धन (dhana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 धन r. 1st cl. (धनति) To sound. r. 3rd cl. (दधन्ति) To bear or produce, 
(grain,  &c.): restricted to the Vedas. भ्वा० प० अक० सेट् । जुहो० ।

 धन n.
  (-नं)
	 1. property of any description,  thing,  substance,  wealth.
2. Wealth in cattle,  property in herds.
	 3. A term of endearment
4. (In Algebra, ) The affirmative quantity or plus.
 E.
  धन to pro-
duce,  (a crop, ) affix अच्.

Capeller Eng

English

 ध॑न n.
  prize (of contest or game),  booty,  wealth, 
property,  money
 adj.  —° possessed of,  rich in.  — हित॑ ध॑नम् the
proposed prize or the opened match. धनं w.
  भृ M.
  carry off the
prize or booty
 धनं जि win the prize or match.

Yates

English

 धन (नं) 1.
n.
  Property of any de-
scription
 wealth
 plus.

 धन पिशाची (ची) 3.
f.
  Idem. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

धन 	-	 dhana 	-	 n.
  	-	 money
वित्त 	-	 vitta 	-	 n.
  	-	 money
स्थिरनिधि 	-	 sthiranidhi 	-	 m.
  	-	 timemoney
धनादेश 	-	 dhanAdeza 	-	 m.
  	-	 moneyorder
धनप्रेष 	-	 dhanapreSa 	-	 m.
  	-	 moneyorder
परीवर्त 	-	 parIvarta 	-	 m.
  	-	 moneychange
धनपत्र 	-	 dhanapatra 	-	 n.
  	-	 currencynote  [ paper money ]
धनं ददातु 	-	 dhanaMdadAtu 	-	 sent.
  	-	 Givememoney!
एतद् धनं मदीयम् अस्ति 	-	 etaddhanaMmadIyamasti 	-	 sent.
  	-	 Iownthismoney.
एतत् अस्माकं धनं न 	-	 etatasmAkaMdhanaMna 	-	 sent.
  	-	 Thisisnotourmoney.
धनविषये जागरूको भवतु 	-	 dhanaviSayejAgarUkobhavatu 	-	 sent.
  	-	 Becarefulinmoneymatters.
एतावत् धनं न पर्याप्तम् 	-	 etAvatdhanaMnaparyAptam 	-	 sent.
  	-	 Thismuchmoneyisnotenough.
मात्रा 	-	  mAtrA 	-	 f.
  	-	 money
अर्थमात्र 	-	  arthamAtra 	-	 f.
 n.
  	-	 money
बहिष्प्राण 	-	  bahiSprANa 	-	 m.
  	-	 money
राक 	-	  rAka 	-	 m.
  	-	 money
रूपिक 	-	  rUpika 	-	 m.
  	-	 money
व्यय 	-	  vyaya 	-	 m.
  	-	 money
विभव 	-	  vibhava 	-	 m.
  	-	 money
द्रव्य 	-	  dravya 	-	 n.
  	-	 money

धन 	-	 dhana 	-	 n.
  	-	 money
वित्त 	-	 vitta 	-	 n.
  	-	 money
स्थिरनिधि 	-	 sthiranidhi 	-	 m.
  	-	 timemoney
धनादेश 	-	 dhanAdeza 	-	 m.
  	-	 moneyorder
धनप्रेष 	-	 dhanapreSa 	-	 m.
  	-	 moneyorder
परीवर्त 	-	 parIvarta 	-	 m.
  	-	 moneychange
धनपत्र 	-	 dhanapatra 	-	 n.
  	-	 currencynote  [ paper money ]
धनं ददातु 	-	 dhanaMdadAtu 	-	 sent.
  	-	 Givememoney!
एतद् धनं मदीयम् अस्ति 	-	 etaddhanaMmadIyamasti 	-	 sent.
  	-	 Iownthismoney.
एतत् अस्माकं धनं न 	-	 etatasmAkaMdhanaMna 	-	 sent.
  	-	 Thisisnotourmoney.
धनविषये जागरूको भवतु 	-	 dhanaviSayejAgarUkobhavatu 	-	 sent.
  	-	 Becarefulinmoneymatters.
एतावत् धनं न पर्याप्तम् 	-	 etAvatdhanaMnaparyAptam 	-	 sent.
  	-	 Thismuchmoneyisnotenough.
मात्रा 	-	  mAtrA 	-	 f.
  	-	  money
अर्थमात्र 	-	  arthamAtra 	-	 f.
 n.
  	-	  money
बहिष्प्राण 	-	  bahiSprANa 	-	 m.
  	-	  money
राक 	-	  rAka 	-	 m.
  	-	  money
रूपिक 	-	  rUpika 	-	 m.
  	-	  money
व्यय 	-	  vyaya 	-	 m.
  	-	  money
विभव 	-	  vibhava 	-	 m.
  	-	  money
द्रव्य 	-	  dravya 	-	 n.
  	-	  money

Wilson

English

 धन r. 1st. cl. (धनति) To sound. r. 3rd cl. (दधन्ति) To
bear or produce,  (grain,  &c.): restricted to the Vedas.

 धन
n.
  (-नं)
1 Property of any description,  thing,  substance,  wealth.
2 Wealth in cattle,  property in herds.
3 A term of endearment.
4 (In Algebra, ) The affirmative quantity or plus.
E.
  धन to produce,  (a crop, ) affix अच्.

Apte

English

धनम् [dhanam],  [धन्-अच्]

Property,  wealth,  riches,  treasure,  money (gold,  chattels &c.
 )
 धनं तावदसुलभम् H.*
  1
 (fig.  also) as in तपोधन,  विद्याधन,  &c.
 

(a) Any valued possession,  an object of affection or endearment,  dearest treasure
 कष्टं जनः कुलधनैरनुरञ्जनीयः U.*
  1.14
 गुरोरपीदं धनमाहिताग्नेः R.*
  2.44
 मानधन,  अभिमान˚ &c.
  (b) A valuable article
 Ms.*
  8.21, 22.

Capital (opp.  वृद्धि or interest).

A booty,  prey,  spoil.

The reward given to a victor in a combat,  the prize won in a game.

A contest for prizes,  a match.

The lunar mansion called धनिष्ठा

Surplus,  residue.

(In math.) The affirmative quantity or plus (opp.  ऋण).

A sound. Comp.
   -अधिकारः right to property,  right of inheriting property. -अधिकारिन् m.
 

अधिकृतः a treasurer.

an heir. -अधिगोप्तृ m.
 , 

अधिपः,  अधिपतिः,  अध्यक्षः an epithet of Kubera
 अनुचेरण धनाधिपते रथो नगविलोकनविस्मितमानसः (स जगदे) Ki.*
  5.16. धना- धिपेन विद्धस्य अनुह्रादस्य संयुगे Hariv.
 यदस्माकं धनाध्यक्षः प्रभूतं धनमाहरत् Mb.
 *  179.18.

अपहारः fine.

plunder. -अर्चित a.
 

honoured with gifts of wealth,  kept contented by valuable presents
 मानधना धनार्चिताः Ki.*
  1.19.

wealthy,  opulent. -अर्थिन् a.
  desiring or seeking for wealth,  covetous,  miserly. -आढ्य a.
  opulent,  rich. -आदानम् acceptance of money
 Ms.*
  11.69.-आधारः a treasury. -आशा f.
  Desire for wealth
 धनाशा जीविताशा च जीर्यतो$पि न जीर्यति Subhāṣ.

ईशः,  ईश्वरः a treasurer.

an epithet of Kubera.  -उष्मन् m.
 

warmth of wealth
 cf.
   अर्थोष्मन्

burning desire for wealth
 Ms.*
  9.231. -एषिन् m.
  a creditor who claims his money. -काम,  -काम्य a.
  covetous,  greedy. -केलिः an epithet of Kubera.  -क्षयः loss of wealth
 धनक्षये वर्धति जाठराग्निः Pt.*
  2.178. -गर्व,  -गर्वित a.
  purse-proud.-छूः the numidian crane. -जातम् all kinds of valuable possessions,  aggregate property
 सर्वेषां धनजातानामाददी- ताग्ऱ्यमग्रजः Ms.*
  9.114. -द a.
  liberal.

(दः) a liberal or munificent man. 

an epithet of Kubera
 जिगमिषुर्ध नदाध्युषितां दिशम् R.*
  9.25
17.8.

N.
  of fire.

=
  धनञ्जय (4) q. v.  ˚अनुजः an epithet of Rāvaṇa
 R.*
  12.52.88.-दण्डः punishment in the shape of a fine. -दायिन् m.
  fire. -धानी treasury.

धान्यम् money and grain. 

a spell for restraining certain magical weapons.

पतिः an epithet of Kubera
 तत्रागारं धनपतिगृहानुत्तरेणास्मदीयम् Me.*
  77, 7.

=
  धनञ्जय (4) q. v. 

पालः a treasurer.

an epithet of Kubera.  -पिशाचिका,  -पिशाची 'the demon of wealth',  an avaricious desire of wealth,  greed,  avarice. -प्रयोगः usury. -मद a.
  purseproud. (-दः) pride of wealth. -मूलम् principal,  capital.-लोभः avarice,  cupidity.

व्ययः expenditure.

extravagance. -सूः f.
 

mother of daughters
 L.
  D. B.

m.
  the forktailed shrike.

स्थानम् a treasury.

the second mansion from लग्न in a horoscope.

हरः an heir.

a thief. 

a kind of perfume. -हार्य a.
  to be won over by wealth
 वहसि हि धनहार्यं पण्यभूतं शरीरम् Mk.*
  1.31
5.9. -हीन a.
  deprived of wealth,  poor.

