द्रुम (druma)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 द्रुम m.
  (-मः)
	 1. A tree in general.
	 2. A tree of Swarga or paradise.
	 3.
A name of KUVERA.
 E.
  द्रु to go,  म aff.
   द्रुः शाखा अस्वि अस्य ।

Capeller Eng

English

 द्रुम m.
  tree
 °मय a.
  wooden.  

Yates

English

 द्रुम (मः) 1.
m.
  A tree
Kuvera.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

द्रुम 	-	 druma 	-	 m.
  	-	  tree

Wilson

English

 द्रुम
m.
  (-मः)
1 A tree in general, 
2 A tree of Svarga or paradise.
3 A name of KUVERA.
E.
  द्रु to go,  म aff.
  

Apte

English

द्रुमः [drumḥ],  [द्रुः शाखास्त्यस्य-मः,  cf.
   P.
 V.*
  2.18]

A tree
 यत्र द्रुमा अपि मृगा अपि बान्धवो मे U.*
  3.8.

A tree of Paradise.

An epithet of Kubera.  Comp.
   -अब्जं the Karṇikāra tree
 प्रययौ केतुमिव द्रुमाब्जकेतुम् -अरिः an elephant. -आमयः lac,  gum.  -आश्रयः a lizard.

ईश्वरः the palm tree.

the moon. 

the पारिजात tree.-उत्पलः the Karṇikāra tree. द्रुमोत्पलः कर्णिकारः Ak.-खण्डः,  -ण्डम् a group of trees. -नखः,  -मरः a thorn. -निर्यासः a kind of frank-incense. -वासिन् m.
  an ape.-व्याघिः lac,  gum.  -श्रेष्ठः the palm tree. -षण्डम् a grove of tree.

Apte 1890

English

 द्रुमः [द्रुः शाखास्त्यस्य-मः
 cf. P. V. 2. 108] 1 A tree
 यत्र द्रुमा अपि मृगा अपि बंधवो मे U. 3. 8. 
2 A tree of Paradise. 
3 An epithet of Kubera. 
Comp. 
अरिः an elephant. 
आमयः lac,  gum. 
आश्रयः a lizard. 
ईश्वरः {1} the palm tree. {2} the moon. {3} the परिजात tree. 
उत्पल the Karṇikāra tree. 
नखः,  
मरः a thorn. 
व्याधिः lac,  gum. 
श्रेष्ठः the palm tree. 
षंडं a grove of trees. 

Monier Williams Cologne

English

 द्रुम m.
  a tree,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
   (sometimes also any plant
 according to some esp.
   a tree of Indra's paradise =
  पारिजात)

 N.
  of a prince of the Kim-puruṣas,  MBh.
  
 Hariv.
 

 of a son of Kṛṣṇa and Rukmiṇī,  Hariv.
 

