| YouTube Channel

द्रुत (druta)

 
शब्दसागरः
English
द्रुत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1. Quick or swift.
2. Melted, fused.
3. Liquid, fluid.
4. Flown, escaped, run away.
5. Scattered, diffused.
m.
(-तः) A tree.
n.
(-तं) Quick time, (in music.) adv.
n.
(-तं) Quickly, swiftly.
E.
द्रु
to go, affix क्त
Capeller Eng
English
द्रुत॑
a.
run, fled
speedy, quick (n.
adv.
, compar.
°तरम्†)
fluid, melted (l.&f. ), wet with (—°).
Yates
English
द्रुत (तः-ता-तं)
a. Quick
melted,
flown.
m.
A tree.
n.
Quick time.
adv. Quickly.
Spoken Sanskrit
English
द्रुत - druta -
adj.
- express
अभिव्यकि - abhivyaki -
f.
- expression
क्षिप्रिका - kSiprikA -
f.
- expressbus
वेगदूतयान - vegadUtayAna -
n.
- expressbus
तीव्रगतियान - tIvragatiyAna -
n.
- expressvehicle
गोचरव्याहृति - gocaravyAhRti -
f.
- rangeexpression [ computer ]
गोचरवाचनिक - gocaravAcanika -
n.
- rangeexpression [ computer ]
नियतव्याहृति - niyatavyAhRti -
f.
- regularexpression [ computer ]
नियमवचन - niyamavacana -
n.
- regularexpression [ computer ]
अथ किम्? - athakim? -
sent.
- Ofcourse!Whatelse? [ rhetorical expression ]
वचसा - vacasA -
f.
- felicityofexpressions
हा - hA -
indecl.
- particleexpressingpain
बत - bata -
indecl.
- expressingsorrow, regret
हा - hA -
indecl.
- particleexpressinggrief
हा - hA -
indecl.
- particleexpressingdejection
घात - ghaata -
m.
- degree [ of an expression, Math. ]
द्युत् - dyut -
adj.
- express
प्रातिपदिक - prAtipadika -
adj.
- express
प्रजविन् - prajavin -
m.
- express
वेगिन् - vegin -
m.
- express
द्रुत - druta -
adj.
- rapid
शीघ्र - zIghra -
adj.
- rapid
सत्वरप्रतिरूपनिर्माण - satvarapratirUpanirmANa -
n.
- rapidprototyping [ computer ]
अत्य - atya -
adj.
- rapid
अजिर - ajira -
adj.
- rapid
एकपात - ekapAta -
adj.
- rapid
प्रजविन् - prajavin -
adj.
- rapid
प्रस्थानस्थावन् - prasthAnasthAvan -
adj.
- rapid
प्रतूर्ति - pratUrti -
adj.
- rapid
प्रवेगित - pravegita -
adj.
- rapid
मक्षूयु - makSUyu -
adj.
- rapid
रभस - rabhasa -
adj.
- rapid
रघु - raghu -
adj.
- rapid
रघुष्यद् - raghuSyad -
adj.
- rapid
रंहित - raMhita -
adj.
- rapid
वेगवत् - vegavat -
adj.
- rapid
वेगिन् - vegin -
adj.
- rapid
वेगित - vegita -
adj.
- rapid
शीघ्रिन् - zIghrin -
adj.
- rapid
शीघ्रीय - zIghrIya -
adj.
- rapid
द्रुत - druta -
adj.
- quick
द्रुत - druta -
adj.
- rapid
द्रुत - druta -
adj.
- express
द्रुत - druta -
adj.
- speedy
द्रुत - druta -
adj.
- swift
द्रुत - druta -
adj.
- dissolved
द्रुत - druta -
adj.
- quickly or indistinctly spoken
द्रुत - druta -
adj.
- flown
द्रुत - druta -
adj.
- run away or asunder
द्रुत - druta -
adj.
- active
द्रुत - druta -
adj.
- fluid
द्रुत - druta -
adj.
- melted
द्रुत - druta -
adj.
ppp. - run
द्रुत - druta -
m.
- tree
द्रुत - druta -
m.
- scorpion
द्रुत - druta -
n.
- particular faulty pronunciation of vowels
द्रुत अभियाचन - druta abhiyAcana -
n.
