| YouTube Channel

द्वैपायनः (dvaipAyanaH)

 
Apte
English
द्वैपायनः [dvaipāyanḥ], [द्वीपः अयनं जन्मभूमिर्यस्य द्वीपायनः, स्वार्थे-अण्]
'The island-born,
N.
of Vyāsa
उदारचेता गिरमित्युदारां द्वैपायनेनाभिदधे नरेन्द्रः
Ki.*
3.1.
N.
of the sage Durvāsas
L.
D. B.
Apte 1890
English
द्वैपायनः [द्वीपः अयनं जन्मभूमिर्यस्य द्वीपायनः, स्वार्थे-अण्] ‘The island-born’, N. of Vyāsa.
Apte Hindi
Hindi
द्वैपायनः
पुं*
- द्वीपायन + अण्
"टापू में उत्पन्न, वेदव्यास"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्वैपायनः,
पुं,
(द्वीपं अयनं उत्पत्तिस्थानं यस्य ।स एव स्वार्थे प्रज्ञादित्वात् वा अण् ।) व्यासः ।इति हेमचन्द्रः ५११
(सनिरुक्तिरस्यजन्मकथा यथा महाभारते ६३ ८३ -- ८५ ।“इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरमनुत्तम् ।पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा
जज्ञे यमुनाद्वीपे पाराशर्य्यः वीर्य्यवान् ।स मातरमनुज्ञाप्य तपस्येव मनो दधे
स्मृतोऽहं दर्शयिष्यामि कृत्येष्विति सोऽब्रवीत्
एवं द्वैपायनो जज्ञे सत्यवत्यां पराशरात् ।न्यस्तो द्वीपे यद्बालस्तस्माद्द्वैपायनः स्मृतः
”ह्रदविशेषः अत्र दुर्य्योधनः पाण्डवभयात्आत्मानं स्तम्भयित्वा स्थितः यथा, महा-भारते ३१ ।“आसाद्य कुरुश्रेष्ठ ! तदा द्वैपायनं ह्रदम् ।स्तम्भितं धार्त्तराष्ट्रेण दृष्ट्वा तं सलिलाशयम् ।वासुदेवमिदं वाक्यमब्रवीत् कुरुनन्दनः
”)