Monier Williams 1872

English

 द्रुम,  अस्,  m. (said by some to be for द्रुह्म
fr. rt. दृह्),  a tree in general
 a tree of Svarga or
paradise
 N. of a prince of the Kim-puruṣas
 a
prince of the Yakṣas
 (आ),  f.,  N. of a river.
—द्रु-
म-किन्नर-प्रभ,  अस्,  m.,  N. of a prince of the
Gandharvas.
—द्रुम-किन्नर-राज,  अस्,  m.,  N.
of Druma who was king of the Kin-naras.
—द्रुम-
किन्नरराज-परिपृच्छा,  f. ‘the questioning of
Druma,  king of the Kin-naras, ’ N. of a Buddhist
work.
—द्रुम-नख,  अस्,  m. ‘tree-nail, ’ a thorn.
—द्रुम-मय,  अस्,  ई,  अम्,  made of wood, 
wooden.
—द्रुम-रत्न-शाखा-प्रभ,  अस्,  m., 
N. of a prince of the Kin-naras.
—द्रुम-वत्,  आन्, 
अती,  अत्,  overgrown with trees,  woody.
—द्रुम-
वल्क,  अस् or अम्,  m. or n. (?),  the bark of a tree.
—द्रुम-व्याधि,  इस्,  m. ‘tree-disease, ’ lac,  resin.
—द्रुम-शीर्ष,  अम्,  n. ‘tree-head, ’ a sort of
decoration on the upper part of a building or wall.
—द्रुम-श्रेष्ठ,  अस्,  m. ‘the best of trees, ’ epi-
thet of the palm tree (= ताल).
—द्रुम-षण्ड, 
अम्,  n. an assemblage of trees
 [cf. तरु-षण्ड
and तरु-खण्ड।]
—द्रुम-सेन,  अस्,  m.,  N. of
a king (identified with the Asura Gaviṣṭha).
—द्रु-
मामय (°म-आम्°),  अस्,  m. ‘tree-disease, ’ lac,  the
animal dye,  resin
 [cf. द्रुम-व्याधि।]
—द्रुमारि
(°म-अरि),  इस्,  m. ‘the enemy of trees, ’ an epithet of
the elephant.
—द्रुमालय (°म-आल्°),  अस्,  m. a place
of shelter or dwelling in trees.
—द्रुमाश्रय (°म-
आश्°),  अस्,  आ,  अम्,  seeking shelter or dwelling in trees
(अस्),  m. a lizard,  chameleon.
—द्रुमेश्वर (°म-
ईश्°),  अस्,  m. ‘the king of trees, ’ an epithet of the
Pārijāta
 the palm tree
 an epithet of the Moon.
—द्रुमोत्पल (°म-उत्°),  अस्,  m. the tree Pteros-
permum Acerifolium (= कर्णि-कार).

Macdonell

English

 द्रुम dru-ma,  m.
  tree: -maya,  a.
  wooden
 🞄-vat,  a.
  abounding in trees,  wooded
 -agra,  🞄m.  n.
  tree-top.

Benfey

English

 द्रुम 3. द्रु + म,  m.
 
 1. A tree, 
Man.  9,  255.
 2. A proper name,  MBh.
1,  227.
 -- Comp.
 
कल्प-,  m.
  a fabulous
tree fulfilling all wishes,  Daśak. in
Chr. 184,  5.
ग्राम- and चैत्य-,  m.
 
a sacred tree growing in a village or
near it,  and held in veneration by the
villagers,  Hiḍ. 1,  39.
छाया-,  m.
 
very shady tree,  Śāk. d. 86. स-प्
वत-वन-,  adj.
  with (its) mountains, 
forests,  and trees,  Chr. 40,  20. -- Cf. 
δρῡμός,  δρῡ̆μά.

Hindi

पेड़

Apte Hindi

Hindi

द्रुमः
पुं*
  - द्रुः शाखाऽस्त्यस्य- मः
वृक्ष

द्रुमः
पुं*
  - द्रुः शाखाऽस्त्यस्य- मः
पारिजात वृक्ष

द्रुमः
पुं*
  - "द्रुः शाखास्त्यस्य,  मः"
वृक्ष

द्रुमः
पुं*
  - "द्रुः शाखास्त्यस्य,  मः"
कल्पवृक्ष

द्रुमः
पुं*
  - "द्रुः शाखास्त्यस्य,  मः"
कुबेर का विशेषण

Shabdartha Kaustubha

Kannada

द्रुम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಕ್ಷ /ಮರ
निष्पत्तिः - > "मः" (५-२-१०८)
व्युत्पत्तिः - > द्रुः शाखाऽस्यास्ति
प्रयोगाः - > "द्रुमेषु सख्या कृतजन्मसु स्वयं फलं तपःसाक्षिषु दृष्टमेष्वपि"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-६०
द्रुम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾರಿಜಾತದ ಗಿಡ
द्रुम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಿನ್ನರರ ರಾಜ
प्रयोगाः - > "किम्पुरुषाधिराज्यमिव मुनिजनगृहीतजलकलशपैषिच्यमानद्रुमम्"
उल्लेखाः - > काद०
विस्तारः - > "द्रुमो महीरुहे पारिजाते किम्पुरुषेश्वरे" - मेदि० ।
द्रुम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ರುಕ್ಮಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಮಗ

L R Vaidya

English

 druma {% m. %} 1. A tree,  R.xi.23
 2. a tree of paradise.

