द्वैमातुर (dvaimAtura)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 द्वैमातुर mfn.
   (-रः-री-रं) Having two mothers,  or the natural mother and
a step-mother.
	 m.
  (-रः)
	 1. A name of GANESA.
	 2. An epithet of
JARĀSANDHA: see जरासन्ध.
 E.
  द्वि two,  मातृ a mother,  अण् affix,  उ
substituted for the penultimate: see द्विमातृज.

Capeller Eng

English

 द्वैमातुर a.
  having two mothers (a natural m.
  and a
stepmother).

Yates

English

 द्वै-मातुर (रः) 1.
m.
  A name of
Ga-
nesha and of
Jarāsandha. a. Hav-
ing a natural and a step-mother.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

द्वैमातुर 	-	 dvaimAtura 	-	 adj.
  	-	  having 2 mothers

Wilson

English

 द्वैमातुर
mfn.
   (-रः-री-रं) Having two mothers,  or the natural
mother and a step-mother.
m.
  (-रः)
1 A name of GAṆEŚA.
2 An epithet of JARĀSANDHA: see जरासन्ध.
E.
  द्वि two,  मातृ a mother,  अण् affix,  उ substituted for the
penultimate: see द्विमातृज.

Apte

English

द्वैमातुर [dvaimātura],  a.
  Having two mothers,  i. e.  a natural mother and a stepmother.

रः N.
  of Gaṇeśa. 

N.
  of Jarāsandha
 हते हिडिम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि Śi.*
  2.6.

Apte 1890

English

 द्वैमातुर a. Having two mothers,  i. e. a natural mother and a stepmother. 
रः 1 N. of Gaṇeśa. 
2 N. of Jarāsaṃdha
 हते हिडिंबरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि Śi. 2. 60. 

Monier Williams Cologne

English

 द्वै—मातुर mf(ई)n.  (fr.  द्वि-मातृ,  Pāṇ.
  iv,  1,  115) having 2 mothers (with भ्रातृ m.
  step-brother),  Kathās.
 
 Rājat.
 

 द्वै—मातुर m.
  N.
  of Gaṇeśa,  L.
 

 of Tara-saṃdha,  L.
 

Monier Williams 1872

English

 द्वैमातुर द्वैमातुर,  अस्,  ई,  अम् (fr. द्वि-
मातृ),  having two mothers,  i. e. a natural mother
and a step-mother
 having another mother,  having
two different mothers (as two brothers)
 (अस्),  m.
an epithet of Gaṇeśa [cf. द्विमातृ-ज]
 of Jarā-
sandha.

Macdonell

English

 द्वैमातुर dvai-mātura,  a.
  having two mothers 🞄(real and step-)
 having different mothers 🞄(brothers)
 -bhrātṛ,  m.
  step-broterh
 -māsya,  a.
  lasting two months
 -ratha,  n.
  (± yuddha) 🞄single combat with chariots
 single 🞄fight
 m.
  adversary
 -rājya,  n.
  dominion 🞄divided between two kings
 frontier
 -vidhya,  n.
  twofold nature,  duality
 -saṃdhya,  (?) 🞄n.  the two twilights.

Benfey

English

 द्वैमातुर द्वैमातुर,  i. e. द्वि-मातृ
+ अ,  adj.
 
 1. Having different mothers, 
Rājat. 4,  355.
 2. Having another mo-
ther,  5,  22.

Apte Hindi

Hindi

द्वैमातुर
वि* - द्विमातृ +  अण्
"दो माताओं वाला,   अर्थात् जन्मदात्री माता तथा सौतेली माता"

द्वैमातुरः
पुं*
  - -
गणेश का नाम

द्वैमातुरः
पुं*
  - -
जरासंध का नाम

Shabdartha Kaustubha

Kannada

द्वैमातुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಣಪತಿ /ವಿನಾಯಕ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-१-११५) । उदादेशश्च ।
व्युत्पत्तिः - > द्व्योर्मात्रोरपत्यम् पुमान्
द्वैमातुर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜರಾಸಂಧ
प्रयोगाः - > "हते हिडिम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि"
उल्लेखाः - > माघ० २-६०

