द्वीप (dvIpa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 द्वीप mn.  (-पः-पं)
	 1. An island,  any land surrounded by water
 the
word is hence applied to the seven grand divisions of the
terrestrial world,  each of these being separated from the next,  by
a peculiar and circumambient ocean: the seven Dwīpas,  reckon-
ing from the central one are,  Jambu,  Kusa,  Plaksha,  Sālmalī, 
Krauncha,  Sāka,  and Pushkara: the central Dwīpa,  or the known
continent,  is again portioned into ten divisions,  likewise termed
Dwīpas: viz. Kuru,  Chandra,  Varuna,  Saumya,  Naga,  Kumārikā, 
Gabhastiman,  Tāmrāpurna,  Kaseru and Indra.
	 2. A tiger's skin. 
E.
  द्वि two,  (on both sides, ) and आप water,  आ dropped and इ made
long. द्विर्गता द्वयो र्वा दिशोर्गता आपोऽत्र । अ० समा० ।

Capeller Eng

English

 द्वीप॑ m.
  n.
  island,  peninsula,  sandbank
 esp.
    one of the
(4,  7,  13,  or 18) islands or continents of which the earth is supposed
to consist. 

Yates

English

 द्वीप (पः-पं) 1.
m.
  n.
  An island
 one
of seven or ten
 tiger's skin. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  n.
  	-	 island
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  	-	  place of refuge
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  	-	  division of the world
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  	-	  shelter
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  	-	  protection or protector
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  	-	  tiger's skin
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  	-	  cubebs  [ Piper cubeba - Bot. ]
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
 n.
  	-	  peninsula
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
 n.
  	-	  sandbank
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
 n.
  	-	  division of the terrestrial world
द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 n.
  	-	  continent
बलि-द्वीप 	-	  bali-dvIpa 	-	 m.
  	-	  Bali Island  [ Geogr. ]
कुष्ण-द्वीप 	-	  kuSNa-dvIpa 	-	 m.
  	-	  Andamans  [ Indian islands ]

द्वीप 	-	 dvIpa 	-	 m.
  n.
  	-	 island
उपद्वीप 	-	  upadvIpa 	-	 m.
  	-	 island
परिष्यन्द 	-	  pariSyanda 	-	 m.
  	-	 island
पयोगड 	-	  payogaDa 	-	 m.
 n.
  	-	 island
अन्तरीप 	-	  antarIpa 	-	 n.
  	-	 island
द्वैप्य 	-	  dvaipya 	-	 adj.
  	-	 islander
कुष्ण-द्वीप 	-	  kuSNa-dvIpa 	-	 m.
  	-	  Andamans  [ Indian islands ]
राक्षस 	-	  rAkSasa 	-	 m.
  	-	  Sri Lanka  [ island of the rAkSasas in rAmAyaNaM ]
नवद्वीप 	-	  navadvIpa 	-	 m.
  	-	  new island
द्वैप 	-	  dvaipa 	-	 adj.
  	-	  an islander
द्वैपक 	-	  dvaipaka 	-	 adj.
  	-	  an islander
द्वैपायन 	-	  dvaipAyana 	-	 m.
  	-	 island-born
मत्स्यद्वीप 	-	  matsyadvIpa 	-	 m.
  	-	  fish-island
यवद्वीप 	-	  yavadvIpa 	-	 m.
  	-	 island yava
स्वर्णद्वीप 	-	  svarNadvIpa 	-	 n.
  	-	  gold-island
उपद्वीप 	-	  upadvIpa 	-	 m.
  	-	  minor island
मणिद्वीप 	-	  maNidvIpa 	-	 m.
  	-	  jewel-island
श्वेतद्वीप 	-	  zvetadvIpa 	-	 m.
 n.
  	-	  white island
ताम्रद्वीप 	-	  tAmradvIpa 	-	 m.
  	-	  copper-island
रत्नद्वीप 	-	  ratnadvIpa 	-	 m.
  	-	  jewels-island

Wilson

English

 द्वीप
mf.  (-पः-पं)
1 An island,  any land surrounded by water
 the word is hence applied to the
seven grand divisions of the terrestrial world,  each of these being separated
from the next,  by a peculiar and circumambient ocean: the seven Dvīpas, 
reckoning from the central one are,  Jambu,  Kuśa,  Plakṣa,  Śālmali,  Krauncha, 
Śāka,  and Puṣkara: the central Dvīpa,  or the known continent,  is
again portioned into ten divisions,  likewise termed Dvīpas: viz. Kuru, 
Candra,  Varuṇa,  Saumya,  Nāga,  Kumārikā,  Gabhastimān,  Tāmrāpūrna, 
Kaseru and Indra.
2 A tiger's skin. 
E.
  द्वि two,  (on both sides, ) and आप water,  आ dropped,  and इ
made long.