Bopp

Latin

 द्रुम m. (ut videtur pro द्रुह्म,  a r. दृह् crescere,  s. म,  sicut
jam in priore hujus libri editione रोमन्,  pro रोह्मन्,  a
r. रुह् crescere deduximus,  cf. Benfey I. 96.) arbor. N.
11. 39. (Cf. gr. δϱῦς,  goth. triu arbor,  nisi pertinent
ad दारु,  q. v.,  ejecto आ
 gr. δένδϱον,  forma redupl.,  v.
gr. 570.)

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

स्यन्दन
पु
स्यन्दन,  द्रुम,  स्ताव,  रथ
स्यन्दनाख्या द्रुमे स्तावे स्यन्दनो रथ उच्यते ।
verse 2.1.1.62
page 0011

नग
पु
नग,  शैल,  द्रुम
ध्वाङ्क्षः काको बको ध्वाङ्क्षो नगः शैलो द्रुमो नगः ॥ १४ ॥
verse 3.1.1.14
page 0014

द्रुम
पु
द्रुम,  वृक्ष,  रत्न
द्रुमो वृक्षेषु रत्नेषु ध्रुवौ नक्षत्रनिश्चलौ ।
verse 3.1.1.22
page 0015

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 druma, 
(1) nt. (otherwise recorded only as m.),  tree: drumāṇi Mv 〔i.7.3〕 (prose,  no v.l.)
(2) m.,  n. of the king of the Kiṃnaras (in Skt. n. of the king of the Kiṃpuruṣas
 not noted in Pali or Pkt.): SP 〔4.13〕
 Mv 〔ii.97.5〕
 〔108.5〕
 Divy 〔443.2〕
 〔451.12〕
 〔457.3〕
 Mvy 〔3414〕
 MSV 〔i.134.11〕
 Śikṣ 〔261.15〕
 Kv 〔3.6〕 (printed Drama)
 Mmk 〔19.4〕
 〔655.9〕
 Gv 〔250.4〕.

Lanman

English

 druma,  m. tree. [drú: cf. δρῡμός,  ‘a wood.’]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 द्रुम m. ° = दैत्यभेद,  H 16,  62.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

chur mi lhung
द्रुम

ljom shing
द्रुम

ljon shing
१) तरु २) द्रुम ३) पादप ४) लता ५) वृक्ष

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
वृक्षोऽगः शिखरी च शाखिफलदावद्रिर्हरिद्रुर्द्रुमो
जीर्णो द्रुर्विटपी कुठः क्षितिरुहः कारस्करो विष्टरः ।
नन्द्यावर्तकरालिकौ तरुवसू पर्णी पुलाक्यंह्रिपः
सालानोकहगच्छपादपनगा रूक्षागमौ पुष्पदः ॥ १११४ ॥
-wordlist-
 
वृक्ष (पुं),  अग (पुं),  शिखरिन् (पुं),  शाखिन् (पुं),  फलद (पुं),  अद्रि (पुं),  हरिद्रु (पुं),  द्रुम (पुं),  जीर्ण (पुं),  द्रु (पुं),  विटपिन् (पुं),  कुठ (पुं),  क्षितिरुह (पुं),  कारस्कर (पुं),  विष्टर (पुं),  नन्द्यावर्त (पुं),  करालिक (पुं),  तरु (पुं),  वसु (पुं),  पर्णिन् (पुं),  पुलाकिन् (पुं),  अंह्रिप (पुं),  साल (पुं),  अनोकह (पुं),  गच्छ (पुं),  पादप (पुं),  नग (पुं),  रूक्ष (पुं),  अगम (पुं),  पुष्पद (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

