| YouTube Channel

धमनि (dhamani)

 
Capeller Eng
English
धम॑नि
f.
 piping
reed, pipe
tube or canal of the human
body, vessel, vein, nerve, etc.
Yates
English
धमनि (निः-नी) 2. 3.
f.
 Tubular ves-
sel, as a vein
the neck
turme-
ric
a sort of perfume.
Apte
English
धमनिः [dhamaniḥ] नी [nī], नी
f.
A reed, blow-pipe
वेणुधमन्या प्रबोध्य Vaiśvadeva.
A tube or canal of the human body, tubular vessel, as a vein, a nerve,
&c.
Throat, neck.
A speech.
Turmeric.
Comp.
 -संतत
a.
 emaciated, lank.
Apte 1890
English
धमनिः,
नी f. 1 A reed, blow-pipe.
2 A tube or canal of the human body, tubular vessel, as a vein, a nerve, &c.
3 Throat, neck.
4 A speech.
Monier Williams Cologne
English
धम॑नि
f.
 the act of blowing or piping,
RV.
 ii, 11, 8
(also °नी) a pipe or tube, (esp. ) a canal of the human body, any tubular vessel, as a vein, nerve
&c.
 ,
AV.
ChUp.
MBh.
Suśr.
&c.
 (24 t° vessels starting from the heart or from the navel are supposed to carry the रच or chyle through the body)
the throat, neck,
L.
N.
 of Hrāda's wife (the mother of Vātāpi and Ilvala),
BhP.
Monier Williams 1872
English
धमनि, इस्, and in the later language also ध-
मनी, f. a reed, a pipe, (perhaps also) the act of
blowing (a wind instrument)
a tube or canal of the
human body
any tubular vessel, as a vein, nerve, &c.,
(in the Hindū medical system there are twenty-four
chief tubular vessels, which starting from the heart
carry the रस or chyle through the body
according
to another system the starting-point of these vessels
is the navel, whence they branch out and perform
various functions)
the throat, neck
(ई), f. a sort
of perfume (= हट्ट-विलासिनी and नलिका)
tur-
meric (= हरिद्रा)
another plant, = पृश्नि-पर्णी
(इस्), f., N. of the mother of Vātāpi and Ilvala, and
wife of Hrāda.
Benfey
English
धमनि and नी धम् + अनी̆ (vb.
धमा),
f.
 A vein, MBh. 1, 5936.
Hindi
Hindi
ऊर्जा के पारित होने के लिए अनुमति देता है एक नदी के भीतर एक परत
Apte Hindi
Hindi
धमनिः
पुं*
 - धम् + अनि
"नरकुल, नै"
धमनिः
पुं*
 - धम् + अनि
"शरीर की नाड़ी, शिरा"
धमनिः
पुं*
 - धम् + अनि
"गला, गर्दन"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
धमनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರ /ಸಿರೆ
निष्पत्तिः - > धम (शब्दे) - "अनिः" (उ० २-१०२)
विस्तारः - > "नाडी तु धमनिः सिरा"- अम० ।
धमनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹರಿದ್ರೆ /ಅರಿಶಿನ
धमनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುತ್ತಿಗೆ /ಕತ್ತು
विस्तारः - > "धमनी तु हरिद्रायां कन्धराशिरयोरपि" - विश्व० ।
धमनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಟ್ಟವಿಲಾಸಿನಿಯೆಂಬ ಗಂದಿಗರ ಒಂದು ವಸ್ತು
धमनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನರಿಹೊನ್ನೆ ಗಿಡ
धमनि
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಕ್ಯ /ಮಾತು
L R Vaidya
English
Damani {% f. %} 1. A reed, a pipe
2. a tube or canal of the human body (i.e. a vein, a nerve &c.)
3. throat, neck.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कंधरा धमनिर्ग्रीवा शिरोधिश्च शिरोधरा ।
-wordlist-
कन्धरा (स्त्री), धमनि (स्त्री), ग्रीवा (स्त्री), शिरोधि (स्त्री), शिरोधरा (स्त्री)
--source--
वस्नसा नु स्नसा स्नायुर्नाड्यो धमनयः शिराः ।
-wordlist-
वस्नसा (स्त्री), स्नसा (स्त्री), स्नायु (स्त्री), नाडी (स्त्री), धमनि (स्त्री), शिरा (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ग्रीवा
ग्रीवा, धमनि, मन्या, शिरोधरा, कन्धरा
ग्रीवा धमनिर्मन्या शिरोधरा कन्धरा गलः कण्ठः ॥ ५१६ ॥
verse 2.1.1.516
page 0059
Tamil
Tamil
த4மனி : த4மனீ = நாணல், கழுத்து, உயிர்நாடி, ரத்தக் குழாய்.