Apte

English

द्वीपः [dvīpḥ] पम् [pam],  पम् [द्विर्गता द्वयोर्दिशोर्वा गता आपो यत्र
 द्वि-अप्,  अप ईप्]

An island.

A place of refuge,  shelter,  protection. 

A division of the terrestrial world
 (the number of these divisions varies according to different authorities,  being four,  seven,  nine or thirteen,  all situated round the mountain Meru like the petals of a lotus flower,  and each being separated from the other by a distinct ocean.  [In N.*
  1.5 the Dvīpas are said to be eighteen
 but seven appears to be the usual number: जम्बु,  प्लक्ष,  शाल्मलि,  कुश,  क्रौञ्च,  शाक and पुष्कर
 cf.
   Bhāg.*
  5.1.32
 R.*
  1.65
 and पुरा सप्तदीपां जयति वसुधामप्रतिरथः Ś.*
  7.33. The central one is जम्बुद्वीप in which is included भरतखण्ड or India. ] -पम् The skin of a tiger. Comp.
   -कर्पूरः camphor from China.  -वासिन् The bird खञ्जरीट.

Apte 1890

English

 द्वीपः,  
पं [द्विर्गता द्वयो र्दिशोर्वा गता आपो यत्र
 द्वि-अप्,  अप ईप्] 1 An island. 
2 A place of refuge,  shelter,  protection. 
3 A division of the terrestrial world
 (the number of these divisions varies according to different authorities,  being four,  seven,  nine or thirteen,  all situated round the mountain Meru like the petals of a lotus flower,  and each being separated from the other by a distinct ocean. In N. 1. 5 the Dvīpas are said to be eighteen
 but seven appears to be the usual number
 cf. R. 1. 65 and Ś. 7. 33. The central one is जंबुद्वीप in which is included भरतखंड or India.) 
पं The skin of a tiger. 
Comp. 
कर्पूरः camphor from China. 

Monier Williams Cologne

English

 द्वीप॑ a &c.
   See s.v.
 

 द्वीप॑ b mn.  (fr.  द्वि +
  अप्,  Pāṇ.
  v,  4,  74
 vi,  3,  97) an island,  peninsula,  sandbank,  RV.
  
 ŚBr.
  
 MBh.
   &c.
  

 a division of the terrestrial world (either 7 [Jambu,  Plakṣa or Go-medaka,  Śālmalī,  Kuśa,  Krauñca,  Śāka and Puṣkara,  MBh.
   vi,  604 &c.
  
 Hariv.
 
 Pur.
  &c.
  ]
or 4 [Bhadrāśva,  Ketu-māla,  Jambu-dvīpa and Uttarāḥ Kuravaḥ,  MBh.
   vi,  208
 Hariv.
 
 Kāv.
  &c.
   cf.
   Dharmas.
  cxx]
or 13 [the latter four +
  9,  viz. Indra-dvīpa,  Kaśerū-mat,  Tāmra-varṇa,  Gabhasti-mat,  Nāga-dvīpa,  Saumya,  Gāndharva,  Varuṇa and Bhārata,  which are enumerated,  VP.
   ii,  3,  6
 7,  as forming Bhārata-varṣa]
or 18 [among which the Upa-dvīpas are said to be included,  Naiṣ. i,  5,  Sch.]
they are situated round the mountain Meru,  and separated from each other by distinct concentric circumambient oceans
अयं द्वीपः =
  जम्बु-द्व्°,  BhP.
   v,  16,  5 or =
  भारत-द्व्°,  VP.
   ii,  3,  7)

 द्वीप॑ m.
  place of refuge,  shelter,  protection or protector,  MBh.
  
 Kāraṇḍ.
 

 a tiger's skin,  L.
 

 cubebs,  L.
  (cf.   -सम्भव).

