धनपति (dhanapati)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Monier Williams Cologne
EnglishHindi
Hindiकुबेर (धन के देवता)
Apte Hindi
Hindiधनपतिः
धनम्-पतिः -
कुबेर का विशेषण
Shabdartha Kaustubha
Kannadaधनपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುಬೇರ
व्युत्पत्तिः - > धनस्य पतिः
प्रयोगाः - > "तत्रागारं धनपतिगृहानुत्तरेणास्मदीयं दूराल्लक्ष्यं सुरपतिधनुश्चारुणा तोरणेन"
उल्लेखाः - > मेघ० २-१२
धनपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೇಹದೊಳಗಿರುವ ಒಂದು ವಾಯು /ಧನಂಜಯ ವಾಯು
धनपति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನಾಧ್ಯಕ್ಷ /ಬೊಕ್ಕಸದ ಅಧಿಕಾರಿ
L R Vaidya
EnglishAufrecht Catalogus Catalogorum
Englishनाममाला
Sanskritवित्तपति, वस्तुपति, वसुपति, द्रव्यपति, स्वपति, अर्थपति, द्रविणपति, धनपति, कस्वरपति, कुवेर, एकपिङ्गल, वैश्रवण, राजराज, उत्तराशापति, अलकानिलय, श्रीद, वित्तदायक, वस्तुदायक, वसुदायक, द्रव्यदायक, स्वदायक, अर्थदायक, द्रविणदायक, धनदायक, कस्वरदायक
वित्तं वस्तु वसु द्रव्यं स्वार्थं रा द्रविणं धनम् ।
कस्वरं तत्पतिं प्राहुः कुवेरं चैकपिङ्गलम् ॥ ९५ ॥
वैश्रवणं राजराजमुत्तराशापतिं तथा ।
अलकानिलयं श्रीदं धनपर्यायदायकम् ॥ ९६ ॥
verse 0.1.1.95
page 0048
Mahabharata
EnglishDhanapati = Kubera, q.v.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritधनपतिः, (धनानां पतिः ।) कुवेरः । इतिधनञ्जयः ॥
(यथा, महाभारते । २ । १२ । ३ ।“तथा धनपतेर्यक्षा गुह्यका राक्षसास्तथा ॥
”)अस्य उत्पत्तिर्यथा, --महातपा उवाच ।“शृणु चान्यां वसुपतेरुत्पत्तिं पापनाशिनीम् ।यथा वायुः शरीरस्थो धनदः सम्बभूव ह ॥
आद्यं शरीरं यत्तस्मिन् वायुरन्तस्थितोऽभवत् ।प्रयोजनान्मूर्त्तिमत्त्वमादिशन् क्षेत्रदेवताः ॥
तत्रामूर्त्तस्य वायोस्तु उत्पत्तिः कीर्त्त्यते मया ।तां शृणुष्व महाभाग ! कथ्यमानां मयानघ ! ॥
ब्रह्मणः सृजतः सृष्टिं मुखाद्वायुर्विनिर्ययौ ।प्रचण्डशर्करावर्षी तं ब्रह्मा प्रत्यषेधयत् ॥
मूर्त्तो भवस्व शान्तश्च तत्रोक्तो मूर्त्तिमान् भवन् ।सर्व्वेषाञ्चैव देवानां यद्वित्तं फलमेव च ॥
तत् सर्व्वं पाहि नोक्तं तस्माद्धनपतिर्भवेत् ।तस्य ब्रह्मा ददौ तुष्टस्तिथिमेकादशीं प्रभुः ॥
तस्यामनग्निपक्वाशी यो भवेन्नियतः शुचिः ।तस्यास्तु धनदो देवस्तुष्टः सर्व्वं प्रयच्छति ॥
एषा धनपतेर्मूर्त्तिः सर्व्वकिल्विषनाशिनी ।य एतां शृणुयाद्भक्त्या पुरुषः पठतेऽपि वा ॥
सर्व्वकाममवाप्नोति स्वर्गलोकञ्च गच्छति ॥
”इति वराहपुराणम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritधनपति ६ त० । १ कुवेरे “सन्देशं मे हर धनपतिक्रोधविश्लेषितस्य” “नत्वा देवं धनपतिसखं यत्र साक्षाद्वस-न्तम्” मेघ० । २ धनञ्जयाख्ये देहस्थे वायुभेदे च तस्यधनपतित्वकथा “शृणु चान्यां वसुपतेरुत्पत्तिं पापनाशि-नीम् । यथा वायुः शरीरस्थो धनदः संबभूव ह । आद्यंशरीरं यत्तस्मिन् वायुरन्तःस्थितोऽभवत् । प्रयोजनात्मूर्त्तिमत्त्वमादिशन् क्षेत्रदेवताः । तत्रामूर्त्तस्य वायोस्तुउत्पत्तिः कीर्त्त्यते मया । तां शृणुष्व महाभाग!कथ्यमाना मयाऽनघ! । ब्रह्मणः सृजतः सृष्टिं मुखा-द्वायुर्विनिर्ययौ । प्रचण्डशर्करावर्षीतं ब्रह्मा प्रव्यषेध-यत् । मूर्त्तो भवस्य शान्तश्च तत्रोक्तो मूर्त्तिमान् भवन् ।सर्वेषाञ्चैव देवानां बद्वित्तं फलमेव च । तत् सर्वंबाहि येनोक्तं तस्माद्धनर्पातर्भव । तस्य ब्रह्मा ददौ तुष्ट-स्तिथिमेकादशीं प्रभुः । तस्यामनग्निपक्वाशी यो भवे-न्नियतः शुचिः । तस्मै तु घनदो देवस्तुष्टः सर्वं प्रय-च्छति । एषा धनपतेर्मूर्त्तिः सर्वकिल्विषनाशिनी”वराह । (खाजाञ्चि) २ धनाध्यक्षे ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.