- active demand [ Econ. ]
द्रुत druta
adj.
dissolved
निर्गलित nirgalita
adj.
dissolved
निरृत nirRta
adj.
dissolved
न्यर्ण्ण nyarNNa
adj.
dissolved
प्रलीन pralIna
adj.
dissolved
लयगत layagata
adj.
dissolved
लीन lIna
adj.
dissolved
रीण rINa
adj.
dissolved
विगलित vigalita
adj.
dissolved
विक्लिन्न viklinna
adj.
dissolved
विलायित vilAyita
adj.
dissolved
विलीन vilIna
adj.
dissolved
विश्लेषित vizleSita
adj.
dissolved
शिथिलित zithilita
adj.
dissolved
स्रुत sruta
adj.
dissolved
म्रित्यति { म्रित् } mrityati { mrit } verb be dissolved
समवलीयते { समवली } samavalIyate { samavalI } verb be dissolved
शटति { शट् } zaTati { zaT } verb be dissolved
विलीयते { वि- ली } vilIyate { vi- lI } verb 4 be dissolved
लयति { ली } layati { lI } verb 9 Par be dissolved
Wilson
English
द्रुत
mfn.
(-तः-ता-तं)
1 Quick or swift.
2 Melted, fused.
3 Liquid, fluid.
4 Flown, escaped, run away.
5 Scattered, diffused.
m.
(-तः) A tree.
n.
(-तं) Quick time, (in
music, ) adv.
n.
(-तं) Quickly, swiftly.
E.
द्र to go, affix क्त.
Apte
English
द्रुत [druta], p. p. [द्रु-क्त]
Quick, swift, speedy.
Flown, run away, escaped.
Melted, liquid, dissolved
जाता- नुरागो द्रुतचित्त उच्चैः
Bhāg.*
11.2.4.
Scattered, diffused.
Indistinct.
Moved, soft ened
द्रुतं करुणया
Māl.
5.28
see द्रु.
तः A scorpion.
A tree.
A cat.
तम् the act of running
अलं द्रुतेन वः शूरा इति द्रोणो$भ्यभाषत
Mb.
* 7.16.18.
A particular faulty pronunciation of vowels. -तम्
ind.
Quickly, swiftly, speedily, immediately.
Comp.
-गति
a.
going quickly, hastening. -पद
a.
going quickly.
a form of metre.-मध्या
ibid.
-विलम्बितम्
N.
of a metre
see App. I.
द्रुत [druta] द्रुतिः [drutiḥ], द्रुतिः See under द्रु.
Apte 1890
English
द्रुत p. p. [द्रु-क्त] 1 Quick, swift, speedy.
2 Flown, run away, escaped.
3 Melted, liquid, dissolved.
4 Scattered, diffused.
5 Indistinct.
6 Moved, softened
Māl. 5. 28
see द्रु.
तः 1 A scorpion.
2 A tree.
3 A cat.
तं ind. Quickly, swiftly, speedily, immediately.
Comp.
पद a. going quickly.
विलंबितं N. of a metre
see App. I.
द्रुत, द्रुतिः See under द्रु.
Monier Williams Cologne
English
द्रुत
mfn.
quick, speedy, swift,
MBh.
R.
quickly or indistinctly spoken,
Gīt.
flown, run away or asunder,
Kāv.
Pur.
dissolved, melted, fluid,
Kāv.
द्रुत
m.
a scorpion,
L.
a tree (cf. द्रुण and द्रुम),
L.
द्रुत
n.
a partic. faulty pronunciation of vowels,
Pat.
Monier Williams 1872
English
द्रुत, अस्, आ, अम्, quick, speedy, swift
quickly
pronounced and therefore indistinct
flown, escaped,
run or running away
scattered, diffused
liquid,
dissolved, melted, fluid
(अस्), m. a scorpion
a tree
[cf. द्रुण and द्रुम]
(अम्), ind. quickly, rapidly,
instantly, immediately, without delay.
—द्रुत-तर,
अस्, आ, अम्, quicker, swifter
(अम्), ind. very quickly,
as quickly as possible.
—द्रुततर-गति, इस्, इस्, इ,
having a very swift course, quicker in motion.
—द्रुत-
त्व, अम्, n. melting, fusion.
