| YouTube Channel

धनम् (dhanam)

 
Apte
English
धनम् [dhanam], [धन्-अच्]
Property, wealth, riches, treasure, money (gold, chattels
&c.
 )
धनं तावदसुलभम्
H.*
 1
(fig. also) as in तपोधन, विद्याधन,
&c.
(a) Any valued possession, an object of affection or endearment, dearest treasure
कष्टं जनः कुलधनैरनुरञ्जनीयः
U.*
 1.14
गुरोरपीदं धनमाहिताग्नेः
R.*
 2.44
मानधन, अभिमान˚
&c.
 (b) A valuable article
Ms.*
 8.21, 22.
Capital (opp. वृद्धि or interest).
A booty, prey, spoil.
The reward given to a victor in a combat, the prize won in a game.
A contest for prizes, a match.
The lunar mansion called धनिष्ठा
Surplus, residue.
(In math.) The affirmative quantity or plus (opp. ऋण).
A sound.
Comp.
 -अधिकारः right to property, right of inheriting property. -अधिकारिन्
m.
अधिकृतः a treasurer.
an heir. -अधिगोप्तृ
m.
 ,
अधिपः, अधिपतिः, अध्यक्षः an epithet of Kubera
अनुचेरण धनाधिपते रथो नगविलोकनविस्मितमानसः (स जगदे)
Ki.*
 5.16. धना- धिपेन विद्धस्य अनुह्रादस्य संयुगे Hariv.
यदस्माकं धनाध्यक्षः प्रभूतं धनमाहरत्
Mb.
 * 179.18.
अपहारः fine.
plunder. -अर्चित
a.
honoured with gifts of wealth, kept contented by valuable presents
मानधना धनार्चिताः
Ki.*
 1.19.
wealthy, opulent. -अर्थिन्
a.
 desiring or seeking for wealth, covetous, miserly. -आढ्य
a.
 opulent, rich. -आदानम् acceptance of money
Ms.*
 11.69.-आधारः a treasury. -आशा
f.
 Desire for wealth
धनाशा जीविताशा च जीर्यतो$पि न जीर्यति Subhāṣ.
ईशः, ईश्वरः a treasurer.
an epithet of Kubera. -उष्मन्
m.
warmth of wealth
cf.
 अर्थोष्मन्
burning desire for wealth
Ms.*
 9.231. -एषिन्
m.
 a creditor who claims his money. -काम, -काम्य
a.
 covetous, greedy. -केलिः an epithet of Kubera. -क्षयः loss of wealth
धनक्षये वर्धति जाठराग्निः
Pt.*
 2.178. -गर्व, -गर्वित
a.
 purse-proud.-छूः the numidian crane. -जातम् all kinds of valuable possessions, aggregate property
सर्वेषां धनजातानामाददी- ताग्ऱ्यमग्रजः
Ms.*
 9.114. -द
a.
 liberal.
(दः) a liberal or munificent man.
an epithet of Kubera
जिगमिषुर्ध नदाध्युषितां दिशम्
R.*
 9.25
17.8.
N.
 of fire.
=
 धनञ्जय (4) q. v. ˚अनुजः an epithet of Rāvaṇa
R.*
 12.52.88.-दण्डः punishment in the shape of a fine. -दायिन्
m.
 fire. -धानी treasury.
धान्यम् money and grain.
a spell for restraining certain magical weapons.
पतिः an epithet of Kubera
तत्रागारं धनपतिगृहानुत्तरेणास्मदीयम्
Me.*
 77, 7.
=
 धनञ्जय (4) q. v.
पालः a treasurer.
an epithet of Kubera. -पिशाचिका, -पिशाची 'the demon of wealth', an avaricious desire of wealth, greed, avarice. -प्रयोगः usury. -मद
a.
 purseproud. (-दः) pride of wealth. -मूलम् principal, capital.-लोभः avarice, cupidity.
व्ययः expenditure.
extravagance. -सूः
f.
mother of daughters
L.
 D. B.
m.
 the forktailed shrike.
स्थानम् a treasury.
the second mansion from लग्न in a horoscope.
हरः an heir.
a thief.
a kind of perfume. -हार्य
a.
 to be won over by wealth
वहसि हि धनहार्यं पण्यभूतं शरीरम्
Mk.*
 1.31
5.9. -हीन
a.
 deprived of wealth, poor.
