धनुस (dhanusa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 धनुस न०
  धन--शब्दे उसि । १ चापे शरनिक्षेपयन्त्रभेदेअमरः । ज्याकर्षणोत्थशब्दयोगात्तस्य तथात्वम् ।तल्लक्षणम् । “धनुस्तु द्विविधं प्रोक्तं शार्ङ्गं वांशं तथैवच । कोमलं वर्णदृढता तयोर्गुण उदाहृतः । सुख-सम्पत्तिकरणं सममुष्ट्यायतं घनुः । विपदो मुष्टि-वैषम्ये तदङ्गे भङ्गमावहेत्” युक्तिकल्पतरुः । धनुर्वेद-शब्दे तल्लक्षणादि दृश्यम् । २ पियालवृक्षे पु०
  मेषाव-धिके ३ नवमे राशौ “ना स्वर्णभाः शैलसमोदयोऽतिशब्दो-दिनं प्राक् दृढसूक्ष्मपीतः । रक्तोष्णपित्तो धनु-रल्पसूतिसङ्गो द्विमूर्त्तिर्द्विपदोग्निरुग्रः” नी० ता० ।अयञ्च राशिः २१६०० कलात्मकस्य राशिचक्रस्य १४४००कलोत्तरं १८०० कलात्मकः मूलपूर्वाषाढोत्तराषाढाप्रथमचरणात्मकः । “मूलं पूर्वाषाढा प्रथमश्चाप्यतारां-शको धन्वी” ज्यो० त० । अस्य स्वरूपं “चापी नरोऽश्वजघनः” वृहज्जा० । “अश्वतुल्यजघनः नरस्तेन चतुष्पा-दित्यर्थः । यथाह यवनेश्वरः । “धन्वी मनुष्यो हय-पश्चिमार्द्धस्तमाहुः” भट्टोत्पलः । ४ चतुर्हस्तमानेक्रोशशब्दे ३३४० पृ० दृश्यम् । ५ धनुर्द्धरे त्रि०
  शब्दार्थचि०गोलक्षेत्रस्य व्यासार्द्धात् न्यूने ६ अंशभेदे चापशब्दे क्षेत्र-शब्दे च दृश्यम् । “ज्यां प्रोज्झ्य शेषं तत्त्वाश्वि-हतं तद्विवरोद्धृतम् । सङ्ख्यातत्त्वाश्विसंवर्गे संयोज्यधनुरुच्यते” सू० सि० । “यस्य धनुः कर्त्तुमिष्टं तस्मिन्नशुद्धपूर्वं ज्यापिण्डं न्यूनीकृत्य शेषं पञ्चाकृतिगुणं तद्वि-वरोद्धृतं तयोः शुद्धाशुद्धपिण्डयोरन्तरेण भक्तं फलंशुद्धज्या यतमा ततमसङ्ख्यातत्त्वाश्विनोः संवर्गे घातेसंयोज्य सिद्धं धनुः कथ्यते । अत्रोपपत्तिः । ज्या यतमाशुद्ध्यति ततमायाश्चापकलायास्ततमसङ्ख्यागुणिततत्त्वा-श्विनः ज्यान्तरेण तत्त्वाश्विकलास्तदा शेषज्यायाःकेत्यनुपातागतफलयुता इति वैपरीत्येन सुगमतरा” रङ्ग० ।बहु० अनङ् । धृतधन्वा इत्यादि धन्वना शब्देनैव तत्प्रयो-गोपपत्तौ धृतधनुरित्यादिप्रयोगनिरासार्थमनङ्विधानम् ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.