—द्रुत-पद, अस्, आ, अम्,
quick of step, going quickly
(अम्), ind. a quick pace
or step, quickly
(अम्), n. a kind of metre consisting
of four lines of twelve syllables each.
—द्रुत-बोध,
अस्, m. ‘quick understanding, N. of a grammar.
—द्रुतबोधिका, f., N. of a modern commentary
on the Raghu-vaṃśa.
—द्रुत-मध्या, f. ‘quick
in the middle, a kind of metre consisting of two
lines of twenty-three syllables each.
—द्रुत-वराह-
कुल, अम्, n. a herd of flying boars.
—द्रुत-
विक्रम, अस्, आ, अम्, having a quick step.
—द्रुत-
विलम्बित, अस्, आ, अम्, quick and slow alternately
(अम्), n. or द्रुत-विलम्बितक, अम्, n. a kind of
metre consisting of four lines of twelve syllables each.
Macdonell
English
द्रुत dru-tá, pp. run away, fled
swift
rapidly 🞄uttered
melted, liquid
wet with (—°): 🞄-m, ad. quickly, instantly, -taram, ad. more 🞄quickly
as quickly as possible.
Apte Hindi
Hindi
द्रुत
भू* क* कृ* - द्रु + क्त
"आशुगामी, फुर्तीला, द्रुतगामी"
द्रुत
भू* क* कृ* - द्रु + क्त
"बहा हुआ, भागा हुआ, पलायित"
द्रुत
भू* क* कृ* - द्रु + क्त
"पिघला हुआ, तरल, घुला हुआ"
द्रुतः
पुं*
- -
बिच्छू
द्रुतः
पुं*
- -
वृक्ष
द्रुतः
पुं*
- -
बिल्ली
द्रुतम्
पुं*
- -
"जल्दी से, फुर्ती से, वेग से, तुरन्त"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
द्रुत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕರಗಿರುವ /ದ್ರವವಾಗಿರುವ
निष्पत्तिः - > द्रु (गतौ) - "क्तः" (३-४-७२)
प्रयोगाः - > "यस्या महानीलतटीरुव द्रुताः प्रयान्ति पीत्वा हिमपिण्डपाण्डुराः"
उल्लेखाः - > माघ० १२-६८
द्रुत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಕಾದು ಕರಗಿರುವ
प्रयोगाः - > "द्रुतशातकुम्भनिभमंशुमतो वपुरर्धमग्नवपुषः पयसि"
उल्लेखाः - > माघ० ९-९
द्रुत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ವೇಗದಿಂದ ಕೂಡಿದ
प्रयोगाः - > "उत्तेरुरुत्तालखुरारवं द्रुताः श्लथीकृतप्रग्रहमर्वतां व्रजाः"
उल्लेखाः - > माघ१२-३१
द्रुत
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದ /ಓಡಿಹೋದ
प्रयोगाः - > "पयः स्फुरच्छालिशिखापिशङ्गितं द्रुतं धनुष्खण्डमिवाहिविद्विषः"
उल्लेखाः - > किरा० ४-२७
द्रुत
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಾನದ ವೇಗವಾದ ಕಾಲ
द्रुत
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವೇಗವಾಗಿ /ಶೀಘ್ರವಾಗಿ
प्रयोगाः - > "अपदान्तरं परितः क्षितिक्षितामपदन् द्रुतभ्रमितहेमनेमयः"
उल्लेखाः - > माघ० १३-४
L R Vaidya
English
druta {% (I) a. (f. ता) %} 1. Quick, speedy
2. flown, run away
3. liquid, dissolved, (pp. of द्रु I q.v.).
druta {% (II) m. %} 1. A scorpion
2. a tree
3. a cat.(द्रुतम् is used as an indeclinable in the sense of ‘quickly, speedily, immediately.’)
Lanman
English
druta, ppl. having hastened [952^2]
-am,
as adv. hastily, rapidly
quickly
immediately.
[√dru.]