Monier Williams 1872

English

 द्वीप द्वीप,  अस्,  अम्,  m. n. (fr. द्वि + अप्, 
water),  an island,  peninsula,  any land surrounded by
water,  a sandbank
 a place of refuge,  shelter,  protec-
tion,  a protector
 a division of the terrestrial world
(of which according to different authorities there are
seven or four or nine or thirteen and which are
situated round the mountain Meru like the leaves
encircling a lotus flower
 each Dvīpa is separated from
the next by a distinct circumambient ocean: the seven
Dvīpas,  reckoning from the central one,  are Jambu, 
Plaksha or Go-medaka,  Śālmalī,  Kuśa,  Krauñca, 
Śāka,  and Puṣkara: according to Mahā-bhārata, 
Bhīṣma-parva 208,  there are four Dvīpas,  viz.
Bhadrāśva,  Ketu-māla,  Jambu-dvīpa,  and Uttarāḥ
kuravas. In Viṣṇu-Purāṇa II. 3. nine Dvīpas are
enumerated,  which are sometimes joined with the
above-named four,  so as to make thirteen in all)
a tiger's skin?
 (according to some) cubebs
 [cf.
द्वीप-सम्भव।]
—द्वीप-कर्पूरक or द्वीप-
कर्पूरज (?),  अस्,  m. camphor from China.
—द्वी-
प-कुमार,  आस्,  m. pl. (with Jainas) N. of a class
of deities belonging to the Bhavana-patis.
—द्वीप-
खर्जूर or द्वीप-ज,  अम्,  n. a kind of fruit tree, 
= महा-पारेवत.
—द्वीप-छन्दिर,  N. of a place
mentioned in the Tarka-bhāṣā-prakāśikā by Cinna-
bhaṭṭa.
—द्वीप-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  abounding in
islands
 (आन्),  m. the ocean
 a river
 (ती),  f. a river
the earth.
—द्वीप-शत्रु,  उस्,  m. Asparagus Race-
mosus (= शतावरी
 cf. the right form द्वीपि-शत्रु
and द्वीपिका).
—द्वीप-श्रेष्ठ,  अस्,  अम्,  m. n.
best of islands.
—द्वीप-सम्भव,  अस्,  m. the
largest sort of raisin [cf. द्वीप्य]
 Vernonia Anthel-
minthica
 (आ),  f. a kind of date.

Macdonell

English

 द्वीप dvīpá,  m.
  n.
  [dvi‿ap-a,  having water on 🞄both sides],  sandbank in a river
 island
 concentric 🞄terrestrial (the world being considered 🞄to consist of ¤4¤,  ¤7¤,  ¤13¤,  or ¤18¤ such encircling 🞄Mount Meru like the petals of a lotus).

Benfey

English

 द्वीप द्वीप,  i. e. द्वि-अप् + अ,  m.
  and
n.
 
 1. An island,  Rām.  2,  25,  34.
 2.
Shelter,  MBh. 2,  2118.
 3. The name
of the four,  seven,  or thirteen grand
divisions of the terrestrial world,  each
of these being separated from the next
by a different circumambient ocean, 
MBh. 6,  404.
 -- Comp.
 
कुश-,  m.
  one of
the seven divisions of the terrestrial
world,  MBh. 13,  673.
गण-,  m.
  the
name of an island (?),  Rām.  4,  40,  33.
जम्बू-,  m.
  the name of one of the
seven divisions of the world,  and im-
plying the central division,  or the
known world
 according to the Baud-
dhas,  it is confined to India,  MBh. 6, 
207
 Lalit. 27.
जल-,  m.
  the name
of an island,  Rām.  4,  40,  33.
नाग-, 
m.
  the name of a division of the world, 
MBh. 6,  251.

Apte Hindi

Hindi

द्वीपः
पुं*
  - द्विर्गता द्वयोर्दिशोर्वा गता आपो यत्र द्वि +  अप्
टापू

द्वीपः
पुं*
  - द्विर्गता द्वयोर्दिशोर्वा गता आपो यत्र द्वि +  अप्
"शरणस्थान,   आश्रयगृह,   उत्पादन स्थान"

द्वीपः
पुं*
  - द्विर्गता द्वयोर्दिशोर्वा गता आपो यत्र द्वि +  अप्
भूलोक का एक भाग

द्वीपम्
नपुं*
   - "द्विर्गता द्वयोर्दिशोर्वा गता आपो यत्र द्वि +  अप्,   अप ईप"
टापू