Vedic Reference
English
Dhamani, ‘reed, ’ appears to denote ‘pipe’ in a passage of
the Rigveda^1 and in a citation appearing in the Nirukta.^2 In
the Atharvaveda^3 it denotes, perhaps, ‘artery’ or ‘vein, ’ or
more generally ‘intestinal channel, ’ being coupled in some
passages^4 with Hirā.
1) ii. 11, 8.
2) vi. 24.
3) i. 17, 23
ii. 33, 6
vi. 90, 2
vii. 35, 2. Cf. Chāndogya Upaniṣad,
iii. 19, 2.
4) i. 17, 3
vii. 35, 2.
Cf. Bloomfield, Hymns of the Athar-
vaveda, 259, 546.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: धमनिः
Root: धमनि
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ neck
⇒ artery
⇒ vessel
⇒ throat
⇒ as a vein
⇒ pipe or tube
⇒ any tubular vessel
⇒ canal of the human body
⇒ act of blowing or piping
Shloka(s):
2|6|65|1 ► पश्चाद्ग्रीवाशिरा मन्या नाडी तु धमनिः शिरा। (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|6|65|1 ⇢ नाडी (नाडी) (स्त्री) ⇒ vein, thong, pulse, nerve, flute, artery, deception, fistulous sore, box of a wheel, juggling trick, any pipe or tube, strap of leather, sort of bent grass, any hole or crevice, period of 24 minutes, any tubular organ of the body, tubular stalk of any plant or any tubular organ
➠ 2|6|65|1 ⇢ धमनिः (धमनि) (स्त्री) ⇒ neck, artery, vessel, throat, as a vein, pipe or tube, any tubular vessel, canal of the human body, act of blowing or piping
➠ 2|6|65|1 ⇢ सिरा (सिरा) (स्त्री) ⇒ vein, water, nerve, stream, tendon, artery, bucket, baling-vessel, any tubular vessel of the body, lines which cross each other like veins, vein-like channel or narrow stream of river water
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ देहः
उपाधि ➡ अवयवः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
धमनिः,
स्त्री,
 (धम्यते इति । धम + “अर्त्ति-शृधृधमीति ।” उणां २ । १०३ । इति अनिः ।)धमनी । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, अथर्व्व-वेदे । ६ । ९० । २ ।“यास्ते शतं धमनयोऽङ्गान्यनु विष्ठिताः ॥
”प्रह्रादभ्रातुर्ह्रादस्य पत्नी । सा तु वातापे-रिल्वलस्य च जननी । यथा, भागवते । ६ ।१८ । १५ ।“ह्रादस्य धमनिर्भार्य्यासूत वातापिरिल्वलम् ॥
”धमतिर्गतिकर्म्मा । गत्यर्था बुद्ध्यर्थाः । गम्यतेज्ञायतेऽर्थोऽनया । ज्ञायते वा विद्बद्भिः साध्व-साधुविभागेन । यद्वा, ‘धमति’ इति वधकर्म्म-स्वपि पठ्यते धमति हन्त्यनया शापाक्रोशादि-रूपयेति । वाक् । शब्दः । इति निघण्टुः ।१ । ११ ॥
यथा, ऋग्वेदे । २ । ११ । ८ ।“दूरे पारे वाणीं वर्धयन्तइन्द्रेषितां धमनिं पप्रथन्नि ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
धमनि(नी) स्त्री धम--सौ० करणे अनि वा ङीप् ।नाडीभेदे सिराभेदे । २ हट्टविलासिन्याम् अमरः ।३ हरिद्रायां ४ ग्रीवायाम् हेमच० ५ पृश्निपर्ण्यां राजनि० ।६ नाडिकायां शाकभेदे भावप्र० । ७ वाक्ये निरु० । सुश्रुतेधमनीभेदकार्य्यादिकमुक्तं तच्च कायशब्दे १९१६ पृष्ठादौदृश्यम् । ततः सिध्मा० लच् । धमनील तद्युक्ते
त्रि०
 ।
Capeller
German
धम॑नि
f.
 das Pfeifen, Blasen
die Pfeife,
Röhre, bes Kanal, Gefäß (am menschl.
Leibe).
Grassman
German
dhamáni, f., das Pfeifen, Blasen [von dham].
-im índreṣitām 〰 paprathan ní {202, 8}.
Stchoupak
French
धमनि-
-ई-
f.
 tube, canal
veine, artère
nerf.
°संतत- a. v. aux veines tendues, saillantes
émacié.