Kridanta Forms
Sanskrit
द्रु (द्रु॒ गतौ - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = द्रवणम्
अनीयर् = द्रवणीयः - द्रवणीया
ण्वुल् = द्रावकः - द्राविका
तुमुँन् = द्रोतुम्
तव्य = द्रोतव्यः - द्रोतव्या
तृच् = द्रोता - द्रोत्री
क्त्वा = द्रुत्वा
ल्यप् = प्रद्रुत्य
क्तवतुँ = द्रुतवान् - द्रुतवती
क्त = द्रुतः - द्रुता
शतृँ = द्रवन् - द्रवन्ती
Abhyankara Grammar
English
द्रुत lit. rapid
the vice of rapidity in utterance
a fault of speech especi- ally in connection with the uttera- nce of vowels in Vedic recital when on account of haste the utterance of letters becomes indistinct. cf. संदृष्टमेणीकृतमर्धकं द्रुतं विकीर्णमेताः स्वरद्रोषभा- वनाः M. Bh. Ahnika 1 vart. 18.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अवदीर्ण, आयुत, गालित, द्रवमाण, द्रावित, द्रुत, निर्गलित
adjective
यद् द्रवरूपे परिवर्तितम्।
"माता अवदीर्णेन घृतेन मिष्टान्नं पचति।"
Synonyms:
द्रुत, द्रुतगामिन्, त्वरित, संत्वरित
adjective
यत् शीघ्रं चलति प्रापयति वा।
"द्रुतया गत्या प्रचलितानां रेलयानानां सङ्ख्या अतिशीघ्रं द्विगुणा भविष्यति।"
Synonyms:
द्रुत, अजिर, रंहित, वेगवत्, वेगिन्, शीघ्र, श्रवस्य, सवेग, सत्वर
adjective
यः वेगेन चलति तथा यस्य गतिः त्वरायुक्ता अस्ति।
"सा द्रुतया गत्या गन्तव्यं प्रतिगच्छति।"
Synonyms:
द्रुत
adjective
अतीव वेगेन।
"प्रधानमन्त्रिणा आप्लावेन पीडितस्य क्षेत्रस्य द्रुतः अभ्यागमः कृतः।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
द्रुतं विलम्बितं मध्यमोघस्तत्त्वं घनं क्रमात् २९२
-wordlist-
द्रुत (क्ली), ओघ (क्ली), विलम्बित (क्ली), तत्त्व (क्ली), मध्य (क्ली), घन (क्ली)
--source--
त्वरितं सत्वरं तूर्णं शीघ्रं क्षिप्रं द्रुतं लघु
चपलाविलम्बिते झम्पा संपातपाटवम् १४७०
-wordlist-
त्वरित (क्ली), सत्वर (क्ली), तूर्ण (क्ली), शीघ्र (क्ली), क्षिप्र (क्ली), द्रुत (क्ली), लघु (क्ली), चपल (क्ली), अविलम्बित (क्ली), झम्पा (स्त्री), सम्पातपाटव (क्ली)
--source--
सिद्धे निर्वृत्तनिष्पन्नौ विलीने विद्रुतद्रुतौ
-wordlist-
सिद्ध (क्ली), निर्वृत्त (क्ली), निष्पन्न (पुं), विलीन (क्ली), विद्रुत (पुं), द्रुत (पुं)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskrit
--source--
शम्बूका अपि शाम्बूका वृश्चिको द्रुत इत्यपि
-wordlist-
शाम्बूक (पुं), द्रुत (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
विलीन
विलीन, द्रुत
शीनं स्त्यानं शृतं पक्वं विलीनं द्रुतमुच्यते
verse 2.1.1.276
page 0033
द्रुत
द्रुत, आलि, वृश्चिक
अलं वृश्चिकलाङ्गूलं द्रुत आलिश्च वृश्चिकः ६४५
verse 3.1.1.645
page 0073
द्राक्
द्राक्, चपल, लघु, मङ्क्षु, स्राक्, तूर्ण, त्वरित, आशु, शीघ्र, अरम्, अह्नाय, सत्वर, क्षिप्र, द्रुत, अञ्जसा, झटिति