L R Vaidya

English

 dvEmAtura {% m. %} 1. An epithet of Gaṇeśa
 2. of Jarāsandha,  Sis.ii.60.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 द्वैमातुर *m. = Gaṇeśa,  Govardh. XXVII.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
हेरम्बो गणविघ्नेशः पर्शुपाणिर्विनायकः ।
द्वैमातुरो गजास्यैकदन्तौ लम्बोदराखुगौ ॥ २०७ ॥
-wordlist-
 
हेरम्ब (पुं),  गणेश (पुं),  विघ्नेश (पुं),  पर्शुपाणि (पुं),  विनायक (पुं),  द्वैमातुर (पुं),  गजास्य (पुं),  एकदन्त (पुं),  लम्बोदर (पुं),  आखुग (पुं)

--source--
 
विमातृजो वैमात्रेयो द्वैमातुरो द्विमातृजः ।
-wordlist-
 
विमातृज (पुं),  वैमात्रेय (पुं),  द्वैमातुर (पुं),  द्विमातृज (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 द्वैमातुरः,  पुं,
   (द्वयोर्मात्रोरपत्यम् । द्विमातृ +“मातुरुत्संख्यासंभद्रपूर्व्वायाः ।” ४ । १ । ११५ ।इति अण् उत्त्वञ्च ।) गणेशः । इत्यमरः । १ ।१ । ४० ॥
 (अस्य द्विमातृत्वकथा स्कन्दपुराणेगणेशखण्डे उक्ता यथा,  --“आविर्भविष्ये सदने वरेण्यस्य महीपतेः ।त्रैलोक्यरक्षणार्थाय विघ्नस्यास्य प्रशान्तये ।पालनाय स्वभक्तानां साधुत्राणाय भूसुराः ॥
शिव उवाच ।इत्युक्त्रा पुष्पकागर्भं प्रविवेश तदैव सः ।आगते नवमे मासि प्रासूत पुष्पका शिशुम् ॥
चतुर्बाहुमिभास्यञ्च दन्तुरं सुन्दरेक्षणम् ।आयुधानि च चत्वारि बिभ्रतं तेजसान्वितम् ॥
दृष्ट्वा सा क्रन्दनं चक्रेऽरिष्टमेतत् किमागतम् ।श्रुत्वा चाक्रन्दनं तस्या वरेण्यः सगणो ययौ ॥
ददर्श बालकं सोऽपि विस्मितः सह तैर्गणैः ।उवाच सेवकान् राजा त्यजतैनं सरोवरे ॥
शिशुमादाय ते याताः पार्श्वस्यैवाश्रमे शुभे ।कासारे तं शिशुं त्यक्त्रा ययुः सर्वे निजं पुरम् ॥
अपरस्मिन् दिने पार्श्वमुनिः स्नानाय चागतः ।तदैव ददृशे तेन बालकोऽद्भुतदर्शनः ॥
आश्चर्यमकरोत्तत्र भयभीतस्तथाभवत् ।आश्रमे केन मे त्यक्तमरिष्टसुखदायिनीम् ॥
तपसा नु फलं दातुमीदृशीं धृतवांस्तनुम् ।रक्षितुं सर्व्वलोकानां परमात्मा निजेच्छया ॥
सुन्दरो बालकः केन त्यक्तोऽयमीदृशो बहिः ।नीत्वा स्वमाश्रमं चैनं पालयिष्ये प्रयत्नतः ॥
इत्युक्त्रा जगृहे बालमालिलिङ्ग मुदा मुनिः ।तमानीतं मुनेः पत्नी ददर्श दीपवत्सला ।उवाच निजभर्त्तारं सुप्रसन्नाननाम्बुजा ॥
दीपवत्सलोवाच ।किमानीतं महत् स्वामिन् भृशमाश्चर्यकारकम् ।इदं वैनायकं रूपं ममाभाति द्विजर्षभ ! ॥
इदमेव श्रियः स्थानं इदमेव तपःफलम् ।इदमेव परं ब्रह्म योगिध्येयं सनातनम् ।इदमेव परं तेज आदित्ये यदधिष्ठितम् ।इदमेव हि वेदान्ता नेति नेति प्रचक्षते ॥
शिव उवाच ।इत्युक्त्रा हर्षसम्पन्ना भर्तुरादाय बालकम् ।स्तनपानं ददौ तस्मै ततः सा दीपवत्सला ।द्वितीयाचन्द्रवद्बालो वृद्धिं यातो दिने दिने ॥