Apte 1890

English

 धनं [धन्-अच्] 1 Property,  wealth,  riches,  treasure,  money (gold,  chattels &c.)
 धनं तावदसुलभं H. 1
 (fig. also),  an in तपोधन,  विद्याधन,  &c. 
2 (a) Any valued possession,  an object of affection or endearment,  dearest treasure
 कष्टं जनः कुलधनरैनुरंजनीयः U. 1. 14
 गुरोरपीदं धनमाहिताग्नेः R. 2. 44
 मानधन,  अभिमान° &c. (b) A valuable article
 Ms. 8. 201,  202. 
3 Capital,  (opp. वृद्धि or interest). 
4 A booty,  prey,  spoil. 
5 The reward given to a victor in a combat,  the prize won in a game. 
6 A contest for prizes,  a match. 
7 The lunar mansion called धनिष्ठा. 
8 Surplus,  residue. 
9 (In math.) The affirmative quantity or plus (opp. ऋण). 
10 A sound. 
Comp. 
अधिकारः right to property,  right of inheriting property. 
अधिकारिन् m.,  
अधिकृतः {1} a treasurer. {2} an heir. 
अधिगोप्तृ m.,  
अधिपः,  
अधिपतिः,  
अध्यक्षः {1} an epithet of Kubera
 Ki. 5. 16. {2} a treasurer. 
अपहारः {1} fine. {2} plunder. 
अर्चित a. {1} honoured with gifts of wealth,  kept contented by valuable presents
 मानधना धनार्चिताः Ki. 1. 19. {2} wealthy,  opulent. 
अर्थिन् a. desiring or seeking for wealth,  covetous,  miserly. 
आधारः a treasury. 
ईशः,  
ईश्वरः {1} a treasurer. {2} an epithet of Kubera. 
उष्मन् m. warmth of wealth
 cf. अर्थोष्मन्. 
एषिन् m. a creditor who claims his money 
काम,  काम्य a. covetous,  greedy. 
केलिः an epithet of Kubera. 
क्षयः loss of wealth
 धनक्षये वर्धति जाठराग्निः Pt. 2. 178. 
गर्व,  
गर्वित a. purseproud. 
छूः the numidian crane. 
जातं all kinds of valuable possessions,  aggregate property. 
द a. liberal. (
दः) {1} a liberal or munificent man. {2} an epithet of Kubera
 R. 9. 25
 17. 80. {3} N. of fire. {4} = धनंजय (4) q. v. °अनुजः an epithet of Rāvaṇa
 R. 12. 52,  88. 
दंडः punishment in the shape of a fine. 
दायिन् m. fire. 
धानी treasury. 
पतिः {1} an epithet of Kubera
 तत्रागारं धनपतिगृहानुत्तरेणास्मदीयं Me. 75,  7. {2} a treasurer. {3} = धनंजय (4) q. v. 
पालः {1} a treasurer. {2} an epithet of Kubera. 
पिशाचिका,  
पिशाची ‘the demon of wealth’,  an avaricious desire of wealth,  greed,  avarice. 
प्रयोगः usury. 
मद a. purseproud. (
दः) prīde of wealth. 
मूलं principal,  capital. 
लोभः avarice,  cupidity. 
व्ययः {1} expenditure. {2} extravagance. 
स्थानं a treasury. 
हरः {1} an heir. {2} a thief. {3} a kind of perfume. 
हार्य a. to be won over by wealth
 Mk. 1. 31,  5. 9. 
हीन a. deprived of wealth,  poor. 

Monier Williams Cologne

English

 ध॑न n.
  the prize of a contest or the contest itself (lit.  a running match,  race,  or the thing raced for
 हितं॑ ध॑नम्,  a proposed prize or contest
 धनं-√ जि,  to win the p° or the fight),  RV.
  

 booty,  prey (धनम्-√ भृ Ā.,  to carry off the prize or booty),  RV.
  
 AV.

 any valued object,  (esp.  ) wealth,  riches,  (movable) property,  money,  treasure,  gift,  RV.
   &c.
   &c.
  

 capital (opp.  to वृद्धि interest),  Yājñ.
  ii,  58

 =
  गो-धन,  Hariv.
  3886

 (arithm.  ) the affirmative quantity or plus (opp.  to ऋण,  क्षय,  व्यय,  हानि)

 N.
  of the 2nd mansion,  Var.
 

 ध॑न m.
  N.
  of a merchant,  HPariś.
 
 Siṃhās.