द्वीपम्
नपुं*
   - "द्विर्गता द्वयोर्दिशोर्वा गता आपो यत्र द्वि +  अप्,   अप ईप"
"शरणस्थान,   आश्रयगृह,   उत्पादन स्थान"

द्वीपम्
नपुं*
   - "द्विर्गता द्वयोर्दिशोर्वा गता आपो यत्र द्वि +  अप्,   अप ईप"
भूलोक का एक भाग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

द्वीप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀರಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶ /ಸುತ್ತಲೂ ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭೂಮಿ
निष्पत्तिः - > "ईत्" (६-३-९६) । समासान्तः "ञः" (५-४-७४)
व्युत्पत्तिः - > द्विर्गता आपोऽत्र
प्रयोगाः - > "द्वीपादन्यस्मादपि मध्यादपि जलनिधेर्दिशोऽप्यन्तात्"
उल्लेखाः - > रत्ना० १-६
विस्तारः - > "द्वीपोऽस्त्रियामन्तरीपं यदन्तर्वारिणस्तटम्" - अम० ।
द्वीप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮ
द्वीप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮರಳು

L R Vaidya

English

 dvIpa {% m.n. %} 1. An island
 2. a place of refuge,  shelter
 3. a division of the terrestrial world
 (they are either four,  seven,  nine or thirteen,  according to different authorities
 all of these are situated round the mountain Meru according to Paurāṇika accounts,  India coming under जम्बुद्वीप),  R.i.65,  Na.i.5.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

७,  अग,  अचल,  अद्रि,  अनिल,  अश्व,  ऋषि,  कलत्र,  कुलाचल,  क्षितिभृत् क्ष्माधर,  क्ष्माभूत्,  गन्धन्वह,  गन्धवह,  गिरि,  घोटा,  छन्द,  छन्दस्,  तत्त्व,  तापस,  तुरग,  तुरङ्ग,  दिविचर,  द्वीप,  धरणिधर,  धराधर,  धरित्रीधर,  धातु,  धी,  नग,  पन्नग,  पर्वत,  पवन,  भय,  भूधर,  भूध,  भूभृत्,  मरुत्,  महीधर,  महीघ्र,  मातृका,  मारुत,  मुनि,  यति,  लोक,  वक्री,  वाजि,  वात,  वायु,  वार,  वासर,  व्यसन,  शिला,  शिलोच्चय,  शैल,  सप्त,  समीर,  समीरण,  स्थिर,  स्वर,  हय

Bopp

Latin

 द्वीप m. (secundum Wils. e द्वि et आप aqua abjecto अ et
producto इ
 cf. समीप,  प्रतीप) insula. N. 12. 113.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

पुष्कर
पुक्ली
पुष्कर,  तूर्यास्य,  श्रीफल,  पद्य,  कुञ्जराग्रकर,  द्यो,  द्वीप,  तीर्थ,  निमित्तविशेष
तूर्यास्ये श्रीफले पद्ये कुञ्जराग्रकरे दिवि ।
द्वीपे तीर्थे निमित्ते च विशिष्टे पुष्करध्वनिः ॥ २१ ॥
verse 1.1.1.21
page 0002

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 dvīpa (Pali dīpa,  see below
 as in Skt. usually m. but sometimes nt.,  e.g. Divy 〔214.25〕
 Mv 〔iii.378.2〕
 the gender of the names follows that of the word dvīpa in the context
 normally they are m.),  one of the 4 continents,  which to Buddhists are Jambudvīpa,  Pūrvavideha (Prāgvideha LaVallée Poussin,  AbhidhK. 〔iii.145〕),  Aparagodānīya (°ni,  °ḍānī- in comp.,  °nika
 rarely Avara°,  Godānīya,  qq.v.),  and Uttarakuru (Kuru alone,  AbhidhK l. c.)
 see the second and third s.vv. Listed LV 〔19.15 f.〕
 〔149.19 f.〕
 the three outer ones cpd. with -lipi LV 〔126.4 f.〕
 Mv 〔i.6.2〕
 〔ii.68.6〕
 〔158.18〕
 〔iii.378.2〕
 cf. AbhidhK. l. c.
 [Page275-a] Mvy 〔3045,  3047,  3050,  3054,  3057〕
 Dharmas 〔120〕
 Divy 〔214.7,  10,  24〕
 〔215.15,  20〕
 MSV 〔i.94.4 f.〕 The Pali forms are Jambudīpa,  Pubbavideha,  Aparagoyāna (! or v.l. °godhāna),  and Uttarakuru.