Apte Hindi
Hindi
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
"संपत्ति, दौलत, धन, निधि, रुपया"
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
"मूल्यवान् संपत्ति, कोई प्रियतम या स्निग्धतम पदार्थ, प्रियतम निधि"
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
मूल्यवान् वस्तु
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
पूँजी
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
"लूट का माल, अपहृत वस्तु, ऊपरी आय"
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
"मल्लयुद्ध में विजेता को प्राप्त होने वाला पुरस्कार, खेल में जीता हुआ पारितोषिक"
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
"पुरस्कार प्राप्त करने के लिए प्रतियोगिता, प्रतिद्वन्द्विता"
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
घनिष्ठा नक्षत्र
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
फालतू अवशिष्ट
धनम्
नपुं*
 - धन् + अच्
जोड़ की राशि
धनम्
नपुं*
 - धन्+अच्
"सम्पत्ति, दौलत, कोष, रुपया पैसा"
धनम्
नपुं*
 - धन्+अच्
"कोई भी मूल्यवान् सामान, प्रियतम कोष"
धनम्
नपुं*
 - धन्+अच्
लूटमार का धन
धनम्
नपुं*
 - धन्+अच्
पारितोषिक
धनम्
नपुं*
 - धन्+अच्
धनिष्ठा नक्षत्र
धनम्
नपुं*
 - धन्+अच्
जमा का चिह्न
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 धनम्, द्रव्यम्, वसुः, अर्थः, वित्तम्, द्रविणम्, सम्पद्, हिरण्यम्, विभवः, सम्पत्तिः
noun
उपयोगिनां तथा च मूल्यवतां वस्तूनां समूहः।
"पूर्वं गोपालकानां सम्पन्नता तेषां गोरूपं धनम् एव आसीत्।"
Synonyms:
 धनम्, वित्तम्, विभवः, अर्थः, वैभवम्, सम्पत्तिः, द्रविणम्, द्रव्यम्, राः, रिक्थम्, ऋक्थम्, हिरण्यम्, द्युम्नम्, स्वापतेयम्, भोग्यम्, घसु, स्वापतेयम्, वसु, द्युम्नम्, काञ्चनम्, लक्ष्मीः, सम्पत्, वृद्धिः, श्रीः, व्यवहार्यम्, रैः, भोगः, स्वम्, रेक्णः, वेदः, वरिवः, श्वात्रम्, रत्नम्, रयिः, क्षत्रम्, भगः, मीलुम्, गयः, द्युम्नः, इन्द्रियम्, वसु, रायः, राधः, भोजनम्, तना, नृम्णम्, बन्धुः, मेधाः, यशः, ब्रह्म, श्रंवः, वृत्रम्, वृतम्
noun
सुवर्णरुप्यकादयः।
"साधु कार्यार्थे एव धनस्य वियोगः करणीयः।"
Tamil
Tamil
த4னம் : செல்வம், நிதி, பணம், மூலதனம்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: धनम्
Root: धनम्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ bet
⇒ play
⇒ hire
⇒ stake
⇒ house
⇒ price
⇒ wages
⇒ gaming
⇒ wealth
⇒ reward
⇒ treaty
⇒ dwelling
⇒ business
⇒ property
⇒ agreement
⇒ bet or a wager
⇒ particular measure
⇒ commodity for sale
⇒ playing for a stake
⇒ compact stipulation
⇒ publican or distiller
⇒ weight of copper used as a coin
⇒ thing staked or the sum played for
Shloka(s):
3|3|46|2 ► पणो द्यूतादिषूत्सृष्टे भृतौ मूल्ये धनेऽपि च॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|212|1 ► स्वो ज्ञातावात्मनि स्वं त्रिष्वात्मीये स्वोऽस्त्रियां धने। (नानार्थवर्गः)
3|3|229|1 ► देवभेदेऽनले रश्मौ वसू रत्ने धने वसु। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|46|2 ⇢ पणः (पण) (पुं) ⇒ bet, play, hire, stake, house, price, wages, gaming, wealth, reward, treaty, dwelling, business, property, agreement, bet or a wager, particular measure, commodity for sale, playing for a stake, compact stipulation, publican or distiller, weight of copper used as a coin, thing staked or the sum played for
➠ 3|3|212|1 ⇢ स्वः (स्व) (पुं)
➠ 3|3|212|1 ⇢ स्वम् (स्व) (नपुं)
➠ 3|3|229|1 ⇢ वसुम् (वसु) (नपुं) ⇒ dry, gem, gold, good, sweet, horse, pearl, jewel, goods, water, wealth, riches, property, excellent, beneficent, kind of salt, ray of light, dwelling or dweller, particular ray of light, any valuable or precious object, symbolical name of the number eight
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ द्रव्यम्
उपाधि ➡ धनम्