Monier Williams 1872

English

 धन,  अम्,  n. (connected with 2. धन्,  but said to
be fr. rt. 1. धा),  the reward given to a victor in a com-
bat,  spoil taken from an enemy,  booty,  prey
 a gift
the prize or thing won in a game,  (धनम् भृ,  to
carry off the prize,  to carry off booty)
 a contest or
struggle for any prize,  a match
 anything valuable
property of any description,  wealth,  treasure,  riches, 
money,  gold,  chattels,  wealth in cattle or herds,  abound-
ing in anything,  possessions in general [cf. स्त्री-
ध्°,  धान्य-ध्°,  विद्या-ध्°]
 a valued object,  an
object of affection or endearment,  capital (opposed
to वृद्धि,  interest)
 surplus,  residue,  the affirma-
tive quantity or plus (in arithmetic,  opposed to
ऋण,  क्षय,  व्यय,  हानि)
 (in astrology) N. of
the second mansion
 [cf. probably Gr. εὐ-θενής.]
—धन-काम or धन-काम्य,  अस्,  आ,  अम्, 
desirous of money,  avaricious,  covetous.
—धन-
केलि,  इस्,  इस्,  इ,  sporting with riches or treasures
 (अस्), 
m. an epithet of Kuvera.
—धन-क्रीती (according
to some also धन-क्रीता),  f. a woman bought with
money.
—धन-क्षय,  अस्,  m. loss of money or
property
 ‘one who has lost his money, ’ N. of a
man.
—धन-गर्व,  अस्,  m. ‘one who has pride
in riches,  purse-proud, ’ N. of a man.
—धन-गर्-
वित,  अस्,  आ,  अम्,  proud of riches,  purse-proud.
—धन-गुप्त,  अस्,  आ,  अम् (for गुप्त-धन), 
one who guards his property carefully
 (अस्),  m.,  N.
of a merchant's son.
—धनगुप्त-ता,  f. careful
guarding of property.
—धन-च्छू,  ऊस्,  m. the
numidian crane (said to = करेटव्या,  but the name
suggests an analogy to the Dhaneśa of the spoken
dialects or the Indian Buceros).
—धन-च्युत,  अस्, 
आ,  अम्,  fallen from affluence,  reduced to poverty, 
poor.
—धन-जात,  अस्,  आ,  अम्,  arising from wealth, 
produced by wealth
 (आनि),  n. pl. all kinds of valu-
able objects or possessions.
—धन-जित्,  त्,  त्,  त्,  Ved.
conquering booty,  victorious in a fight
 acquiring
treasures
 (त्),  m.,  N. of an Ekāha.
—धनञ्-
जय,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. conquering booty,  victorious
in battle
 wealth-acquiring
 (अस्),  m. an epithet of
Soma
 a N. of fire
 a particular vital air which is
supposed to nourish the body
 the plant Plumbago
Zeylanica
 N. of a Brāhman
 an epithet of Arjuna, 
third son of Pāṇḍu
 the plant Terminalia Arjuna
N. of a serpent-demon
 of a Vyāsa
 of a king of
Kaliṅga
 of a king of Kausthala-pura
 of a merchant
of a lexicographer
 of the author of the Dharma-
pradīpa
 (आस्),  m. pl. the descendants of the Brāhman
Dhanañ-jaya.
—धनञ्जय-निघण्टु,  उस्,  m. ‘the
vocabulary of Dhanañ-jaya, ’ N. of a dictionary men-
tioned in the commentary Prauḍha-manoramā by
Bhaṭṭojī-dīkṣita.
—धनञ्जय-विजय,  अस्,  m.
‘the victory of Dhanañ-jaya (or Arjuna), ’ N. of a
drama.
—धनञ्जय-सङ्ग्रह,  अस्,  m.,  N. of a
work mentioned in the Saṃskāra-tattva by Raghu-
nandana.
—धन-तम,  अम्,  n.,  scil. दायम्,  an
exceedingly rich donation.
—धन-तृष्णा,  f.
thirst for riches,  covetousness.
—धन-त्यज्,  क्,  क्,  क्, 
resigning wealth.
—धन-द,  अस्,  आ,  अम्,  giving
money or property,  granting wealth,  munificent,  wealth-
yielding,  liberal,  tributary
 (अस्),  m. an epithet of
Kuvera,  god of riches
 N. of a Guhyaka or a being
attending on Kuvera
 N. of a mountain
 the plant
Barringtonia Acutangula (= हिज्जल)
 (आ),  f.,  N. of
one of the Mātṛs attending on Skanda
 of a Tantra
deity
 [cf. धन-दा।]
—धन-दण्ड,  अस्,  m.
fine,  amercement.
—धनद-तीर्थ,  अम्,  n.,  N. of
a Tīrtha mentioned in the Revā-māhātmya.
—ध-
न-दत्त,  अस्,  m. ‘wealth-given, ’ N. of several
persons.
—धनद-देव,  अस्,  m. = धन-देव, 
N. of a poet.
—धन-दर्प,  अस्,  m. pride of
wealth.
—धनद-स्तोत्र,  अम्,  n. ‘praise of the
liberal, ’ N. of a small work.
—धन-दा,  आस्,  आस्, 
अम्,  Ved. giving rewards,  granting spoil
 granting
riches or treasures
 [cf. धन-द।]
—धनदाक्षी
(°द-अक्षि),  f. a kind of tree,  = कुवेराक्षी,  लता-
करञ्ज.
—धनदानुज (°द-अन्°),  अस्,  m. the
younger brother of Kuvera,  an epithet of Rāvaṇa.
—धनदा-पूजा-यन्त्र,  अम्,  n.,  N. of a mystical
diagram given in the Tantra-sāra.
—धनदा-मन्-
त्र,  आस्,  m. pl.,  N. of a particular prayer mentioned
in the Tantra-sāra.
—धन-दायिन्,  ई,  इनी,  इ,  grant-
ing treasures
 (ई),  m. an epithet of Agni.
—ध-
नदावास (°द-आव्°),  अस्,  m. the residence of Kuvera, 
epithet of the mountain Kailāsa.
—धन-देव,  अस्, 
m.,  N. of a man,  = धनद-देव,  N. of a poet.
—धनदेश्वर (°द-ईश्°),  अस्,  m. ‘lord of wealth-
givers, ’ an epithet of Kuvera.
—धनदेश्वर-तीर्-
थ,  अम्,  n.,  N. of a place of pilgrimage.
—धन-
धानी,  f. a receptacle for valuable articles,  a treasury, 
storehouse.
—धन-धान्य,  अम्,  n.,  N. of a spell
for restraining certain magical weapons.
—धनधा-
न्याधिक (°य-अध्°),  अस्,  आ,  अम्,  rich in money and
grain.
—धनन्-ददा,  f. ‘granting treasures, ’ one
of the Śaktis or female personifications of divine
power peculiar to the Buddhas.
—धन-पति,  इस्, 
m. ‘the lord of riches or treasures, ’ epithet of Indra, 
and especially of Kuvera.
—धन-पाल,  अस्,  m., 
Ved. a guardian of treasure,  a treasurer
 N. of a
merchant
 of a poet
 of a lexicographer.
—धन-
पिशाचिका or धन-पिशाची,  f. avarice,  thirst for
wealth.
—धन-प्रिय,  अस्,  आ,  अम्,  fond of wealth
(आ),  f. the plant Ardisia Solanacea (= काक-जम्बू)।
—धन-भक्ष,  अस्,  m.,  Ved. enjoying a reward, 
enjoyment of booty or wealth
 (Sāy.) desirous of
distributing wealth or possessing wealth (in cattle &c.).
—धन-मद,  अस्,  आ,  अम्,  proud,  inflated with
the pride of wealth,  purse-proud
 (अस्),  m. pride or
intoxication of wealth.
—धन-मित्र,  अस्,  m. ‘hav-
ing wealth as a friend, ’ N. of a merchant.
—धन-
मूल,  अम्,  n. principal,  capital
 (अस्,  आ,  अम्),  pro-
ceeding from wealth,  founded on wealth.
—धन-
मोहन,  अस्,  m.,  N. of a merchant's son.
—धनर्च
(°न-ऋच?),  अस्,  आ,  अम्,  Ved. perhaps incorrectly for
धनर्ज (°न-ऋज),  striving after a reward (?).
—धनर्ण (°न-ऋण),  अम्,  n. positive and
negative quantities (in mathematics).
—धन-लुब्-
ध,  अस्,  आ,  अम्,  or धन-लोभिन्,  ई,  इनी,  इ,  ‘greedy
of wealth, ’ avaricious,  covetous,  miserly,  mercenary.
—धन-लोभ,  अस्,  m. ‘desire of wealth, ’ covet-
ousness,  avarice.
—धन-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  wealthy, 
opulent,  rich
 (अती),  f. the constellation Dhaniṣṭhā
N. of a merchant's daughter
 [cf. probably Lat.
dives.]
—धन-विभाग,  अस्,  m. distribution of
property.
—धन-वृद्धि,  इस्,  f. increase of pro-
perty.
—धन-व्यय,  अस्,  m. ‘the spending of
money, ’ expenditure,  extravagance.
—धन-सञ्-
चय,  अस्,  m. collection of riches.
—धनसञ्चयिन्, 
ई,  इनी,  इ,  rich
 one who has amassed wealth
 (ई), 
m. a rich man.
—धन-सनि,  इस्,  इस्,  इ,  Ved. grant-
ing a reward,  giving riches.
—धन-सम्पत्ति,  इस्, 
f. accumulation of wealth.
—धन-सा,  आस्,  आस्,  अम्, 
Ved. granting a reward,  distributing gifts or treasures
acquiring or conquering booty.
—धन-साति,  इस्,  f., 
Ved. acquisition of wealth or treasure.
—धन-सू, 
ऊस्,  m. ‘producing wealth, ’ the fork-tailed shrike.
—धन-स्थ,  अस्,  आ,  अम्,  ‘living in wealth, ’
rich,  wealthy.
—धन-स्थान,  अम्,  n. a recepta-
cle for riches,  a treasury.
—धनस्थानाधिकारिन्
(°न-अध्°),  ई,  m. the superintendant of a treasury, 
a treasurer.
—धन-स्पृत्,  त्,  m.,  Ved. carrying away
or conquering booty
 (Sāy.) gratifying with wealth
epithet of Agni
 of Indra.
—धन-हर,  अस्,  आ or
ई,  अम्,  carrying off wealth,  stealing property,  a thief
receiving property,  inheriting,  an heir
 (ई),  f. a kind
of perfume commonly called Chora.
—धन-हरिन्
or धन-हारिन्,  ई,  इणी,  इ,  stealing property,  a thief
inheriting property,  an heir.
—धन-हीन,  अस्,  आ, 
अम्,  deprived of wealth
 reduced to poverty,  poor.
—धन-हृत्,  त्,  त्,  त्,  a stealer of property,  a thief
(त्),  m. f. n. (?),  a kind of bulbous plant (= चण्डाल-
कन्द).
—धनागम (°न-आग्°),  अस्,  m. accession
of wealth,  gain.
—धनाढ्य (°न-आढ्°),  अस्,  आ, 
अम्,  opulent,  wealthy.
—धनादान (°न-आद्°), 
अम्,  n. acceptance of money.
—धनाधन-नि-
बन्धन (°न-अध्°),  अस्,  आ,  अम्,  contingent on
the possession or non-possession of wealth.
—धना-
धार (°न-आध्°),  अस्,  m. a treasury,  storehouse.
—धनाधिकार (°न-अध्°),  अस्,  m. title or right
to property.
—धनाधिकारिन् (°न-अध्°),  ई,  इणी, 
m. f. an heir,  an heiress,  one who has a right or title
to property
 (ई),  m. a treasurer
 a collector.
—ध-
नाधिकृत (°न-अध्°),  अस्,  m. ‘any one placed
over treasures, ’ a treasurer.
—धनाधिगोप्तृ (°न-
अध्°),  ता,  m. ‘the guardian of treasure, ’ an epithet
of Kuvera.
—धनाधिप,  अस्,  or धनाधिपति
(°न-अध्°),  इस्,  m. ‘the lord of treasure, ’ an epithet of
Kuvera
 a treasurer.
—धनाधिपत्य (°न-अध्°), 
अम्,  n. the dominion or superintendance over
treasure.
—धनाध्यक्ष (°न-अध्°),  अस्,  m. an
overseer of treasure,  a treasurer
 an epithet of
Kuvera
 of Śiva
 [cf. कोषाध्यक्ष।]
—ध-
नान्ध (°न-अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  blinded by riches.
—धनापहार (°न-अप्°),  अस्,  m. ‘taking away
of property, ’ fine,  amercement
 plunder.
—ध-
नायुस् (°न-आय्°),  उस्,  m.,  N. of a son of Dṛḍhāyus.
—धनार्घ (°न-अर्°),  अस्,  आ,  अम्,  Ved. deserving
a reward,  worthy of wealth.
—धनार्चित (°न-
अर्°),  अस्,  आ,  अम्,  wealthy,  opulent.
—धनार्जन
(°न-अर्°),  अम्,  n. acquisition of property or of wealth.
—धनार्थिन् (°न-अर्°),  ई,  इनी,  इ,  desiring wealth, 
wealth-seeking,  a seeker of riches,  covetous,  miserly.
—धनाशा (°न-आशा),  f. longing after wealth,  de-
sire of riches.
—धनेश (°न-ईश),  अस्,  m. the lord
of treasure,  a rich man
 an epithet of Kuvera
 N.
of the teacher of Vopa-deva.
—धनेश्वर (°न-
ईश्°),  अस्,  m. ‘lord of treasure, ’ an epithet of Kuvera
N. of a Brāhman
 of a teacher of Vopa-deva
 (ई), 
f. a female possessor of riches
 the wife of Kuvera.
—धनैश्वर्य (°न-ऐश्°),  अम्,  n. the dominion
over treasure.
—धनैषिन् (°न-एष्°),  ई,  इणी,  इ, 
longing for riches,  wishing or claiming property
(ई),  m. a creditor who claims his money.
—धनो-
पचय (°न-उप्°),  अस्,  m. accumulation of wealth.
—धनोष्मन् (°न-उष्° or -ऊष्°),  आ,  m. burning
desire for wealth or treasure.

Macdonell

English

 धन dhá-na,  n.
  [deposit: √ dhā],  V.: prize 🞄of a contest
 booty
 stake or winnings in 🞄play
 contest
 V. C.: chattels,  goods,  property,  🞄wealth,  treasure,  money
 reward,  girt
 🞄—°,  abundance in
 —° a.
  possessing.

Benfey

English

 धन धन,  n.
 
 1. Property of any
description,  chattels,  Man.  8,  201.
 2.
A gift,  Man.  3,  138.
 3. Gold,  money, 
Man.  3,  6
 Rām.  1,  5,  5.
 4. Abund-
ance in,  Man.  2,  155.
 5. Cattle,  Hariv.
3886.
 -- Comp.
 
