धातुः: धृ
मूलधातुः: धृञ्
धात्वर्थः: धारणे
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: धरति-ते,धारयति
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः,ञित्
टिप्पनी: धरति(धरतीत्यादि) भरतिवत् "धारेरुत्तमर्ण'' इत्यत्र धृञ् अनवस्थाने इति तौदादिकस्य ग्रहणमिति न्यासपदमञ्जर्यादिषु "इङ्धार्योः'' इत्यत्राप्यस्येति न्यासे, "अध्यायन्याय'' इति निपातनमस्त्यस्येति वृत्तिकारेण दर्शितम् धारयतीति ( धारयः ) "अनुपसर्गाल्लिम्पविन्द'' इत्यादिना शे शपि गुणयौ वसु धारयतीति ( वसुन्धरा ) "संज्ञायां भृतॄवृजि'' इति खचि "खचि ह्रस्वश्च'' इति ह्रस्वत्वे मुमागमः ( धारा ) धारा प्रपातन इति भिदादिपाठादङि गुणो दीर्घत्वं च द्रवद्रव्यनिपातनं धारेतिन्यासे खइगधारादावुपमानात् प्रयोगः ( धर्मः )


धातुः: धृ
मूलधातुः: धृङ्
धात्वर्थः: अवध्वंसने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: धरते
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः,ङित्


धातुः: धृ
मूलधातुः: धृङ्
धात्वर्थः: अवस्थाने
गणः: तुदादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: ध्रियते
अनुबन्धादिविशेषः: ऋकारान्तः,ङित्


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

धृङ्  (अर्थः)  अवस्थाने
( ध्रियते ) इत्यादि आद्रियते इतिवत् ( आधारः ) "आध्याय''इत्यादिनाधिकरणे घञ्(धर्मः)मनिन् अत्र वक्तव्यं भूवादावुक्तम् धरते धीरतीति शपि द्रियतिध्रियती अनुदात्तावात्मनेभाषौ 128

धृङ्  (अर्थः)  अवध्वंसने
( धरते दध्रे ) इत्यादि धृञ्वत् 941

धृङ्  अवस्थाने 
- ध्रियते (22)  दध्रे  धर्त्ता  दिधरिषते  धर्मः  आधारः  इति आत्मनेभाषौ  किरादिकार्य्यानुरोधेन पृङ्मृङोरनन्तरं नोपदिष्टौ एतौ 138

