धातुः: द्रु
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: हिंसायाम्
गणः: स्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: द्रुणोति
अनुबन्धादिविशेषः: छान्दसः


धातुः: द्रु
मूलधातुः: 
धात्वर्थः: गतौ
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: द्रवति
अनुबन्धादिविशेषः: उकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“द्रु गतौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> <a href="#foot_krm03">3</a> अग्न्यातप{??}ंयोगात् “द्रवति घृतम्” इत्यत्र अकर्मकः। </li> <li>‘रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ती’ त्यत्र <a href="#foot_krm04">4</a> सकर्मकः।]] द्रावकः-विका, द्रावकः-विका, <a href="#foot_krm05">5</a> दुद्रूषकः-षिका, <a href="#foot_krm06">6</a> दिद्रावयिषकः-षिका, दुद्रावयिषकः-षिका, <a href="#foot_krm07">7</a> दोद्रूयकः-यिका;</li> <li> द्रोता-त्री, द्रावयिता-त्री, दुद्रूषिता-त्री, दिद्रावयिषिता-त्री,दुद्रावयिषिता-त्री, दोद्रूयिता-त्री;</li> <li> <a href="#foot_krm08">8</a> द्रवन्-न्ती, <a href="#foot_krm09">9</a> द्रावयन्-न्ती, दुद्रूषन्-न्ती, दिद्रावयिषन्-न्ती, दुद्रावयिषन्-न्ती;</li> <li> -- द्रोष्यन्-न्ती-ती, द्रावयिष्यन्-न्ती-ती, दुद्रूषिष्यन्, दिद्रावयिषिष्न् दुद्रावयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- -- -- -- -- दोद्रूयमाणः, दोद्रूयिष्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> प्रद्रुत्-प्रद्रुतौ-प्रद्रुतः;</li> <li> -- -- -- <a href="#foot_krm11">11</a> द्रुतम्-तः-तवान्, द्रावितम्, दुद्रूषितः, दिद्रावयिषितः-दुद्रावयिषितः, दोद्रूयितः-तवान्;</li> <li> द्रवः, <a href="#foot_krm12">12</a> मितद्रुः, <a href="#foot_krm13">13</a>, हरिद्रुः, शतद्रुः, <a href="#foot_krm14">14</a> प्रद्रावी, <a href="#foot_krm15">15</a> द्रवणः, द्रावः, <a href="#foot_krm16">16</a> दुद्रूषुः, दिद्रावयिषुः-दुद्रावयिषुः, दोद्रुवः;</li> <li> द्रोतव्यम्, द्रावयितव्यम्, दुद्रूषितव्यम्, दिद्रावयिषितव्यम्-दुद्रावयिषितव्यम्, दोद्रूयितव्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm17">17</a> द्रवणीयम्, द्रावणीयम्, दुद्रूषणीयम्, दिद्रावयिषणीयम् दुद्रावयिषणीयम्, दोद्रूयणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm18">18</a> द्रव्यम्, <a href="#foot_krm19">19</a> अवश्यद्राव्यम्, द्राव्यम्, दुद्रूष्यम्, दिद्रावयिष्यम्-दुद्रावयिष्यम्, दोद्रूय्यम्;</li> <li> <a href="#foot_krm20">20</a> ईषद्द्रवः-दुर्द्रवः-सुद्रवः;</li> <li> -- -- -- द्रूयमाणः, द्राव्यमाणः, दुद्रूषमाणः, दिद्रावयिषमाणः-दुद्रावयिषमाणः, दोद्रूय्यमाणः;</li> <li> <a href="#foot_krm21">21</a> द्रवः, विद्रवः, उपद्रवः, <a href="#foot_krm22">22</a> प्रद्रावः, <a href="#foot_krm23">23</a> सन्द्रावः, <a href="#foot_krm24">24</a> उद्द्रावः, द्रावः, दुद्रूषः, दिद्रावयिषः-दुद्रावयिषः, दोद्रूयः;</li> <li> द्रोतुम्, द्रावयितुम्, दुद्रूषितुम्, दिद्रावयिषितुम्-दुद्रावयिषितुम्, दोद्रूयितुम्;</li> <li> द्रुतिः, द्रावणा, दुद्रूषा, दिद्रावयिषा-दुद्रावयिषा, दोद्रूया;</li> <li> द्रवणम्, <a href="#foot_krm25">25</a> सान्द्राविणम्, द्रावणम्, दुद्रूषणम्, दिद्रावयिषणम्-दुद्रावयिषणम्, दोद्रूयणम्;</li> <li> द्रुत्वा, द्रावयित्वा, दुद्रूषित्वा, दिद्रावयिषित्वा-दुद्रावयिषित्वा, दोद्रूयित्वा;</li> <li> प्रद्रुत्य, प्रद्राव्य, प्रदुद्रूष्य, प्रदिद्रावयिष्य-प्रदुद्रावयिष्य, प्रदोद्रूय्य;</li> <li> द्रावम् २, द्रुत्वा २, द्रावम् २, द्रावयित्वा २, दुद्रूषम् २, दुद्रूषित्वा २, दिद्रावयिषम् २- दिद्रावयिषित्वा २- दुद्रावयिषम् २, दुद्रावयिषित्वा २, दोद्रूयम् २;</li> <li> दोद्रूयित्वा २;</li> <li> <a href="#foot_krm26">26</a> द्रविणम्, <a href="#foot_krm27">27</a> इति नप्रत्ययः। </li> <li>द्रोणः = मानभाण्डम्।]] द्रोणः, <a href="#foot_krm28">28</a> इति क्विप्प्रत्यये दीर्घश्च भवति। </li> <li>द्रूः = शल्यकः हिरण्यम्।]] द्रूः।