द्रै (drai)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishद्रै [drai], 1 (द्रायति) To sleep
द्रा.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBopp
LatinKridanta Forms
Sanskritद्रै (द्रै॒ स्वप्ने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = द्राणम्
अनीयर् = द्राणीयः - द्राणीया
ण्वुल् = द्रायकः - द्रायिका
तुमुँन् = द्रातुम्
तव्य = द्रातव्यः - द्रातव्या
तृच् = द्राता - द्रात्री
क्त्वा = द्रात्वा
ल्यप् = प्रद्राय
क्तवतुँ = द्राणवान् - द्राणवती
क्त = द्राणः - द्राणा
शतृँ = द्रायन् - द्रायन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit द्राय्
द्रै
स्वप्ने
भ्वादिः
अकर्मकः
अनिट्
परस्मैपदी
द्रायति
ऐकारान्तः
धातुप्रदीपः
Sanskritद्रै स्वप्ने
- द्रायदि । दद्रौ । निद्रा । द्राणाः ।। 910 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritक्षीरतरङ्गिणी
Sanskritद्रै स्वप्ने
- द्रायति स्पृहिगृहि (32158) इत्यालुच् निद्रालुः क्ते (द्र0 8253) निद्राणः तारकादित्वात् (द्र0 गण0 5236) निद्रितः आतश्चोपसर्गे (33106) आङ्-निद्रा द्रा कुत्सितायां गतौ (247) द्राति, विद्राणः 876
धातुवृत्तिः
Sanskritद्रै (अर्थः) स्वप्ने
घ्रै तृप्तौ ध्यै चितायाम् ( द्रायति ध्रायति ध्यायति ) इत्यादि ग्लायतिवत् ( निद्रालुः ) "स्पृहिगृहि'' इत्यालुवि द्रा कुत्सायां गतावित्यदादिकस्य ग्रहणमिंति वृत्तौ ( निद्रा ) "आतश्चोपसर्गे'' इत्यङ् अनिद्रो निद्रावान् भवति, निद्रायते ( सूत्रम्) लोहितादिडाज्भ्यः क्यष् (इति सूत्रम्) इति लोहितादेराकृतिगणत्वादस्मात् च्वयर्थे भवत्यर्थे वा क्यष् "वा क्यषः'' इति पक्षे तङ् निद्राशब्दो वृत्तिविषये तद्वति वर्तते इति न्यासकयटपदमञ्जजयांदिषु निद्रातीति (निद्रः) "आतश्चोपसग'' इति कर्तरि कः, अस्माद्वा, उक्तं चैतत् द्रा कुत्सायां गतावित्यत्र गणे ( निद्राणः ) इति तारकदेराकृतिगणत्वादितच् सुष्ठु ध्यायतीचि ध्यायतेः क्किद्वप्रसारणयोः "संप्रसारणाच्च''इति परपूर्वत्वे "हलः''इति दीर्धः ( सुधीः सुधियावित्यादौ ) "एरनेकाचः'' इति यणे "भृसुधियोः'' इति निषेधात् "अचि श्नुधातु ''इति इयङ ( ध्यातः )संयोगादेः'' इति निष्ठानत्वं "न ध्याख्या'' इति निषिध्यते ( धीवा ) "ध्याप्योः सम्प्रसारणं च'' इति क्कनिपि सम्प्रसारणं पूर्वंत्व दीघेतृवं, स्त्रियां "वनो र च'' इति ङीप् ( धीवरी ) 892
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“द्रै स्वप्ने”@} 2 “द्रै स्वप्ने द्रायति, द्राति कुत्सिते गमने लुकि।।” 3 इति देवः।
द्रायकः-यिका, द्रापकः-पिका, दिद्रासकः-सिका, दाद्रायकः-यिका
इत्यादीनि समस्तान्यपि रूपाणि आदादिकदाधातुवत् 4 ज्ञेयानि।
शतरि 5 निद्रायन् 6 -न्ती, इति रूपमिति विशेषः।
7 निद्रा, 8 निद्रालुः, तन्द्रालुः, 9 निद्रः इति रूपाण्यस्य भवन्तीति विशेषः।
01 (८८८)
02 (१-भ्वादिः-९०६। अक। अनि। पर।)
03 (श्लो। ६)
04 (८३३)
05 [[१। शतरि, आयादेशे रूपम्। स्त्रियां नुम्।]]
06 [[आ। ‘निद्रायदिन्दीवरभाजि मज्जन्नध्राणधीस्तत्र च तं ददर्श।।’ धा। का। २। ३०।]]
07 [[२। निपूर्वकादस्मात् ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इत्यङ्।]]
08 [[३। निपूर्वकात्, तत्पूर्वकादस्मात् ‘स्पृहिगृहिपतिदयिनिद्रातन्द्रा--’ (३-२-१५८) इत्यादिना तच्छीलादिषु कर्तृषु आलुच्प्रत्ययः। तच्छब्दे दकारस्य नकारः, सूत्रे तन्द्रा इति निर्देशात्।]]
09 [[४। निद्रातीति निद्रः। कर्तरि, ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कप्रत्ययः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.