अ-,  adj.
 ,  f.
  ना। 1. having
no property,  Man.  8,  416. 2. poor, 
Rām.  1,  15,  18.
अन्तर्-,  n.
  an inward
treasure,  Bhartṛ. 2,  13.
अलम्-,  adj.
 
having a sufficient property,  Man.  8, 
162.
अल्प-,  adj.
  possessing little
wealth,  Man.  3,  66.
कन्या-,  n.
  dowry, 
Rām.  1,  74,  3.
गो-,  n.
  1. property in
cattle,  MBh. 4,  1504. 2. a station of
cowherds,  Rām.  2,  32,  42 Gorr. त-
पोधन,  i. e.
तपस्-,  adj.
 ,  f.
  ना। 1. de-
vout
 subst. m.
  an ascetic,  Man.  11, 
241. 2. Consisting in devotion,  MBh.
13,  2727.
निस्-,  adj.
  poor,  Bhartṛ. 2,  12.
महा,  I. adj.
  1. rich. 2. valuable.
II. n.
  1. (ved.) battle,  Chr. 297,  17 =
Rigv. i. 112,  17. 2. gold. 3. incense.
4. costly raiment. 5. agriculture.
विद्या-,  n.
  property acquired by learn-
ing,  Man.  9,  206.
सत्य-,  adj.
  sincere, 
virtuous.
सु-,  m.
  a proper name.
हृत- (vb. हृ),  adj.
  spoiled of wealth.
 -- Cf.  probably εῦ-θενής.

Hindi

धन

Apte Hindi

Hindi

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
"संपत्ति,  दौलत,  धन,  निधि,  रुपया"

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
"मूल्यवान् संपत्ति,  कोई प्रियतम या स्निग्धतम पदार्थ,  प्रियतम निधि"

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
मूल्यवान् वस्तु

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
पूँजी

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
"लूट का माल,  अपहृत वस्तु,  ऊपरी आय"

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
"मल्लयुद्ध में विजेता को प्राप्त होने वाला पुरस्कार,  खेल में जीता हुआ पारितोषिक"

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
"पुरस्कार प्राप्त करने के लिए प्रतियोगिता,  प्रतिद्वन्द्विता"

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
घनिष्ठा नक्षत्र

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
फालतू अवशिष्ट

धनम्
नपुं*
   - धन् +  अच्
जोड़ की राशि

धनम्
नपुं*
   - धन्+अच्
"सम्पत्ति,  दौलत,  कोष,  रुपया पैसा"

धनम्
नपुं*
   - धन्+अच्
"कोई भी मूल्यवान् सामान,  प्रियतम कोष"

धनम्
नपुं*
   - धन्+अच्
लूटमार का धन

धनम्
नपुं*
   - धन्+अच्
पारितोषिक

धनम्
नपुं*
   - धन्+अच्
धनिष्ठा नक्षत्र

धनम्
नपुं*
   - धन्+अच्
जमा का चिह्न

Shabdartha Kaustubha

Kannada

धन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಣ /ಐಶ್ವರ್ಯ
निष्पत्तिः - > धन (धान्ये) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > धनति
प्रयोगाः - > "गृहमध्यनिखातेन धनेन धनिनो यदि । भवामः किं न तेनैव धनेन धनिनो वयम् ॥"
उल्लेखाः - > पञ्चतं० २-१५४
धन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಸ್ತಿ /ಸ್ವತ್ತು
धन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೋಧನ /ಗೋರೂಪವಾದ ಆಸ್ತಿ
धन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜನ್ಮಲಗ್ನದಿಂದ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ
विस्तारः - > "धनं स्यात् गोधने वित्ते" - मेदि० ।
धन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ನೇಹಪಾತ್ರ /ವಿಶ್ವಾಸಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದವನು
धन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧ್ವನಿ /ಶಬ್ದ
प्रयोगाः - > "गुरोरपीदं धनमाहिताग्नेर्नश्यत्पुरस्तादनुपेक्षणीयम्"
उल्लेखाः - > रघु० २-४४
धन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವನೋಪಾಯ

L R Vaidya

English

 Dana {% n. %} 1. Wealth,  riches,  money,  gold,  chattels
a valued object,  an object of affection,  a valued possession,  गुरोरपीदं धनमाहिताग्नेः R.ii.44
a valuable article,  M.viii.201
capital,  (op. to वृद्धि ‘interest’)
the reward given to a victor in a combat,  the prize won in a game
a contest for prizes,  a match
the lunar mansion called धनिष्ठा
the affirmative quantity or plus (in arithmetic),  (op. to ऋण).

Bopp

Latin

 धन n. (r. 1. धन् s. अ) divitiae,  opes. SU. 4. 12.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

सत्र
क्ली
सत्र,  धन,  गृह,  दान,  आयुध,  सुचरित
सत्रं धनं गृहं सत्रं सत्रं दानं समीरितम् ।
सत्रं नामायुधं प्रोक्तं सत्रं सुचरितं स्मृतम् ॥ ७३ ॥
verse 1.1.1.73
page 0005

आख्या
आख्या,  जाति,  आत्मन्,  आत्मीय,  धन
जातौ चात्मनि चात्मीये धनेष्वाख्या प्रवर्तते ॥ १३ ॥
verse 2.1.1.13
page 0008

अर्थ
पु
अर्थ,  निवृत्ति,  अभिधेय,  धन,  प्रयोजन
निवृत्तावभिधेयेऽर्थो धने प्रोक्तः प्रयोजने ॥ ४१ ॥
verse 2.1.1.41
page 0010

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 dhana, 
(1) nt.,  (spiritual) treasure (= Pali ariyadhana,  the same seven,  see s.v. in CPD): Mvy 〔1565—72〕,  seven such: śraddhā,  śīla,  hrī,  apatrāpya,  śruta,  tyāga,  prajñā
(2) n. of a king (= Mahādhana): Divy 〔437.19〕
 〔439.26〕
 〔441.20〕
 MSV 〔i.123.20 ff.〕

Lanman

English

 dhána,  n.
	—1. the prize of the contest
not only the reward put up for the victor, 
but also the booty taken from the foe--
Vedic
 so w. √ji,  win booty by conquest, 
81^2
 then, 
	—2. in general,  wealth,  riches, 
property,  money. [√dhā,  ‘put’: cf. θέμα, 
‘thing put up as a prize, ’ and for the mg
also Ger. Ein-satz,  ‘stakes.’]

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  धन्
मूलधातुः:
   धन
धात्वर्थः:
  धान्ये
गणः:
  जुहोत्यादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  दधन्ति
अनुबन्धादिविशेषः:
  छान्दसः

धातुप्रदीपः

Sanskrit

धनँ धन  धान्ये 
- दधन्ति धनितम्  24

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  धन
noun
 
गणिते अधिकस्य चिह्नम्।
 "अस्मिन् गणितस्य प्रश्ने धनस्य स्थाने ऋणस्य चिह्नं दत्तम्।"

Synonyms:
  धन
noun
 
कुण्डल्यां वर्तमानं एकं गृहम् ।
 "धनं इति कुण्डल्यां वर्तमानं द्वितीयं गृहम् अस्ति"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ka ca
१) द्रव्य २) धन

dkor
१) द्रव्य २) धन ३) पीलु ४) वसु ५) स्व

dkor rigs
१) धन २) वित्त

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वित्तं रिक्थं स्वापतेयं राः सारं विभवो वसु ॥ १९१ ॥
द्युम्नं द्रव्यं पृक्थमृक्थं स्वमृणं द्रविणं धनम् ।
हिरण्यार्थौ निधानं तु कुनाभिः शेवधिर्निधिः ॥ १९२ ॥
-wordlist-
 
वित्त (क्ली),  रिक्थ (क्ली),  स्वापतेय (क्ली),  रै (पुंस्त्री),  सार (क्ली),  विभव (पुं),  वसु (क्ली),  द्युम्न (क्ली),  द्रव्य (क्ली),  पृक्थ (क्ली),  ऋक्थ (क्ली),  स्व (पुंक्ली),  ऋक्ण (क्ली),  द्रविण (क्ली),  धन (पुंक्ली),  हिरण्य (पुं),  अर्थ (पुं),  निधान (क्ली),  कुनाभि (पुं),  शेवधि (पुं),  निधि (पुं)

--source--
 
गवां सर्वं गव्यं व्रजे गोकुलं गोधनं धनम् ॥ १२७३ ॥
-wordlist-
 
गव्य (क्ली),  व्रज (पुंक्ली),  गोकुल (क्ली),  गोधन (क्ली),  धन (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

द्युम्न
द्युम्न,  द्रव्य,  द्रविण,  रै,  सार,  स्वापतेय,  अर्थ,  स्व,  ऋक्थ,  पृक्थ,  वित्त,  धन,  हिरण्य,  वसु,  विभव
द्युम्नं द्रव्यं द्रविणं राः सारं स्वापतेयमर्थः स्वम् ।
ऋक्थं पृक्थं वित्तं धनं हिरण्यं च वसु विभवः ॥ ८० ॥
verse 1.1.1.80
page 0010

वसु
वसु,  अग्नि,  धन,  रश्मि,  रत्न,  त्रिदशविशेष
अग्निधनरश्मिरत्नत्रिदशविशेषेषु भवति वसुशब्दः ।
verse 5.1.1.850
page 0097

सार
सार,  श्रेष्ठ,  स्थामन्,  धन,  शुक्र,  मज्जन्
श्रेष्ठे स्थाम्नि धने शुक्रे मज्ज्ञि सार उदाहृतः ॥ ८५३ ॥
verse 5.1.1.853
page 0098