धृङ्  अवध्वंसने 
- धरते । दध्रे ।। 968 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“धृङ् अवस्थाने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> किरादिः। </li> <li>‘धारणे च’ इति द्रुमे। </li> <li>‘ध्रियते स्यादवस्थाने धृङोऽवध्वंसने पुनः। </li> <li>धरते धारणेऽर्थे तु धरते धरतीत्युभे।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>धारकः-रिका, धारकः-रिका, <a href="#foot_krm04">4</a> दिधरिषकः-षिका, देध्रीयकः-यिका;</li> <li> इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकधरतिवत् <a href="#foot_krm05">5</a> ऊह्यानि। </li> <li><a href="#foot_krm06">6</a> पुरन्ध्री <a href="#foot_krm07">7</a>, <a href="#foot_krm08">8</a> <a href="#foot_krm09">9</a> महीध्रः-कुध्रः, <a href="#foot_krm10">10</a> आधारः, <a href="#foot_krm11">11</a> धर्मः, इमानि रूपाणि अस्य धातोरिति विशेषः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९१४)</li> <li id="foot_krm02">02 => (६-तुदादिः-१४१२। अक। अनि। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। २९)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[४। अस्य धातोः किरादित्वात् ‘किरश्च पञ्चभ्यः’ (७-२-७५) इति सनि इडागमो भवति। द्वित्वादिकम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => (९१३)</li> <li id="foot_krm06">06 => [[५। पुरं धारयतीत्यर्थे ‘संज्ञायां भृ--’ (३-२-४६) इति खचि, पृषोदरादित्वात् उपधा- लोपे साधुः। स्त्रियाम्, गौरादित्वात् ङीष्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[आ। ‘ह्रीणां नवोढां जगतोऽभिनन्द्यां तां पर्यगृह्णन् मुदिताः पुरन्ध्र्यः।।’ वा। वि। १-६०।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [पृष्ठम्०८०८+ २८]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[१। ‘कप्रकरणे मूलविभुजादिभ्य उपसंख्यानम्’ (वा। ३-२-५) इति कः। एवं कुं धरतीति कुध्रः इत्यत्रापि ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[२। ‘अवहाराधारावायानामुपसंख्यानम्’ (वा। ३-३-१२२) इति घञन्तः निपात्यते। आध्रियतेऽस्मिन्नित्यर्थे = आधारः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[३। ‘अर्त्तिस्तुसुहुसृधृ--’ (द। उ। ७-२६) इति मन्प्रत्यये रूपमेवम्। धरति ध्रियते वाऽस्मिन्नाचार इति धर्मः = न्यायः।]]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“धृङ् अवध्वंसने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘अविध्वंसने’ इति क्षीरस्वामी। </li> <li>‘ध्रियते स्यादवस्थाने धृङोऽवध्वंसने पुनः। </li> <li>धरते धारणेऽर्थे तु धरते धरतीत्युभे।।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>धारकः-रिका, धारकः-रिका, <a href="#foot_krm04">4</a> दिधीर्षकः-षिका- <a href="#foot_krm05">5</a> देध्रीयकः-यिका;</li> <li> धर्ता-त्री, धारयिता-त्री, दिधीर्षिता-त्री, देध्रीयिता-त्री;</li> <li> -- धारयन्-न्ती, धारयिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- धरमाणः, धारयमाणः, दिधीर्षमाणः, देध्रीयमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm06">6</a> धरिष्यमाणः, धारयिष्यमाणः, दिधीर्षिष्यमाणः, देध्रीयिष्यमाणः;</li> <li> सुधृत्-सुधृद्-सुधृतौ-सुधृतः;</li> <li> -- -- धृतम्-तः-तवान्, धारितः, दिधीर्षितः, देध्रीयितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm07">7</a> धरः, <a href="#foot_krm08">8</a> धरणः, धारः, दिधीर्षुः, देध्रीयः;</li> <li> धर्तव्यम्, धारयितव्यम्, दिधीर्षितव्यम्, देध्रीयितव्यम्;</li> <li> धरणीयम्, धारणीयम्, दिधीर्षणीयम्, देध्रीयणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm09">9</a> <a href="#foot_krm10">10</a> धार्यम्, धार्यम्, दिधीर्ष्यम्, देध्रीय्यम्;</li> <li> ईषद्धरः-दुर्धरः-सुधरः;</li> <li> -- -- <a href="#foot_krm11">11</a> ध्रियमाणः, धार्यमाणः, दिधीर्ष्यमाणः, देध्रीय्यमाणः;</li> <li> धारः, धारः, दिधीर्षः, देध्रीयः;</li> <li> धर्तुम्, धारयितुम्, दिधीर्षितुम्, देध्रीयितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm12">12</a> धारा-धृतिः, धारणा, दिधीर्षा, देध्रीया;</li> <li> धरणम्, धारणम्, दिधीर्षणम्, देध्रीयणम्;</li> <li> धृत्वा, धारयित्वा, दिधीर्षित्वा, देध्रीयित्वा;</li> <li> प्रधृत्य, प्रधार्य, प्रदिधीर्ष्य, प्रदेध्रीय्य;</li> <li> धारम् २, धृत्वा २, धारम् २, धारयित्वा २, दिधीर्षम् २, दिधीर्षित्वा २, देध्रीयम् २;</li> <li> देध्रीयित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (९१३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९६०। अक। अनि। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। २९)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। सन्नन्ताण्ण्वुलि ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे, ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इति इत्त्वे रपरत्वे, ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घे च रूपमेवम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। यङन्ते, ‘रीङ् ऋतः’ (७-४-२७) इति रीङ्। गुणोऽभ्यासे। एवं सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीडागमः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। पचादित्वादच्प्रत्ययः कर्तरि।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद् युच्’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिको युच्।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [पृष्ठम्०८०७+ २३]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[१। ‘ऋहलोः--’ (३-१-१२४) इति ण्यत्प्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[२। ‘रिङ् शयग्लिङ्क्षु’ (७-४-२८) इति रिङादेशे रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[३। ‘धारा प्रपाते’ (ग। सू। ३-३-१०३) इति भिदादिपाठात् अङि, ‘ऋदृशोऽङि गुणः’ (७-४-१६) इति गुणः। निपातनाद् दीर्घः। अन्यत्र धृतिः। असिधारा इत्यादिषु प्रपातसाम्यात् लक्षणया प्रयोगः।]]</li></ul>

