| YouTube Channel

द्वारपाल (dvArapAla)

 
शब्दसागरः
English
द्वारपाल
m.
 (-लः) A warder, a door-keeper.
E.
 द्वार a door, and पाल who
protects
also with कन् added द्वारपालक, or with the radical finals
dropped द्वारप ।
Capeller Eng
English
द्वारपाल
m.
 door-keeper, warder.
Yates
English
द्वार-पाल (लः) 1.
m.
 A warder.
Wilson
English
द्वारपाल
m.
 (-लः) A warder, a doorkeeper.
E.
 द्वार a door, and पाल who protects
also with कन् added
द्वारपालक, or with the radical finals dropped द्वारप.
Monier Williams Cologne
English
द्वार—पाल
m.
 id.,
MBh.
Hariv.
&c.
 (f(ई). g. रेवत्य्-आदि)
N.
 of various Yakṣas and of sacred places connected with them,
MBh.
Apte Hindi
Hindi
द्वारपालः
पुं*
 द्वारम्-पालः -
"द्वारपाल, डयोढ़ीवान्, पहरेदार"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
द्वारपाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದ್ವಾರಪಾಲಕ /ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುವವನು
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) +णिच् -"अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > द्वारं पालयति
L R Vaidya
English
dvAra-pAla {% m. %} a door-keeper, a porter.
Indian Epigraphical Glossary
English
Dvārapāla (EI 22), a door-keeper.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sgo skyong
द्वारपाल
sgo bsrungs pa
द्वारपाल
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
द्वास्थ
द्वास्थ, दौवारिक, क्षत्तृ, दण्डिन्, वेत्रधर, उत्सारक, द्वारपाल, प्रतिहार
द्वास्थो दौवारिकः क्षत्ता दण्डी वेत्रधरस्तथा ।
उत्सारको द्वारपालः प्रतिहारो बुधैः स्मृतः ॥ ४२४ ॥
verse 2.1.1.424
page 0049
Mahabharata
English
dvārapāla (“doorkeeper”), said of various Yakshas: II, 1194
III, 5079 (Maṅkanakaṃ…Yakshaṃ), 5085 (Tarantukaṃ), 6022 (Taraṇḍakaṃ--B. Arāntukaṃ--… Yakshendrasya), 7070 (Macakrukaṃ).--Do., pl.: II, 1045.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्वारपालः, त्रि, (द्वारं पालयतीति । पालि +“कर्म्मण्यन् ।” ३ । २ । १ । इत्यण् ।) द्वार-रक्षकः । दरवान् । इति पारस्य भाषा । तत्-पर्य्यायः । प्रतीहारः २ द्वाःस्थः ३ द्वाःस्थितः ४दर्शकः ५ । इत्यमरः । २ । ८ । ६ ॥
वेत्रधारकः६ द्वौःसाधिकः ७ वर्त्तरूकः ८ गर्व्वाटः ९दण्डवासी १० । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
द्वारस्थः११ क्षत्ता १२ द्वारपालकः १३ दौवारिकः १४वेत्री १५ उत्सारकः १६ दण्डी १७ । इतिहेमचन्द्रः ॥
अस्य विवरणं दौवारिकशब्देद्रष्टव्यम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
द्वारपाल
त्रि०
 द्वारं पालयति पालि--अण् । १ द्वाररक्षके दौ-वारिकशब्दे ३७७१ पृ० अस्य लक्षणम् “ततो मङ्कणकं गत्वाद्वारपालं महाबलम् । तं यक्षमभिवाद्यैव गोसहस्रं फलंलभेत्” भा० व० ८३ अ० । ततोऽर्घपात्रं विन्यस्य द्वारपालान्समर्चयेत्” तन्त्रसा० देवताभेदे द्वारपालभेदाः तत्र तत्रप्रकरणे तन्त्रोक्ता ज्ञेयाः । २ तीर्थभेदे च “ततो गच्छेतराजेन्द्र! द्वारपालं तरण्डकम् । तच्च तीर्थं सरस्वत्यांयक्षेन्द्रस्य महात्मनः । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नग्निष्टोम-फलं लभेत्” भा० व० ८३ अ० स्त्रियां ङीप् । अस्या अपत्यंरेबत्या० ठक् न ढक् । द्वारपालिक द्वारपाल्या अपत्येपुंस्त्री० । स्त्रियां ङीत्