Indian Epigraphical Glossary

English

 dvīpa (IE 7-12),  ‘seven’.

Lanman

English

 dvīpá,  m. island.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

skyabs
१) अरणि २) त्राण ३) त्रात ४) द्वीप ५) मन्थ ६) शरण ७) शरण्य ८)

gling
१) आवर्त २) ऊर्म्यामथ ३) कुश ४) दर्भ ५) द्वीप ६) श्वेत ७)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पारावारः सागरोऽवारपारोऽकूपारोदध्यंर्णवा वीचिमाली ।
यादः स्रोतोवार्नदीशः सरस्वान्सिन्धुदन्वन्तौ मितद्रुः समुद्रः ॥ १०७३ ॥
आकरो मकराद्रत्नाज्जलान्निधिधिराशयः ।
द्वीपान्तरा असंख्यास्ते सप्तैवेति तु लौकिकाः ॥ १०७४ ॥
-wordlist-
 
पारावार (पुं),  सागर (पुं),  अवारपार (पुं),  अकूपार (पुं),  उदधि (पुं),  अर्णव (पुं),  वीचिमालिन् (पुं),  यादईश (पुं),  स्रोतईश (पुं),  वारीश (पुं),  नदीश (पुं),  सरस्वत् (पुं),  सिन्धु (पुंस्त्री),  उदन्वत् (पुं),  मितद्रु (पुं),  समुद्र (पुं),  आकर (पुं),  मकरनिधि (पुं),  रत्ननिधि (पुं),  जलनिधि (पुं),  मकरधि (पुं),  रत्नधि (पुं),  जनधि (पुं),  मकरराशि (पुं),  रत्नराशि (पुं),  जलराशि (पुं),  द्वीप (पुं)

--source--
 
मर्यादा कूलभूः कूलं प्रपातः कच्छरोधसी ॥ १०७७ ॥
तटं तीरं प्रतीरं च पुलिनं तज्जलोज्झितम् ।
सैकतं चान्तरीपं तु द्वीपमन्तर्जले तटम् ॥ १०७८ ॥
-wordlist-
 
मर्यादा (स्त्री),  कूलभू (स्त्री),  कूल (क्ली),  प्रपात (पुं),  कच्छ (पुं),  रोधस् (क्ली),  तट (क्ली),  तीर (क्ली),  प्रतीर (क्ली),  पुलिन (क्ली),  सैकत (क्ली),  अन्तरीप (क्ली),  द्वीप (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सैकत
सैकत,  पुलिन,  द्वीप
सैकतं पुलिनं द्वीपं सिकता वालुका स्मृता ।
verse 3.1.1.670
page 0076

Vedic Reference

English

 Dvīpa,  ‘island, ’ is mentioned in the Rigveda^1 and later.^2 But
there is no reason to imagine that the islands referred to were
other than sandbanks in the great rivers,  Indus or Ganges.^3
Vedic literature knows nothing of the system of geography
according to which the earth consists of four,  seven,  or thirteen
Dvīpas grouped round Mount Meru.
1) i. 169,  3.
2) Kāṭhaka Saṃhitā,  xiii. 2
 Śata-
patha Brāhmaṇa,  xii. 2,  1,  3
 Lāṭyā-
yana Śrauta Sütra,  i. 6,  10.
3) Zimmer,  Altindisches Leben,  256.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 द्वीपं,  क्ली,
   (द्वौ वर्णौ ईयते इति । इ गतौ + बाहु-लकात् पः ।) व्याघ्रचर्म्म । इति द्वीपिशब्द-टीकायां भरतः ॥