नाममाला

Sanskrit

वित्त,  वस्तु,  वसु,  द्रव्य,  स्व,  अर्थ,  द्रविण,  धन,  कस्वर
वित्तं वस्तु वसु द्रव्यं स्वार्थं रा द्रविणं धनम् ।
कस्वरं तत्पतिं प्राहुः कुवेरं चैकपिङ्गलम् ॥ ९५ ॥
वैश्रवणं राजराजमुत्तराशापतिं तथा ।
अलकानिलयं श्रीदं धनपर्यायदायकम् ॥ ९६ ॥
verse 0.1.1.95
page 0048

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

ध,  धीर,  धनद,  धन
दं कलत्रं तथा धं च धीरे च धनदे धने ॥ २५ ॥
verse 1.1.1.25
page 0121

Vedic Reference

English

 Dhana,  ‘prize, ’ is often found in the Rigveda, ^1 probably the
prize in racing rather than the ‘booty’ in battle. It also
denotes^2 the ‘stake’ at dicing. In some passages it possibly
means the ‘contest’ itself.^3 More generally it denotes ‘wealth’
or ‘gift.’^4 But it sometimes expresses ‘booty, ’^5 probably from
the notion of ‘wealth’ rather than of ‘prize.’
1) Rv. i. 81,  3
 vi. 45,  2
 viii. 80,  8
ix. 53,  2
 109,  10. Cf. Geldner,  Ve-
dische Studien,  1,  120
 Pischel,  ibid.,  1, 
171.
2) Rv. x. 34,  10
 Av. iv. 38,  3.
3) Rv. i. 31,  6
 v. 35,  7
 vii. 38,  8
viii. 5,  26
 8,  21
 49,  9
 50,  9
 x. 48, 
5,  etc.
4) Rv. i. 42,  6
 x. 18,  2
 84,  7
 Av.
i. 15,  3
 ii. 7,  4
 iii. 15,  2
 v. 19,  9
vi. 81,  1
 vii. 81,  4
 viii. 5,  16,  etc.
5) Rv. i. 74,  3
 157,  2,  etc.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 धन,  रवे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वां-परं-अकं-सेट् ।) धनति मृदङ्गः । इति दुर्गादासः ॥

 धन,  लि र धान्ये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (ह्वां-परं-अकं-सेट् ।) धान्यमिह धान्यक्रिया । र, वैदिकः । लि,  दधन्ति भूमिर्धान्यमुत्पादयतिइत्यर्थः । इति दुर्गादासः ॥

 धनं,  क्ली,
   (धनति रौतीति । धन रवे + पचाद्यच् ।)स्नेहपात्रम् । इति शब्दरत्नावली ॥
 गोधनम् ।इति मेदिमेदीनी । ने,  १२ ॥
 (यथा,  हरिवंशे । ७३ । ३३ ।“अनुजग्मुश्च गोपालाः कालयन्तो धनानि च ॥
”)जीवनोपायः । (दधन्ति धान्यादिकमुत्पादय-तीति । धन + अच् । यद्वा,  दधाति सुखमिति ।धा + “कॄपॄवृजिमन्दिनिधाञः क्युः ।” उणां २ । ८१ ।इत्यत्र “बाहुलकात् केवलादपि क्युः ।” इत्युज्ज्वल-दत्तोक्तेः क्युः ।) द्रविणम् । (यथा,  उद्भटे ।“धनैर्निष्कुलीनाः कुलीना भवन्तिधनैरापदं मानवा निस्तरन्ति ।धनेभ्यः परो नास्ति बन्धुर्हि लोकेधनान्यर्जयध्वं धनान्यर्ज्जयध्वम् ॥
”)तत्पर्य्यायः । द्रव्यम् २ वित्तम् ३ स्वापतेयम् ४रिक्थम् ५ ऋक्थम् ६ वसु ७ हिरण्यम् ८द्रविणम् ९ द्युम्नम् १० अर्थः ११ राः १२ विभवः१३ । इत्यमरः । २ । ९ । ९० ॥
 काञ्चनम् १४लक्ष्मीः १५ भोग्यम् १६ सम्पत् १७ वृद्धिः १८श्रीः १९ व्यवहार्य्यम् २० । इति राजनिर्घण्टः ॥
रैः २१ भोगः २२ । इति जटाधरः ॥
 स्वम् २३ ।इति शब्दरत्नावली ॥
 तस्य वैदिकपर्य्यायाः ।मघम् १ रेक्णः २ रिक्थम् ३ वेदः ४ वरिवः ५श्वात्रम् ६ रत्नम् ७ रयिः ८ क्षत्रम् ९ भगः १०मीलुम् ११ गयः १२ द्युम्नम् १३ इन्द्रियम् १४वसु १५ रायः १६ राधः १७ भोजनम् १८तना १९ नृम्णम् २० बन्धुः २१ मेधाः २२ यशः२३ ब्रह्म २४ द्रविणम् २५ श्रवः २६ वृत्रम् २७वृतम् २८ । इत्यष्टाविंशतिरेव धननामानि ।इति वेदनिघण्टौ २ अध्यायः ॥
 * ॥
तत्त्रिविधं यथा,  --“धनन्तु त्रिविधं ज्ञेयं शुक्लं शवलमेव च ।कृष्णञ्च तस्य विज्ञेयो विभागः सप्तधा पृथक् ॥
क्रमायत्तं प्रीतिदायं प्राप्तञ्च सह भार्य्यया ।अविशेषेण सर्व्वेषां वर्णानां त्रिविधं धनम् ॥
वैशेषिकं धनं दृष्टं ब्राह्मणस्य त्रिलक्षणम् ।याजनाध्यापने नित्यं विशुद्धाच्च प्रतिग्रहः ॥
त्रिविधं क्षत्त्रियस्यापि प्राहुर्व्वैशेषिकं धनम् ।युद्धार्थलब्धं करजं दण्ड्यवध्यापहारतः ॥
वैशेषिकं धनं दृष्टं वैश्यस्यापि त्रिलक्षणम् ।कृषिगोरक्षबाणिज्यं शूद्रस्यैभ्यस्त्वनुग्रहात् ॥
कुषीदकृषिबाणिज्यं प्रकुर्व्वीत स्वयं कृतम् ।आपत्काले स्वयं कुर्व्वन्नैनसा युज्यते द्बिजः ॥
”इति गारुडे २१६ कुत्रचित् २१० अध्यायः ॥
 * ॥
धनभागिनो दायशब्दे द्रष्टव्याः । धनाभागिनोयथा,  --“कुब्जवामनखञ्जानां क्लीवानां श्वित्रिणामपि ।उन्मत्तानां तथान्धानां धनभागो न विद्यते ॥
शय्यासनस्थानमात्रञ्छाया चान्नं भुजिक्रिया ।एतावद्दीयते दैत्य नार्थभागहरा हि ते ॥
”इति वामनपुराणे ७५ अध्यायः ॥
 * ॥
अधना यथा,  --“त्रय एवाधना राजन् ! भार्य्या दासस्तथा सुतः ।यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम् ॥
”इति मात्स्ये ३१ अध्यायः ॥
 * ॥
धनस्य प्राणतुल्यत्वमुक्तं यथा,  --“यदेतद्द्रविणं नाम प्राणा एते बहिश्चराः ।स तस्य हरते प्राणान् यो यस्य हरते धनम् ॥
”इति कूर्म्मे २९ अध्यायः ॥
 * ॥
“अपरावाधमक्लेशं प्रयत्नेनार्जितं धनम् ।स्वल्पं वा वहुलं वापि देयमित्यभिधीयते ॥
”अपरावाधं परपीडारहितम् । अक्लेशं पात्र-क्लेशाजनकम् ॥
 * ॥
 तामसधनं यथा,  --“पार्श्विकद्यूतचौर्य्यार्त्तिप्रतिरूपकसाहसैः ।व्याजेनोपार्जितं यत्तु तत् कृष्णं समुदाहृतम् ॥
”पार्श्विकः पात्रतया योऽर्जयति । आर्त्त्या पर-पीडया । प्रतिरूपेण कृत्रिमरत्नादिना । साह-सेन समुद्रयानगिर्य्यारोहणादिना । व्याजेनब्राह्मणवेशेन शूद्रादिना । कृष्णं तामसम् ॥
 * ॥
राजसधनं यथा,  --‘कुसीदकृषिबाणिज्यशुल्कगानानुवृत्तिभिः ।कृतोपकारादाप्तञ्च राजसं समुदाहृतम् ॥
’अनुवृत्त्या सेवया ॥
 * ॥
 सात्त्विकधनं यथा,  --‘श्रुतशौर्य्यतपःकन्याशिष्ययाज्यान्वयागतम् ।धनं सप्तविधं शुद्धं मुनिभिः समुदाहृतम् ॥
’श्रुतेनाध्ययनेन । शौर्य्येण जयादिना । तपसा जप-होमदेवार्च्चादिना । कन्यागतं कन्यया सहागतंश्वशुरादेर्लब्धम् । शिष्यागतं गुरुदक्षिणादिना ।याज्यागतं आर्त्विज्यलब्धम् । अन्वयागतं दाया-देभ्यो लब्धम् । शुद्धं सात्त्विकम् ।” इति शुद्धितत्त्वेदेवलनारदौ ॥
 * ॥
 धनप्रयोगनक्षत्राणि यथा, अश्विनी । पुनर्व्वसुः । पुष्यः । उत्तरफल्गुनी ।हस्ता । पूर्व्वाषाढा । उत्तराषाढा । श्रवणा ।धनिष्ठा । शतभिषा । उत्तरभाद्रपत् । रोहिणी ।इति ज्योतिषम् ॥
 * ॥
 धनप्रयोगनिषेधो यथा, “आजं यमद्वन्द्बमहित्रयञ्चशत्रुद्बयं वातयुगं महेशः ।कार्य्यो न चैतेषु धनप्रयोगोमृदौ गणे ग्राह्यमृणं न देयम् ॥
”इति समयप्रदीपः ॥
अर्थप्रशंसा यथा,  --“अर्थेभ्योऽथ प्रवृद्धेभ्यः संवृत्तेभ्यस्त तस्ततः ।क्रियाः सर्व्वाः प्रवर्त्तन्ते पर्व्वतेभ्य इवापगाः ॥
अर्थेन हि विमुक्तस्य पुरुषस्याल्पचेतसः ।विच्छिद्यन्ते क्रियाः सर्व्वा ग्रीष्मे कुसरिती यथा ॥
सोऽयमर्थं परित्यज्य सुखकामः सुखैधितः ।पापमाचरते कर्त्तुं तदा दोषः प्रवर्त्तते ॥
यस्यार्थास्तस्य मित्राणि यस्यार्थास्तस्य बान्धवाः ।यस्यार्थाः स पुमान् लोके यस्यार्थाः स च पण्डितः ॥
यस्यार्थाः स च विक्रान्तो यस्यार्थाः स चबुद्धिमान् ।यस्यार्थाः स महाबाहुर्यस्यार्थाः स गुणाधिकः ॥
अर्थस्यैते परित्यागे दोषाः प्रव्याहृता मया ।राज्यमुत्सृजता धीर ! येन बुद्धिस्त्वया कृता ॥
यस्यार्था धर्म्मकामार्थास्तस्य सर्व्वं प्रदक्षिणम् ।अधनेनार्थकामेन नार्थः शक्यो विचिन्वता ॥
हर्षः कामश्च दर्पश्च धर्म्मः क्रोधः शमो दमः ।अर्थादेतानि सर्व्वाणि प्रवर्त्तन्ते नराधिपे ॥
येषां नश्यत्ययं लोकश्चरतां धर्म्मचारिणाम् ।तेऽर्थास्त्वयि न दृश्यन्ते दुर्दिनेषु यथा ग्रहाः ॥
इति रामायणेयुद्धकाण्डे श्रीरामं प्रति श्रीलक्ष्मण-वाक्यम् ॥
 * ॥
अर्थनिन्दा यथा,  --“अर्थमनर्थं भावय नित्यंनास्ति ततः सुखलेशः सत्यम् ।पुत्त्रादपि धनभाजां भीतिःसर्व्वत्रैषा विहिता नीतिः ॥
”इत्यादि मोहमुद्गरे द्रष्टव्यम् ॥
 * ॥
अनुग्रहार्थं भगवता धनहरणम् । यथा,  --“राजन् यमनुगृह्णामि हरिस्ये तद्धनं शनैः ।ततोऽधनं त्यजन्त्यस्य स्वजना दुःखदुःखितम् ॥
”इति श्रीभागवतम् ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 धन धान्योत्पादने जुहो० पर०
  सेट् । दधन्ति अधानीत्अधनीत् दधान । गृहीतकर्मकत्वात् अकर्मकत्वम् । तेनदधन्ति भूमिः धान्यमुत्पादयतीत्यर्थः,  वैदिकोऽयम् ।