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (८८३)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९४५। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[[अ]</li> <li id="foot_krm04">04 => (गीता १०)</li> <li id="foot_krm05">05 => [[३। सन्नन्ताण्ण्वुलि, ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[४। ण्यन्तात् सनि, ‘स्रवतिशृणोतिद्रवतिप्रवतिप्लवतिच्यवतीनां वा’ (७-४-८१) इत्यनेनाभ्यासस्य इकारविकल्पः। एवं ण्यन्तात् सनि उत्तरत्र सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[५। यङन्तात् ण्वुलि उत्तरखण्डे ‘अकृत्सार्वधातुकयोः--’ (७-४-२५) इति दीर्घः। अभ्यासे ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [पृष्ठम्०७८०+ २१]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[१। ण्यन्तात्, ‘बुधयुधनशजनेङ्प्रुद्रुश्रुभ्यो णेः’ (१-३-८६) इति परस्मैपदमेव’ नात्मनेपदम्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[२। क्विपि, ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुगागमः।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [[आ। ‘द्रुतं द्रुतं वह्निसमागतं गतं महीमहीनद्युतिरोचितं चितम्।’ भ। का। १०। ११।]]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[३। कर्मण्युपपदे, ‘दुप्रकरणे--मितद्रुवादिभ्य उपसंख्यानम्’ (वा। ३-२-१८०) इति डुप्रत्ययः। मितं द्रावयतीति मितद्रुः। एवं हरिद्रुः शतद्रुः इत्यत्रापि डुप्रत्ययो ज्ञेयः। मित्रद्रुः शुतुद्रुः इति प्रक्रियासर्वस्वे पाठः।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [मित्रद्रुः]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[४। तच्छीलादिषु कर्तृषु ‘प्रे लपसृद्रु--’ (३-२-१४५) इति घिनुण् प्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[५। धातोरनेकार्यत्वेनाकर्मकत्वे, चलनार्थकत्वात्, ‘चलनशब्दार्थात्--’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिके युचि, अनादेशे रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm16">16 => [[B। ‘उन्नायानधिगच्छन्तः प्रद्रावैः वसुधाभृताम्।’ भ। का। ७। ३७।]]</li> <li id="foot_krm17">17 => [[६। ल्युटि, ‘अट्कुप्वाङ्नुम्व्यवायेऽपि’ (८-४-२) इति णत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm18">18 => [[७। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति, गुणे, अवादेशः। स च ‘वान्तो यि प्रत्यये’ (६-१-७९) इति वान्तो अवादेशः।]]</li> <li id="foot_krm19">19 => [[८। ‘ओरावश्यके’ (३-१-१२५) इति ण्यत्। वान्तोऽवादेशः।]]</li> <li id="foot_krm20">20 => [पृष्ठम्०७८१+ २१]</li> <li id="foot_krm21">21 => [[१। ‘ॠदोरप्’ (३-३-५७) इति घञपवादोऽप्प्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm22">22 => [[२। ‘प्रे द्रुस्तुस्रुवः’ (३-३-२७) इति प्रपूर्वकाद् घञ्।]]</li> <li id="foot_krm23">23 => [[३। ‘समि युद्रुदुवः’ (३-३-२३) इति सम्पूर्वकादस्माद् घञ्।]]</li> <li id="foot_krm24">24 => [[४। ‘उदिश्रयतियौतिपूद्रुवः’ (३-३-४९) इति घञ्।]]</li> <li id="foot_krm25">25 => [[५। ‘अभिविधौ भाव इनुण्’ (३-३-४४) इति इनुण्प्रत्यये, ‘अण् इनुणः’ (५-४-१५) इति नित्यमिनुणन्तादण्प्रत्ययः। अभिविध्यर्थे तु धातोरस्मात् पुन- र्भावे इति वर्तनाद् घञ् न भवति।]]</li> <li id="foot_krm26">26 => [[६। ‘द्रुदक्षिभ्यामिनन्’ (द। उ। ५-१६) इति इनन्प्रत्ययः। द्रविणम् = धनम्।]]</li> <li id="foot_krm27">27 => [[७। ‘कॄवृजॄसिद्रु--’ [द। उ। ५। ४२।]</li> <li id="foot_krm28">28 => [[८। ‘क्विब्वचिप्रच्छिश्रिद्रु--’ [द। उ। १०। २।]</li></ul>