 द्वीपः,  पुं क्ली,
   (द्बिर्गता द्बयोर्दिशोर्वा गता आपोयत्र । काकाक्षिगोलकन्यायेन द्वयोरित्युक्तेऽपिचतुर्द्दिक्षु इति सिद्धिः । “ऋक्पूरब्धूरिति ।” ५ । ४ ।७४ । इति यत् । “द्व्यन्तरुपसर्गेभ्योऽप ईत् ।”६ । ३ । ९७ । इति ईत् ।) वारिमध्यतटम् । जल-वेष्टितभूमिः । तत्पर्य्यायः । अन्तरीपम् २ । इत्य-मरः । १ । १० । ८ ॥
 द्वीपोत्पत्तिर्यथा । सूर्य्यः सुमेरुंप्रदक्षिणीकुर्व्वन् अर्द्धां पृथ्वीं प्रकाशयति अर्द्धांतमसा आवृणोति । तदा भगवदुपासनोपचि-तातिक्रान्तपुरुषप्रभावः प्रियव्रतो राजा सूर्य्य-रथसमवेगेन ज्योतिर्मयरथेन रजनीमपि दिनंकरिष्यामीति प्रतिज्ञां कृत्वा सप्तवारं द्वितीय-सूर्य्य इव सूर्य्यमनुपर्य्यक्रामत् । अस्य रथचरण-नेमिपरिखाताः सप्तसिन्धव आसन् । यैरेवसिन्धुभिः पृथिव्याः सा द्वीपाः कृताः । ते जम्बु१ प्लक्ष २ शाल्मलि ३ कुश ४ क्रौञ्च ५ शाक ६पुष्कर ७ संज्ञकाः । तेषां पूर्व्वस्य यद्विस्तार-मानं उत्तरतस्ततो द्बिगुणेन विस्तारमानेनपरिमाणम् । ते सिन्धुभ्यो बहिःसमं रचिताः ।यथा सिन्धुभ्यो बहिरेकैकशो द्बीपाः एवं द्वीपा-नामपि बहिःसिन्धवः । स प्रियव्रतः बर्हिष्मती-गर्भजाननुगतानात्मजान् आग्निध्रेध्मजिह्वयज्ञ-बाहुहिरण्यरेतोघृतपृष्टमेधातिथिवीतिहोत्रसं-ज्ञकान् यथासंख्येन एकैकस्मिन् द्वीपे एकैक-मधिपतिं विदधे । इति श्रीभागवतीयपञ्चम-स्कन्धात् संगृहीतम् ॥
 * ॥
अपि च ।“मनोः स्वायम्भुवस्यासन् दश पुत्त्रास्तु तत्समाः ।यैरियं पृथिवी सर्व्वा सप्तद्वीपा सपत्तना ॥
ससमुद्राकरवती प्रतिवर्षं निवेशिता ।सायम्भुवेऽन्तरे पूर्व्वमाद्ये त्रेतायुगे तदा ॥
प्रियव्रतस्य पुत्त्रैस्तैः पौत्त्रैः स्वायम्भुवस्य तु ।प्रियव्रतात् प्रजावन्तो वीरात् काम्याभ्यजायत ॥
कन्या सा तु महाभागा कर्द्दमस्य प्रजापतेः ।कन्ये द्वे दशपुत्त्राश्च सम्राट् कुक्षिश्च ते उभे ॥
मेधाग्निबाहुमित्रास्तु त्रयो योगपरायणाः ।जातिस्मरा महाभागा न राज्याय मनो दधुः ॥
प्रियव्रतोऽभ्यषिञ्चत्तान् सप्त सप्तसु पार्थिवान् ।द्वीपेषु तेषु धर्म्मेण द्बीपांस्तांश्च निबोध मे ॥
जम्बुद्वीपे तथाग्नीध्रं राजानं कृतवान् पिता ।प्लक्षद्वीपेश्वरश्चापि तेन मेधातिथिः कृतः ॥
शाल्मले तु वपुष्मन्तं ज्योतिष्मन्तं कुशाह्वये ।क्रौश्चद्वीपे द्युतिमन्तं हव्यं शाकाह्वये सुतम् ॥
पुष्कराधिपतिञ्चैव सवनं कृतवान् सुतम् ॥
”इति मार्कण्डेयपुराणम् ॥
“भूमेरर्द्धं क्षारसिन्धोरुदक्स्थंजम्बुद्वीपं प्राहुराचार्य्यवर्य्याः ।अर्द्धेऽन्यस्मित् द्वीपषटक्स्य याम्येक्षारक्षीराद्यम्बुधीनां निवेशः ॥
शाकं ततः शाल्भलमत्र कौशंक्रौञ्चञ्च गोमेदकपुष्करे च ।द्वयोर्द्बयोरन्तरमेकमेकंसमुद्रयोर्द्वीपमुदाहरन्ति ॥
”इति सिद्धान्तशिरोमणिः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 द्वीप पु०
  न०
  अर्द्धर्चा० द्विर्गता द्वयोर्वा दिशोर्गता आपोऽत्रअ समा० “द्व्यन्तरुपसर्गेभ्योऽप ईत्” पा० ईत् । जल-मध्यस्थस्थलभेदे वारिवेष्टिते तटभेदे अन्तरीपे अमरः ।भूम्यां प्रधानद्वीपाश्च नवैव तेषां नाम स्थानभेदाश्चसि० शि० उक्ता यथा “भूमेरर्द्धं क्षारसिन्धोरुदक्स्थं जम्बूद्वीपं प्राहुराचार्य्यवर्य्याः । अर्द्धेऽन्य-स्मिन् द्वीपषट्कस्य याम्ये क्षारक्षीराद्यम्बुधीनां नि-वेशः । शाकं ततः शान्मलमत्र कौशं क्रौञ्चञ्च गोमेदकपुष्करे च” । जम्बुद्वीपशब्दे ३०४३ पृ० दृस्यम् ।“द्वीपान्तरानीतलवङ्गपुष्पम्” अन्येऽपि उपद्वीपा रमण-कादयः सन्ति तेऽपि नव मिलिता अष्टादश । “अष्टादश-द्वीपनिखातयूपः” रघुः “नवद्वयद्वीपपृथग्जयश्रियाम्” नैष०तोयोत्थिते २ पुलिनमात्रे च द्वैपायनशब्दे दृश्यम् ।“कूर्मग्राहझमाकीर्णां विपुलद्वीपशोभिताम्” भा० व०६४ अ० । लक्षणया द्वीपतुल्ये ३ अवलम्बनस्थाने च ।“वृकोदरः सव्यसाची यमौ च कोऽत्र द्वीपः स्यात्तु-मुले वस्तदानीम्” भा० स० ६१ अ० । “यश्चैषामभवत् द्वीपःकुन्तीपुत्रो वृकोदराः” भा० उ० ४९ अ० । द्वौ वर्णौ ईयतेई--बा० पक् । ४ व्याघ्रचर्म्मणि न०
  मरतः । तदस्यास्तिअच् । ५ व्याघ्रे पु०
  ।