 धन शब्दे भ्वा०
  पर०
  अक० सेट् । धनति अधानीत् अधनीत् ।

 धन न०
  धन--अच् । १ गोधने २ वित्ते च मेदि० । ३ स्नेहपात्रेशब्दर० ४ धनिष्ठानक्षत्रे ज्योतिषम् । अर्थशब्दे ३६ ७ पृ०धनभेदादिकमुक्तं विशेषस्तु कश्चित् शुद्धित० उक्तो यथा“धनं तु त्रिविधं ज्ञेयं शुक्लं शवलमेव च । कृष्णञ्च तस्यविज्ञेयो विभागः सप्तधा पृथकु । क्रमायातं प्रीतिदायंप्राप्तञ्च सह भार्य्यया । अविशेषेण सर्वेषां वर्णानां त्रि-विधं धनम् । वैशेषिकं धनं दृष्टं ब्राह्मणस्य त्रिलक्षणम् ।याजनाध्यापने नित्यं विशुद्धाच्च प्रतिग्रहः । त्रिविधंक्षत्रियस्यापि प्राहुर्वैशेषिकं धनम् । युद्धार्थलब्धं करजंदण्ड्यबध्यापहारतः । वैशेषिकं धनं दृष्टं वैश्यस्यापित्रिलक्षणम् । कृषिगोरक्षबाणिज्यं शूद्रस्यैभ्यस्त्वनु-ग्रहात् । कुषीदकृषिबाणिज्यं प्रकुर्वीत स्वयकृतम् ।आपत्काले स्वयं कुर्वन्नैनसा युज्यते द्विजः” । तामसादि-भेदेन तस्य त्रैविध्यं नारदेन उक्तं यथा “पार्श्विकद्यूत-चौर्य्यार्त्तिप्रतिरूपकसाहसैः । व्याजेनोपार्जितं यत्तुतत् कृष्णं समुदाहृतम्” । पार्श्विकः पात्रतयायोऽर्जयति । आर्त्त्या परपीडया प्रतिरूपकेण कृत्रिम-रत्नादिना । साहसेन समुद्रयानगिर्य्यारोहणा-दिना । व्याजेन ब्राह्मणवेशेन शूद्रादिना । कृष्णंतामसम् । राजसधनं यथा “कुसीदकृषिबाणिज्यशुल्क-गानानुवृत्तिभिः । कृतोपकारादाप्तञ्च राजसं समुदा-हृतम्” । अनुवृत्त्या सेवया । सात्विकधनं यथा ।“श्रुतशौर्य्यतपःकन्याशिष्ययाज्यान्वयागतम् । धनं सप्त-विधं शुद्धं मुनिभिः समुदाहृतम्” । श्रुतेनाध्ययनेनशौर्य्येण जयादिना । तपसा जपहोमदेवार्चादिना ।कन्यागतं कन्यया सहागतं श्वशुरादेर्लब्धम् । शिष्यागतंगुरुदक्षिणादिना । याज्यागतं आर्त्विज्यलब्धम । शुद्धंसात्विकम्” शुद्धित० दृश्यम् । ५ युक्ते ६ योज्ये च “स्वोच्चाप-कृष्टा भगणैः प्राङ्मुखं यान्ति यद्ग्रहाः । तत् तेषु धन-मित्युक्तमृणं पश्चान्मुखेषु तु” सू० सि० । “स्वोच्चजीवा-कर्षिता ग्रहाः पूर्वाभिमुखं भगणैः राशिभिर्भगोलस्थक्रान्तिवृत्तानुसृतस्वाकाशगोलान्तर्गतक्रान्तिवृत्ते द्वादश-राश्यन्तिके यद्राशिविभागैरित्यर्थः । यद्यत्सङ्ख्यामितंगच्छन्ति तत्तत्सङ्ख्यामितं भागादिकं फलरूपं तेषु पूर्वा-वगतग्रहराश्यादिभोगेषु धनं योज्यम्” रङ्ग० । ७ लग्नात्द्वितीयस्थाने तत्र जन्मलग्नात् द्वितीयस्थाने चिन्त्यपदार्थाग्रहयोगभेदेन शुभाशुभं च जातकपद्धतावुक्तं यथा“सुवर्णरत्नविक्रयक्रयाश्च कोशसंग्रहः । धनामिधान-मन्दिरे बुधैर्विचिन्त्य आदरात् । समस्तपापखेचरैर्युते-क्षितं धनाभिधम् । दरिद्रताविधायकं विशेषतः कृशा-नुना । शुद्धः शनिर्धनगतो धनिनं करोति दृष्टीयुधेन रविजान्यखगप्रदृष्टः । सूर्य्योऽपि,  सौम्यखचराधनगा धनानि नानाविधानि न यदा खलदृष्टदेहाः । बुध-गुरुकवयश्चेद्वित्तगा वित्तलामं विदघति यदि दृष्टाः सोम-सौम्येन्दुपुत्रैः । क्रमश,  इह कविश्चेत् सौम्यगेहे घ-नाप्त्यै भवति शुभखगानां दृष्टितो मानवस्य । क्षीणःशशी ज्ञेन विलोकितोऽर्थे पूर्वार्जितार्थस्य विनाशदःस्यात् । नवीनवित्तागमरोधकौ च धने कुजेन्दू त्वचिंदोषदौ स्तः । रविर्धनेऽत्यष्टिमिते कुजोऽङ्के षड्विंशके ज्ञेधननाशदः स्यात् । भाव्दे विधुः पीडनमङ्गिराश्च भूपे-ऽल्पतायाञ्च कविः षडव्दे । द्वितीयस्य पतिर्नेत्रखामीशुकमतादिह । सेन्दुशुक्रोऽष्टषष्ठान्त्यस्थितो रात्र्यान्ध्यकृच्च सः । ससूर्य्यः शुक्रलग्नेशो जात्यन्धत्वाय-कल्पते । एमिः पित्रादिभावेशैर्युक्तश्चेत्तत्तदान्ध्यकृत् ।सशुक्रलग्नपश्चेत् स्यान्नेत्रयोर्वैपरीत्यकृत् । भावाधीशःशुभैर्युक्तः केन्द्रकोणे शुभप्रदः” ।वर्षलग्नात् द्वितीयस्थग्रहयोगादिफलम् नी० ता० उक्तं यथा“वित्ताधिपो जन्मनि बित्तगोऽव्दे जीवो यदा लग्न-पतीत्थशाली । तदा धनाप्तिः सकलेऽपि वर्षे क्रूरेशराफेधनधान्यहानिः । जन्मन्यर्थावलोकीज्योऽव्देऽव्देशोबलवान् यदा । तदा धनाप्तिर्बहुला विनायासेन जायते ।एवं यद्भावगोजन्मन्यव्दे तद्भावगो गुरुः । लग्नेशे-नेत्थशाली चेत्तद्भावजसुखं भवेत् । यदा जनुषि यं पश्येत्भावमव्देऽव्दपो गुरुः । तदा तद्भावजं सौख्यमुक्तंताजकवेदिभिः । जन्मषष्ठाधिपः सौम्यः षष्ठोऽव्देस्वल्पलामदः । पापार्दिते गुरौ रन्ध्रेऽपवाद उपजायते ।गुरुर्वित्ते शुभैर्दृष्टयुतो राज्यार्थसौख्यदः । जन्मन्यव्देच मुथहाराशिं पश्यन् विशेषतः । एवं सितेऽव्दपेभूरिधनं धान्यं च जायते । वित्तलग्नेशसंयोगो वित्तसौख्यफलप्रदः । एवं बुधे सवीर्य्येऽस्माल्लिपिज्ञानो-द्यमैर्धनम् । जन्मलग्नगताः सौम्या वर्षेऽर्थे धनलाभदाः ।लाभसद्मनि वित्ते वा बुधेज्यसितसंयुते । तैर्वा दृष्टे धनंभूरि स्वकुले राज्यमाप्नुयात् । अर्थार्थसहमेशौ चेत्शुभैर्मित्रदृशेक्षितौ । बलिनौ सुखतो लाभप्रदौ यत्ना-दरेर्दृशा । मित्रदृष्ट्या मुथशिलेऽङ्गार्थयोः सुखतो धनम् ।