धृ (धृ॒ङ् अवस्थाने - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = धरणम्
अनीयर् = धरणीयः - धरणीया
ण्वुल् = धारकः - धारिका
तुमुँन् = धर्तुम्
तव्य = धर्तव्यः - धर्तव्या
तृच् = धर्ता - धर्त्री
क्त्वा = धृत्वा
ल्यप् = प्रधृत्य
क्तवतुँ = धृतवान् - धृतवती
क्त = धृतः - धृता
शानच् = ध्रियमाणः - ध्रियमाणा

धृ (धृ॒ञ् धारणे - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = धरणम्
अनीयर् = धरणीयः - धरणीया
ण्वुल् = धारकः - धारिका
तुमुँन् = धर्तुम्
तव्य = धर्तव्यः - धर्तव्या
तृच् = धर्ता - धर्त्री
क्त्वा = धृत्वा
ल्यप् = प्रधृत्य
क्तवतुँ = धृतवान् - धृतवती
क्त = धृतः - धृता
शानच् = धरमाणः - धरमाणा

धृ (धृ॒ङ् अवध्वंसने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = धरणम्
अनीयर् = धरणीयः - धरणीया
ण्वुल् = धारकः - धारिका
तुमुँन् = धर्तुम्
तव्य = धर्तव्यः - धर्तव्या
तृच् = धर्ता - धर्त्री
क्त्वा = धृत्वा
ल्यप् = प्रधृत्य
क्तवतुँ = धृतवान् - धृतवती
क्त = धृतः - धृता
शतृँ = धरन् - धरन्ती
शानच् = धरमाणः - धरमाणा

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

धृङ्  अवध्वंसने
- धरते तुदादौ धृङ् आधारे (6115) ध्रियते  चुरादौ धृ धारणे धारयति  अनुपसर्गाल्लिम्पविन्द (31138) इति शः- धारयः  संज्ञायां (3246) वसुन्धरा  इङ्धार्योः शत्रकृच्छिणि (32130) धारयन्  अर्तिस्तुसु (उ01139) इति मन्- धर्मः  अर्तिसृधृधमि (उ02102) इत्यनिः धरणि, धरणी  अचि (द्र0 उ0 3124) धरोऽद्रिः, धरा भूः  भिदादौ (द्र0 गण0 33104) धारा  ।अध्यायन्याय (तु0 33122काशिका) इत्याधारः 931

धारणार्थकाः
2.3.8
दधाति धत्ते बिभृते बिभर्ति भरति भरते धरति धरते भुरण्यति धियति मलते धारयति मल्लते पोषयति दधते त्रासयति स्कुन्दते

धृङ् - अवस्थाने (भ्वा० आत्म० अक० अनि०) धरते ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ಧರಿಸು

धरते (dharate)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)

Akhyata Chandrika