द्राक् चपलं लघु मङ्क्षु स्राक् तूर्णं त्वरितमाशु शीघ्रमरम्
अह्नाय सत्वरं क्षिप्रं द्रुतमञ्जसा झटिति ६९७
verse 4.1.1.697
page 0081
नाममाला
Sanskrit
क्षिप्र, आशु, मङ्क्षु, अरम्, शीघ्र, सहसा, झटिति, द्रुत, तूर्ण, जव, स्यद, रंहस्, रयस्, वेग, तरस्, लघु
क्षिप्राशुमङ्क्ष्वरं शीघ्रं सहसा झटिति द्रुतम्
तूर्णं जवः स्यदो रंहो रयो वेगस्तरो लघुः १७२
verse 0.1.1.172
page 0083
Tamil
Tamil
த்3ருத : வேகமானது, ஓடினது, உருக்கப்பட்ட.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्रुतं, त्रि, (द्रवति स्मेति द्रु + गत्यर्थेति कर्त्तरिक्तः ।) जातद्रवीभावघृतसुवर्णादि तत्-पर्य्यायः अवदीर्णम् विलीनम् विद्रुतम् ।इत्यमरः १००
शीघ्रम् (यथा, महाभारते १३ २६ ८१ ।“वाय्वीरिताभिः सुमनोहराभि-र्द्रुताभिरत्यर्थसमुत्थिताभिः ।गङ्गोर्म्मिभिर्भानुमतीभिरिद्धाःसहस्ररश्मिप्रतिमा भवन्ति
”)विद्रावम् पलायितम् इति मेदिनी ते, २५
(यथा, रघुः ५९ ।“जग्राह द्रुतवराहकुलस्य मार्गंसुव्यक्तमार्द्रपदपङ्क्तिभिरायताभिः
”)
द्रुतं,
क्ली,
(द्रु + क्तः ।) नृत्यविषयकशीघ्रगमनम् ।तत्पर्य्यायः ओघः इत्यमरः ।६८
शीघ्रलयः इति मधुः
नृत्यगीतादौद्रवन्ति गच्छन्ति समुदायगतिप्रदर्शनार्थं करा-दयोऽत्र इति भरतः
साञ्जे ।“द्रुतामध्ययने वृत्तिं प्रयोगार्थे तु मध्यमाम् ।शिष्याणामुपरोधार्थे विलम्बितां समाचरेत्
”इति वेदव्यवस्था
(क्षिप्रम् यथा, मनुः १७२ ।“अभ्याधातेषु मध्यस्थान् शिष्याच्चौरानिवद्रुतम्
”क्रियाविशेषणत्वादस्य क्लीवता
)
द्रुतः,
पुं,
(द्रवति स्म उर्द्ध्वमिति द्रु + क्तः ।)द्रुमः इति धरणिः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
द्रुत
त्रि०
द्रु--क्त जातद्रवे घृतसुवर्णादौ “द्रुतं द्रुतंवह्निसमागतं गतम्” भट्टिः “द्रुतशातकुम्भनिभमंशुमतः”माघः शीघ्रे
न०
शीघ्रतायुक्ते
त्रि०
“ससम्भ्रमेन्द्र-द्रुतपातितार्गलाः” काव्यप्र० “द्रुतपदमिति मा वयस्य!यासीः” माघः विडाले मेदि०
Capeller
German
द्रुत॑ (s. 1. द्रु) gelaufen, geflohen
schnell,
rasch
geschmolzen, flüssig.
n.
द्रुतम्
adv. eilig, rasch. Compar. द्रुततरम्.
Burnouf
French
द्रुत द्रुत pp. de द्रु।
A. rapide
enfui.
Liquide
fondu, liquéfié
écoulé. -- S.
n.
une brève, tg. et t.
de musique. -- À l'ac. द्रुतम् rapidement, en courant.
द्रुत द्रुत
m.
(द्रु
m.
sfx. त) arbre.
Stchoupak
French
द्रुत-
(द्रु-) a. v. courant, fuyant, pressé, rapide
fondu, amolli,
liquide, fluide, fig. attendri, apitoyé
prononcé trop vite ou
indistinctement
-अम् rapidement, vivement, sans tarder, vite
-तरम्
compar. plus rapidement, très vite, en toute hâte.
°गति- a. à la démarche rapide, pressé.
°पदम् adv. d'un pas pressé, vite, en courant.
°लय-
m.
désign. d'un temps musical accéléré.
°वराह-कुल- nt. troupe de sangliers en fuite.
°वाहन- a. qui a un char ou une monture rapide.
°विक्रम- a. = गति-।