तयोर्भूशरिफे वित्तनाशदुर्जनभीतयः । जन्मनीज्योऽस्तियद्राशौ तद्राशिवर्षलग्नगः । शुभस्वामीक्षितयुतो नै-रुज्यस्वाम्यवित्तदः । सूतौ लग्ने रविर्वर्षे धनस्थो धन-सौख्यदः । शनौ वित्ते कार्य्यनाशो लाभोऽल्पोऽथ धन-व्ययः । भ्रातृसौख्यं गुरुयुते भूतयः स्युः शुभेक्षणात् ।क्रूरयोगेक्षणात् सर्वं विपरीतं फलं वदेत् । वित्तेशोजन्मनि गुरुर्वर्षे वर्षेशतां दधत् । यद्भावगस्तमाश्रित्यलाभदो लग्नमात्मनः । वित्ते सुवर्णरौप्यादेः भ्रात्रादेःसहजर्क्षगः । पितृमातृक्षमादिभ्यो वित्तं सुहृदिपञ्चमे । सुहृत्तनयषष्ठेऽरिवर्गाद्धानिप्रभीतिदः । स्त्रीभ्योद्यूनेऽष्टमे मृत्युरर्थहेतुर्यशोऽङ्कगे । खे नृपादेर्नृप-कुलादायेऽन्त्ये व्ययदो भवेत् । इत्थं विमृश्य सुधियावाच्यमित्यपरे जगुः” । तद्भावानयनं द्वादशभावशब्दोक्त-दिशावसेयम् । वीजगणितोक्ते ८ ऋणभिन्ने च । तत्रधनर्णसङ्कलनादिप्रकारस्तत्रोक्तो यथा“धनर्णसङ्कलने करणसूत्रं वृत्तार्द्धम् योगे युतिःस्यात्क्षययोः स्वयोर्वा धनर्णयोरन्तरमेव योगः ।उदाहरणम् । रूपत्रयं रूपचतुष्टयं च क्षयं धनं वासहितं वदाशु । स्वर्णं क्षयं स्वं च पृथक् पृथङ्मेधनर्णयोः सङ्कलनामवैषि । अत्र रूपाणामव्यक्तानांचाद्याक्षराण्युपलक्षणार्थं लेख्यानि यानि ऋणगतानितान्यूर्द्ध्वविन्दनि च ।न्यासः रू ३ं रू ४ं योगे जातं रू ७ंन्यासः रू ३ रू ४ योगे जातं रू ७न्यासः रू ३ रू ४ं योगे जातं रू १ंन्यासः रू ३ं रू ४ योगे जातं रू १एवं विभिन्नेष्वपि । धनर्णव्यवकलने करणसूत्रं वृत्ता-र्द्धम् संशोध्यमानं स्वमृणत्वमेति स्वत्वं क्षयस्तद्युति०रुक्तवच्च । उदाहरणम् । त्रयाद्द्वयं स्वात् स्वमृणा-दृणं च व्यस्तं च संशोध्य वदाशु शेषम् ।न्यासः रू ३ रू २ अन्तरे जातं रू १न्यासः रू ३ं रू २ं अन्तरे जातं रू १ंन्यासः रू ३ रू २ं अन्तरे जातं रू १ंन्यासः रू ३ं रू २ अन्तरे जातं रू १ं। इति धनर्णसङ्कलनव्यवकलने ।गुणने करणसूत्रं वृत्तार्द्धम् स्वयोरस्वयोः स्वं धनस्वर्णघाते क्षयोभागहारेऽपि चैवं निरुक्तम् ।उदाहरणम् । धनं धनेनर्णमृणेन निघ्नं द्वयं त्रयेण स्वमृ-णेन किं स्यात्” ।न्यासः रू २ रू ३ धनं धनघ्नं धनं स्वादिति जातंरू ६ न्यासः रू २ं रू ३ं ऋणमृणघ्नं धनं स्यादितिजातं रू ६ न्यासः रू २ रू ३ं धनमृणगुणमृणंस्यादिति जातं रू ६ं न्यासः रू २ं रू ३ ऋणं धनगुण-मृणं स्यादिति जातं रू ६ं । इति धनर्णगुणनम् ।भागाहारेऽपि चैवं निरुक्तमिति । उदाहरणम् । रूपा-ष्टकं रूपचतुष्टयेन धनं धनेनर्णमृणेन भक्तम् । ऋणंधनेन स्वमृणेन किं स्याद् द्रुतं वदेदं यदि बोबुधीषि ।न्यासः रू ८ रू ४ धनं धनहृतं धनं स्यातितिजातं रू २ । न्यासः रू ८ं रू ४ं ऋणमृणहृतंधनं स्यादिति जातं रू २ न्यासः रू ८ं रू ४ ऋणंधनहृतं ऋणं स्यादिति जातं रू २ं । न्यासः रू ८रू ४ं धनमृणहृतमृणं स्यादिति जातं रू २ं । इतिधनर्णभागहारः । बर्गे करणसूत्रं वृत्तार्द्धम् । “कृतिःस्वर्णयोः स्वं स्वमूले धनर्णे,  न मूलं क्षयस्यास्ति तस्याकृति-त्वात् । उदाहरणम् । धनस्य रूपत्रितयस्य वर्गंक्षयस्य च ब्रूहि सखे! ममाशु । न्यासः रू ३ रू ३ंजातौ वर्गौ रू ९ रू ९ मूलोदाहरणम् । धनात्मका-नामधनात्मकानां मूलं नवानां च पृथग्वदाशु । ८ ।न्यासः रू ९ मूलं रू ३ वा रू ३ं न्यासः रू ९ं एषा-मवर्गत्वान्मूलं नास्ति । धन--रवे अच् । ८ शब्दे च ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

धनँ धन धान्ये
- दधन्ति  कृषिचमितनिधनि (उ0 180) इत्यूः धनू राशिः  अर्तिपृवपि (उ0 2117) इत्युस्-धनुस्  वनिप् (द्र0 3275) धन्वा  अच् (द्र0 31134)-धनम्  भ्वादौ (1308 पाठा0) धनति  23

धातुवृत्तिः

Sanskrit

धनँ धन (अर्थः)  धान्ये
( दधन्ति,  दधन्तः,  दधनति,  ) इत्यादि 22

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“धन धान्ये”@} 2 छान्दसः। 
 ‘धान्ये = धान्यार्जने,  इत्यर्थः’ इति सि। 
 कौमुदी। 
 धानकः-निका,  धानकः-निका,  दिधनिषकः-षिका,  दन्धनकः,  दंधनकः-निका
   इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि जननार्थकजनधातुवत् 3 बोध्यानि। 
 4 धनुः,  5 धनुः इति रूपाणि विशेषः। 
 6 प्रधनम्।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (८९३)
 02 =>
  (३-जुहोत्यादिः-११०४। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (५८२)
 04 =>
  [[१। ‘कृषिचमितनिधनि--’ (द। उ। १-१६४) इति ऊप्रत्ययो भवति। धनूः = धान्यनिचयः,  पृथिवी इत्यर्थः।]]
 05 =>
  [[२। ‘अर्तिपॄवपियजिधनि--’ (द। उ। ९। ३९) इति उसिप्रत्यये एवं रूपम्। दधन्तीति धनुः = शरासनम्।]]
 06 =>
  [[B। ‘घर्मोष्मभिस्तत्र समारताग्रे नभस्तुरैस्तैः प्रधने प्रवीणैः।।’ धा। का। २। ५५।]]

Capeller

German

 ध॑न n.
  Kampfpreis,  Wettkampf,  Beute, 
Gewinn,  Geld,  Gut,  Vermögen,  Reichtum, 
Lohn,  Gabe.