द्रु (द्रु॒ गतौ - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = द्रवणम्
अनीयर् = द्रवणीयः - द्रवणीया
ण्वुल् = द्रावकः - द्राविका
तुमुँन् = द्रोतुम्
तव्य = द्रोतव्यः - द्रोतव्या
तृच् = द्रोता - द्रोत्री
क्त्वा = द्रुत्वा
ल्यप् = प्रद्रुत्य
क्तवतुँ = द्रुतवान् - द्रुतवती
क्त = द्रुतः - द्रुता
शतृँ = द्रवन् - द्रवन्ती

द्रुकिलिमम्
नपुं* द्रु- किलिमम् -
देवदारु वृक्ष

द्रुकिलिमं, क्ली, (किल्यतेऽनेनेति । किल श्वैत्यक्रीड-नयोः + बाहुलकात् किमच् । द्रुषु वृक्षेषु किलि-मम् ।) देवदारुवृक्षः । इत्यमरः । २ । ४ । ५३ ॥
(अस्य पर्य्यायो यथा वैद्यकरत्नमालायाम् ।“देवदारुद्रुकिलिमं सुराह्वं भद्रदारु च ।देवकाष्ठं पीतदारु देवदारु च दारु च ॥
”)

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

द्रु—किलिम n. Pinus Deodora, L.


द्रुकिलिम

पदविभागः - >नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - >ದೇವದಾರು ವೃಕ್ಷ
निष्पत्तिः - >किल (श्वैत्यक्रीडनयोः) - "किमच्" बाहु० ।
व्युत्पत्तिः - >किलति । द्रुश्चासौ कीलिमं च ।

द्रुकिलिम n. (-मं) A tree, a sort of pine: (Pinus devadāru.)
 E. द्रु a tree,
किलिम the fir or pine, derived from किल् to send or cast, to give
out (resin), and किमच् aff.


द्रुकिलिम न० किलति किल--श्वैत्यक्रीडनयोः बा० किमच् । कर्म० । देवदारुवृक्षे अमरः ।

द्रुकिलिम
n. (-मं) A tree, a sort of pine: (Pinus devadaru.)
E. द्रु a tree, किलिम the fir or pine, derived from किल to send or
cast, to give out (resin), and किमच् aff.


द्रु-किलिम (मं) 1.
n. A pine.


द्रुकिलिम (drukilima)

शब्दसागरः

Yates

Wilson

Monier Williams Cologne

Apte Hindi

Shabdartha Kaustubha

L R Vaidya

शब्दकल्पद्रुमः

वाचस्पत्यम्