”)जरासन्धः । इति मेदिनी । रे,  २६८ ॥
 (अस्यद्विमातृत्वकारणं जरासन्धशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
)द्विमातृजे,  त्रि । इति हेमचन्द्रः । ३ । २१० ॥
(यथा,  राजतरङ्गिण्याम् । ४ । ३५५ ।“भिन्नशीला तयोर्भात्रोर्धीर्द्वैमातुरयोः पुनः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 द्वैमातुर पु०
  द्वयोर्मात्रोरपत्यं “मातुरुत् संख्यासुपूर्वेति” पा०अण् रपरत्वम् । १ द्विमातृजे गणेशे २ जरासन्धे नृपे च ।वरेण्यनृपजायापुष्पकागर्भजातत्वात् दीपवत्सलापालित-त्वाच्च गणेशस्य द्विमातृकत्वं तत्कथा स्क० पु०
  गणे-शखण्डे यथा । “आविर्भविष्ये सदने वरेण्यस्यमहीपतेः । त्रैलोक्यरक्षणार्थाय विघ्नस्यास्य प्रशान्तये ।पालनाय स्वभक्तानां साधुत्राणाय भूसुराः । शिव उ-वाच । इत्युक्त्वा पुष्पकागर्भं प्रविवेश तदैव सः । आगतेनवमे मासि प्रासूत पुष्पका शिशुम् । चतुर्बाहुमिभास्यंच दन्तुरं सुन्दरेक्षणम् । आयुधानि च चत्वारि वि-भ्रतं तेजसान्वितम् । दृष्ट्वा सा क्रन्दनं चक्रेऽरिष्टमे-तत् किमागतम् । श्रुत्वा चाक्रन्दनं तस्याः वरेण्यःसगणो ययौ । ददर्श बालकं सोऽपि विस्मितः सहतैर्गणैः । उवाच सेवकान् राजा त्यजतैनं सरोवरे ।शिशुमादाय ते याताः पार्श्वस्यैवाश्रमे शुभे । कासारे तंशिशुं त्यक्त्वा ययुः सर्वे निजं पुरम् । अपरस्मिन् दिने-पार्श्वमुनिः स्नानाय चागतः । तदैव ददृशे तेन बालको-ऽद्भुतदर्शनः । आश्चर्यमकरोत्तत्र मयभीतस्तथाऽभवत् ।आश्रमे केन मे त्यक्तमरिष्टसुखदायिनीम् । तपसा नुफलं दातुमीदृशीं धृतवांस्तनुम् । रक्षितुं सर्वलोकानांपरमात्मा निजेच्छया । सुन्दरो बालकः केन त्यक्तोऽ-यमीदृशो बहिः । नीत्वा स्वमाश्रमं चैनं पाल-यिष्ये प्रयत्नतः । इत्युक्त्वा जगृहे बालमालिलिङ्गमुदा मुनिः । तमानीतं मुनेः पत्नी ददर्श दीपवत्सला ।उवाच निजभर्त्तारं सुपसन्नाननाम्बुजा । दीपवत्स-लोवाच । किमानीतं महत् स्वामिन्! मृशमाश्चर्यका-रकम् । इदं वैनायकं रूपं ममाभाति द्विजर्षभ! । इदमेवश्रियः स्थानं इदमेव तपःफलम् । इदमेव परंब्रह्म योगिध्येयं सनातनम् । इदमेव परं तेज आ-दित्ये यदधिष्ठितम् । इदमेव हि वेदान्ता नेतिनेतिप्रचक्षते । शिव उवाच । इत्युक्त्वा हर्षसम्पन्नाभर्तुरादाय बालकम् । स्तनपानं ददौ तस्मै ततः सादीपवत्सला । द्वितीयाचन्द्रवद्बालो वृद्धिं यातोदिने दिने” । जरासन्धशब्दे तस्य द्वैमातुरत्वं दृश्यम् ।“हते हिडम्बरिपुणा राज्ञि द्वैमातुरे युधि” माघः ।

Capeller

German

 द्वैमातुर zwei Mütter habend.

Burnouf

French

 द्वैमातुर द्वैमातुर a.,  cf.  द्विमातृ।

Stchoupak

French

 द्वै-मातुर-
 -ई- a. qui a deux mères 
 °मात्र- (id.) m.
 
frère consanguin. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.