धर्म—ज
m.
=
the next.
Apte Hindi
Hindi
धर्मजः
पुं*
धर्मः-जः -
"धर्म से उत्पन्न, वैध, पुत्र, असली बेटा"
धर्मजः
पुं*
धर्मः-जः -
युधिष्ठिर का नाम
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धर्मज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಔರಸಪುತ್ರ /ಹನ್ನೆರಡು ವಿಧ ಪುತ್ರರಲ್ಲೊಬ್ಬ /ಧರ್ಮದಿಂ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರ /ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಪುತ್ರ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - "डः" (३-२-१०१)
व्युत्पत्तिः - > धर्मेण जायते
प्रयोगाः - > "यस्मिन्नृणं सन्नयतियेन चानन्त्यमश्नुते एव धर्मजः पुत्रः कामजानितरान् विदुः ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ९-१०७
धर्मज
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮರಾಜ /ಯುಧಿಷ್ಠಿರ
निष्पत्तिः - > जनी (प्रादुर्भावे) - "डः" (३-२-९८)
व्युत्पत्तिः - > धर्माज्जायते
प्रयोगाः - > "एवं सञ्चिन्त्य भगवान् स्वराज्ये स्थाप्य धर्मजम् नन्दयामास सुहृदः साधूनां वर्त्म दर्शयन् ॥"
उल्लेखाः - > भाग० ३-३-१६
धर्मज
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಧರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾದ
L R Vaidya
English
Darma-ja {% m. %} 1. a legitimate son
See औरस and M.ix.107
2. an epithet of Yudhishṭhira, the first Pāṇḍava.
Mahabharata
English
Dharmaja^1 (“son of Dharma”) = Yudhishṭhira: VII, 6955 (only B.)
VIII, 3555
XII, 1813
XIV, 2114, 2556, 2560
XV, 58, 346, 711
XVIII, 58.
Dharmaja^2 (do.) = Kṛshṇa (Nārāyaṇa): XII, 13266.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धर्मज
पु०
धर्मार्थं जायते जन--ड औरसे प्रथमे पुर्त्रौ“यस्मिन्नृणं सन्नयति येन चानन्त्यमश्रुते एव धर्मजःपुत्रः कामजानितरान् विदुः” मनुः धर्मात् जायतेजन--ड धर्मपुत्रे युधिष्ठिरे “एवं सञ्चिन्त्य भग-वान् स्यराज्ये स्थाप्य धर्मजम् नन्दयामास सुहृदःसाधूनां वर्म दर्शयन्” भाग० १७ युधिधिरस्यधर्मतो जन्मकथा भा० आ० १२३ अ० “संवत्सरधुते गर्मेगान्धार्य्या जनमेजय! आह्वयामास वै कुन्ती गर्मार्येधर्ममच्युतम् सा वलिं त्वरिता देवी धर्मायोपजहारह जजाप विधिवज्जप्यं दत्तं दुर्वाससा पुरा ।आजगाम ततो देवो धर्मो मन्त्रबलात्ततः विमानेसूर्य्यसङ्काशे कुन्ती यत्र जपस्थिता विहस्य तां ततोब्रूयाः कुन्ति! किन्ते ददाम्यहम् सा तं विहस्यमाना-ऽपि पुत्रं देह्यब्रवीदिदम् संयुक्ता सा हि धर्मेणयोगमूर्त्तिधरेण लेभे पुत्रं वरारोहा सर्वप्राणमृतांहितम् ऐन्द्रे १८ चन्द्रसमायुक्ते मुहूर्त्तेऽभिजितेऽष्टमे ।दिवामध्यगते सूर्य्ये तिथौ पूर्णेऽतिपूजिते समृद्ध-यशसं कुन्ती सुषाव प्रवरं सुतम् जातमात्रे सुते तस्मिनुवागुवाचा शरीरिणी एष धर्मभृतां श्रेष्ठी भविष्यतिनरोत्तमः विक्रान्तः सत्यवाक् चैव राजा पृथ्व्यां भवि-ष्यति युधिष्ठिर इति ख्यातः पाण्डोः प्रथमजःसुतः” बुद्धभेदे दिव्यभेदे
न०
धटशब्दे दृश्यम् ।५ धर्मतो जातमात्रे
त्रि०
नरनारायणयोः
पु०
द्वि०व० धर्मशब्दे तयोर्मूर्त्तिरूपधर्म्मपत्नीजन्मकथादृश्या
Capeller
German
धर्मज aus Pflichtgefühl erzeugt.