वृक्ष
वृक्ष,  अंह्रिप,  क्षितिरुह,  शिखरिन्,  शाखिन्,  शाल,  वनस्पति,  अग,  विटपिन्,  कुठ,  अद्रि,  कुज,  तरु,  अनोकह,  द्रु,  विष्टर,  नग,  द्रुम,  पादप
वृक्षोंऽह्रिपः क्षितिरुहः शिखरी च शाखी, 
शालो वनस्पतिरगो विटपी कुठश्च ।
अद्रिः कुजस्तरुरनोकह इत्यभिन्नाः, 
शब्दा द्रुविष्टरनगद्रुमपादपाश्च ॥ १७७ ॥
verse 2.1.1.177
page 0022

नाममाला

Sanskrit

अनोकह,  तरु,  शाखिन्,  विटपिन्,  फलिन्,  नग,  द्रुम,  अङ्घ्रिप,  फलेग्राहिन्,  पादप,  अग,  वनस्पति
अनोकहस्तरुः शाखी विटपी फलिनो नगः ।
द्रुमोऽङ्घ्रिपः फलेग्राही पादपोऽगो वनस्पतिः ॥ ११ ॥
verse 0.1.1.11
page 0006

तिलक,  विशेषक,  ललटिका,  ललामा,  पूर्णवाह,  द्रुम
पुन्नागं सन्नरं प्राहुः तिलकं च विशेषकम् ।
ललाटिका ललामापि पूर्णवाहं तथा द्रुमम् ॥ १८० ॥
verse 0.1.1.180
page 0086

Mahabharata

English

Druma^1,  an ancient king. § 6 (Anukram.): I,  1,  227 (in Sañjaya's enumeration of departed kings).

Druma^2,  a prince. § 130 (Aṃśāvat.): I,  67,  2644 (incarnation of the Asura Śibi).

Druma^3,  king of the Kimpurushas. § 269 (Vaiśravaṇasabhāv.): II,  10,  410 (Kimpurusheśaḥ,  in the palace of Kubera). --§ 289 (Arghāharaṇap.): II,  37,  1350 (Kimpurushācāryaṃ). --§ 290 (Śiśupālavadhap.): II,  44,  1534 (do.).--§ 570d (Rukmin): V,  158,  5356 (Kimpurushasiṃhasya,  v. 5352
 had given the bow Vijaya to Rukmin).

पुराणम्

English

द्रुम १ / DRUMA I. A King in ancient bhārata. Mention is made about him in mahābhārata,  Ādi Parva,  Chapter 1,  Stanza 233.

द्रुम २ / DRUMA II. In mahābhārata,  Chapter 67,  Stanza 8,  King druma,  who was the rebirth of the asura śibi,  is mentioned.

द्रुम ३ / DRUMA III. The leader of the kinnaras (heavenly musicians). M.B. Sabhā Parva,  Chapter 10,  Stanza 29). He sits in the Durbar of kubera (God of wealth) and sings. He was the teacher of Rukmin,  the son of bhīṣmaka and he gave a bow to his pupil Rukmin. (mahābhārata,  Udyoga Parva,  Chapter 158.)