Capeller

German

 द्वीप॑ m.
  n.
  Insel (die Erde besteht aus deren
4,  7,  13 o. 18)
 Sandbank im Flusse.

Grassman

German

 dvīpá,  n.,  Insel [v. dvi und áp],  auch 2〉 von der Wolke als Insel zwischen den zwei Lufträumen.
-ám ā́pas ná 〰 dádhati práyāṃṣi {169, 3}.
-ā́ni 2〉 {640, 4}.

Burnouf

French

 द्वीप द्वीप m.
  n.
  île.
		 Un dvīpa ou continent [on en
compte 7,  séparés par des mers particulières: au centre le
जम्बुद्वीप ou l'Inde,  puis le कुश,  le प्लक्ष,  le
शाल्मली,  le क्रौञ्च,  le शाक et le पुष्कर].
Le Jambudvīpa est lui-même divisé en 10 dvīpas: le कुरु,  le
चन्द्र,  le वरुण। le सौम्य,  le नाग,  le
कुमारिका,  le गभस्तिमत्,  le ताम्रपर्ण,  le
कशेरु et ल्ऽइन्द्र।
		 Peau de tigre [à cause de ses taches].
द्वीपवत् m.
  (sfx. वत्) la mer. -- M. et द्वीपवती
f.
  rivière. -- F. la terre.
द्वीपिन् m.
  (sfx. इन्) tigre
		 once
 panthère.
द्वीपिशत्रु m.
  [l'ennemi des tigres] l'asperge à grappes.

Stchoupak

French

 द्वीप-
 m.
  (nt.) île,  banc de sable 
 fig. refuge,  abri,  protection, 
protecteur 
 division de la terre,  continent (on en compte ord. 7,  qqf.  4,  13 ou
18,  disposés en pétales de lotus autour du mont Meru et séparés par des
océans respectifs 
 cf.  उप-द्वीप- जम्बु°) 
 -वन्त्- a.
plein d'îles 
 m.
  océan,  fleuve 
 -इ- iic. pour द्वीपिन्-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.