Grassman

German

 dhána,  n. [von 1. dhā BR.],  „der ausgesetzte Kampfpreis“,  daher „Beute“,  als Preis des Kampfes,  auch auf den Wettkampf oder Kampf selbst übertragen. Aus dem Begriffe der Beute entwickelt sich der des erbeuteten Schatzes,  und daraus der des Schatzes oder Reichthums überhaupt. Doch tritt der letzte Begriff im RV. noch ganz in den Hintergrund. Also 1〉 der für den Sieger im Wettkampfe ausgesetzte Preis,  Kampfpreis,  ins Besondere 2〉 hitám dhánam der ausgesetzte Kampfpreis
 der Kampfpreis ist ausgesetzt,  oft so viel als: der Kampf ist eröffnet
 3〉 die Beute,  ins Besondere 4〉 die Beute oder den Kampfpreis ({64, 13}) davontragen (med. von bhṛ)
 5〉 die Beute oder den ausgesetzten Kampfpreis [{486, 2}. _{486, 12}. _{486, 15}] ersiegen,  gewinnen [ji für sich und mit sám]
 6〉 Schatz,  Reichthum,  Gut,  aber noch fast überall als erbeutetes oder zu erbeutendes aufgefasst
 7〉 Schätze oder Beute erlangen (san). — 8〉 Wettkampf,  Kampf.
-am 1〉 {857, 11}. — 2〉 {486, 2}. _{486, 12}. _{486, 15}
 {689, 8} urvī́ kā́ṣṭhā 〰. — 3〉 {874, 5}
 sáṃsṛṣṭam 〰 ubháyam samā́kṛtam {910, 7}. — 4〉 {890, 6}. — 5〉 {36, 4}
 {486, 2}. _{486, 12}. _{486, 15}
 {548, 12}
 mahát {639, 18}
 {677, 9}. — 6〉 {204, 10}
 {236, 12}
 {809, 38}
 {860, 10}
 {868, 5} syandrám. — 7〉 {923, 8}.
-am-dhanam 5〉 {797, 8}
 {982, 1}. — 7〉 {214, 13}.
-ena 6〉 {844, 2} (neben prajáyā).
-āya 1〉 {821, 10}. — 6〉 {100, 8}
 (mahaté) {104, 7}
 {809, 4}
 {319, 1} śucaté
 {680, 5}.
-asya 7〉 sātaú {485, 9}
 sātáye {623, 5}
 6〉 puraetā́‿asi mahatás 〰 {809, 29}.
-e 2〉 {40, 2}
 {116, 15}
 {132, 5}
 {486, 11}. _{486, 13}
 {502, 5}
 {623, 9}
 {765, 2}
 {889, 14}. — 6〉 {973, 3} (áhraye). — 8〉 {1018, 9}
 páritakmie {31, 6}
 kṛ́tvie {54, 6}
 {625, 26}
 {628, 21}
 {1019, 9}
 pū́rvie {132, 1}
 pā́rie {701, 9}.
-e-dhane 8〉 {389, 7}.
-āni 4〉 {791, 2}. — 5〉 {30, 16}
 {108, 13}
 {346, 9}
 {634, 6}
 {777, 9}
 {868, 10}
 {874, 1}. — 6〉 {130, 7} (dáyamānas). — 7〉 {42, 6} suṣáṇā
 {100, 9}. _{100, 13}
 {130, 6}
 {802, 3}.
-ā 1〉 {81, 3} (dhīyate)
 {791, 2}. — 3〉 {102, 10}
 {157, 2}. — 4〉 {64, 13}
 {215, 9}. _{215, 13}
 {217, 3}
 {386, 9}
 {973, 4}. — 5〉 ({102, 10})
 {773, 23}
 {946, 4}. — 6〉 {860, 12}
 {868, 9}. — 7〉 {130, 6}.
-ānām 3〉 samaré {965, 3}. — 5〉 saṃjítam {264, 22}
 saṃjítas {396, 5}. — 6〉 dhartar {102, 5}. — 7〉 sātáye {4, 9}
 sanáye {31, 8}
 {124, 7}
 {316, 3}
 {467, 8}
 {808, 20}
 {856, 11}
 susanitar {252, 5}
 sanitā́ram {396, 7}.
-eṣu 2〉 {636, 5}. — 8〉 {554, 8}.

Burnouf

French

 धन धन n.
  (धन् 3) biens, . richesses
 productions de
la terre et des troupeaux.
धनकेलि m.
  Kuvera.
धनच्युत a. (च्यु) déchu de la richesse,  devenu pauvre.
धनछू f.
  la grue couronnée.
धनञ्जय m.
  (जि) vainqueur des richesses
 conquérant
des richesses: surn.  d'Agni,  d'Arjuna,  et d'un nāga.
		 Celui des
esprits vitaux qui produit l'embonpoint.
		 Pentaptera arjuna,  bot.
धनद a. (दा) libéral,  bienfaisant. -- S. m.
  Kuvera.
धनदानुज m.
  (अनुज) Rāvaṇa.
धनदायिन् a. (दा
 sfx. इन्) libéral. -- S. m.
  Agni.
धनन्ददा f.
  (red. de दा) np. d'une des Śaktis des
Buddhistes.
धनपति m.
  Kuvera,  le maître des richesses.
धनपिशाचिका f.
  cupidité,  avarice.
धनप्रिया f.
  ardisia solanacea,  bot.
धनमद a. ivre de sa richesse.
धनवत् a. (sfx. वत्) riche,  opulent. -- F. धनवती
la constellation nommée धनिष्ठा।
धनहरिन् a. (हृ
 sfx. इन्) voleur
 escroc.
धनहरी f.
  sorte de parfum. 
धनाधिप m.
  (अधिप) Kuvera.
धनाध्यक्ष m.
  (अद्यक्ष) Kuvera.
धनायामि (dénom. ) désirer la richesse
 être cupide
être avare.
धनाशा f.
  (आशा) désir de la richesse.

Stchoupak

French

 धन-
 nt. biens meubles,  argent,  propriété,  bien en général 
capital,  fortune,  trésor 
 don 
 enjeu,  gain,  prix remporté,  butin 
 ifc. qui
possède qqch.,  dont la fortune consiste en 
 -वन्त्- a. riche,  fortuné 
 m.
 
richard 
 -वती- f.
  n.
  d'une Vidyādharī 
 fille d'un marchand.
°कोश- m.
  trésor,  biens accumulés.
°क्षय- m.
  perte de biens,  ruine.
°गर्व- a. fier de sa richesse 
 m.
  n.
  d'un homme.
°गुप्त- (pour गुप्त-धन-) a. v. qui garde son argent 
 m.
  n.
  d'un
marchand.
°जात- nt. pl.
  toutes sortes de biens.
°तृप्ति- f.
  fait d'avoir suffisamment d'argent.
°द- (qui donne de l'argent) a. généreux,  libéral 
 m.
  n.
  de Kubera 
°दानुज- m.
  frère cadet de Kubera. Rāvaṇa 
 °देश्वर- m.
  Kubera.
°दण्ड- m.
  peine pécuniaire,  amende.
°दत्त- m.
  n.
  de divers marchands.
°देव- m.
  n.
  d'un homme.
°धानी- f.
  dépôt de richesses,  trésor.
°धान्य- nt. argent et grains 
 n.
  d'une formule magique.
°पति- (maître des richesses) m.
  ép. de Kubera.
°मद- a. fier de sa richesse 
 m.
  orgueil de riche.
°मित्र- m.
  n.
  de divers hommes.
°मूल- a. ayant pour origine ou pour cause la richesse.
°मोहन- m.
  fils d'un marchand.
°यौवन-शालिन्- a. possédant richesse,  jeunesse et vertu.
°रक्ष- ag. qui garde l'argent 
 -क- m.
  ép. de Kubera.
°लोभ- m.
  désir de richesse,  cupidité,  avarice.
°वर्जित- a. v. démuni d'argent,  pauvre.
°विपर्यय- m.
  = °क्षय-।
°वृद्ध- a. v. riche en argent,  opulent.
°व्यय- m.
  gaspillage de richesses,  prodigalité.
°शुल्का- a. f.
  (femme) qu'on peut obtenir par la richesse.
°संचय- m.
  -न- nt. accumulation de biens,  de richesses.
°सनि- ag. qui accorde ou gagne des richesses.
°संयुक्त- a. v. muni d'argent 
 (nom) associé avec la richesse.
°संपत्ति- f.
  richesse,  aisance.
°स्थ- a. riche,  fortuné.
°स्वामिन्- m.
  possesseur d'argent,  capitaliste.
°हारिन्- m.
  usurier.
°हार्य- a. v. qu'on peut obtenir pour de l'argent.
°हीन- a. v. = {%°varjita- 
 -tā- %} f.
  pauvreté.
धनागम- m.
  acquisition de richesses,  gain. 
धनादान- nt. fait de recevoir de l'argent,  des présents.
धनाधिगोप्तृ- (gardien des richesses) m.
  ép. de Kubera.
धनाधिपति- m.
  = {%°pati- 
 -ya- %} nt. empire des richesses.
धनाध्यक्ष- m.
  gardien des richesses,  trésorier 
 ép. de Kubera.
धनाप्ति- f.
  = धनागम-।
धनार्थिन्- a. avide de richesses,  cupide,  avare.
धनाशा- f.
  espoir d'être riche. convoitise,  cupidité.
धनेश्वर- m.
  = {%°pati- 
 dhanaiśvarya- %} nt. = धनाधिपत्य-।
धनैषिन्- m.
  créancier (qui réclame son argent).
धनोष्मन्- a. enflammé de l'orgueil de sa richesse.
धनं-जय- a. qui remporte un prix,  gagne l'enjeu 
 m.
  n.
  d'Arjuna 
d'un Nāga 
 d'un Brâhmane (pl.  ses descendants) 
 auteur du Daśarūpa.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.