Vedic Reference

English

 Druma,  ‘tree, ’ is not found until the later period in the
Ṣaḍviṃśa Brāhmaṇa (v. 11) and the Nirukta (iv. 19
 v. 26
 ix. 23).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 द्रुमः,  पुं,
   (समुदाये वृत्ताः शब्दा अवयवेष्वपिवर्त्तन्ते इति न्यायात् द्रुः शाखा विद्यतेऽस्य ।“द्युद्रुभ्यां मः ।” ५ । २ । १०८ । इति मः ।)वृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ५ ॥
 (यथा,  मनुः ।९ । २५५ ।“निर्भयन्तु भवेद्यस्य राष्ट्रं बाहुबलाश्रितम् ।तस्य तद्बर्द्धते नित्यं सिच्यमान इव द्रुमः ॥
”)पारिजातः । कुवेरः । इति मेदिनी । मे,  १५ ॥
(स्वनामख्यातः किम्पुरुषेश्वरः । यथा,  महा-भारते । २ । १० । २८ ।“द्रुमः किम्पुरुषेशश्च उपास्ते धनदेश्वरम् ॥
”सनामख्यातनृपविशेषः । स तु शिविनामदैत्य-स्यांशात् जातः । यथा,  तत्रैव । १ । ६७ । ८ ।“यस्तु राजन् ! शिविर्नाम दैतेयः परिकीर्त्तितः ।द्रुम इत्यभिविख्यातः स आसीद्भुवि पार्थिवः ॥
”रुक्मिणीगर्भजातः कृष्णस्य पुत्त्रविशेषः । यथा, हरिवंशे । १६० । ६ ।“चारुभद्रश्चारुगर्भः सुदंष्ट्रो द्रुम एव च ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 द्रुम पु०
  द्रुः शाखास्त्यस्य म । १ वृक्षे अमरः । २ पारिजाते३ कुवेरे च मेदि० । “बद्धप्रल्लवपुटाञ्जलिं द्रुमम्” रघुः ।“तस्य तद्वर्द्धते नित्यं सिच्यमान इव द्रुमः” मनुः४ किम्पुरुषाधीशभेदे “द्रुमः किम्पुरुषेशश्च उपास्तेधनदेश्वरम्” भा० स० ४१० श्लो० “किंपुरुषाधिराज्यमिवमुनिजनगृहीतजलकलशपरिषिच्यमानद्रुमम्” काद०कृष्णमहिलायां रुक्मिण्यां जाते ५ पुत्रभेदे “प्रद्युम्नः प्रथमंजज्ञे शंवरान्तकरः सुतः । द्वितीयश्चारुदेष्णश्च वृष्णि-सिंहो महारथः । चारुभद्रश्चारुगर्भः सुदंष्ट्रो द्रुम एवच” हरिवं० १६२ अ० । शिविनामदैत्यांशजाते द्वापरयुगीये६ नृपभेदे “यस्तु राजञ्छिविर्नाम दैत्येशः परिकीर्तितः ।द्रुम इत्यभिविख्यातः स आसीद्भुवि पार्थिवः” भा० आ०६७ अ० प्राचीने नृपवरभेदे “उशीनरः शतरथः कङ्कोदुलिदुहो द्रुमः” भा० आ० १ अ० प्राचीननृपोक्तौ ।

Capeller

German

 द्रुम m.
  Baum. 

Burnouf

French

 द्रुम द्रुम m.
  (sfx. म) arbre.
		 Arbre du paradis.
Surn.  de Kuvera.
द्रुमनख m.
  épine (d'un arbre).
द्रुमर m.
  (sfx. र) mms.
द्रुमशीर्ष n.
  chaperon d'un mur.
द्रुमश्रेष्ठ m.
  palmier.
द्रुमामय m.
  (आमय maladie) cochenille.
द्रुमायामि (dénom. ) devenir ou être comme un arbre.
द्रुमेश्वर m.
  (ईश्वर) palmier.
द्रुमोत्पल m.
  (उत्पल) esp. d'arbre. le कर्णिकार।
द्रुसल्लक n.
  chironjia sapida,  bot.

Stchoupak

French

 द्रुम-
 m.
  arbre 
 n.
  d'un prince des Kiṃpuruṣa 
 -वन्त्- a. pourvu
d'arbres.
°कुल्य- m.
  n.
  d'une localité.
°द- m.
  n.
  d'un homme.
°वर- m.
  bel arbre.
°वल्क- m.
  ou nt. écorce d'arbre.
°वासिन्- (qui vit dans les arbres) m.
  singe.
°षण्ड- m.
  nt. bouquet d'arbres.
°सद्मन्- (= °वासिन्-) m.
  oiseau.
°सेन- m.
  n.
  d'un roi.
द्रुमाग्र- nt. cime d'arbre.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.