द्रापकः-पिका (drApakaH-pikA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“द्रा कुत्सायां गतौ”@} 2 कुत्सितगतिः = पलायनम्, निन्द्रा च।
स्वापे निपूर्वकोऽयम्।
‘द्रै स्वप्ने द्रायति द्राति कुत्सिते गमने लुकि।।’ 3 इति देवः।
द्रायकः-यिका, द्रापकः-पिका, दिद्रासकः-सिका, दाद्रायकः-यिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि आदादिकदातिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 6 निद्रालुः 7 -तन्द्रालुः 8, 9 तन्द्रा, 10 द्राणम्-द्राणः-द्राणवान्, 11 प्रणिद्राता, इत्यादीन्यस्य रूपाणि यथायथं भवन्तीति विशेषः।
01 (८७७)
02 (२-अदादिः-१०५४। अक। अनि। पर।)
03 (श्लो। ६)
04 (८३३)
05 [पृष्ठम्०७७७+ २८]
06 [[१। तच्छीलादिषु कर्तृषु, ‘स्पृहिगृहिपतिदयिनिद्रातन्द्राश्रद्धाभ्य आलुच्’ (३-२-१५८) इत्यनेन निपूर्वकात् तत्पूर्वकाच्चास्मात् आलुच्प्रत्ययः। तदो दकारस्य प्रत्ययसन्नियोगेन नकारादेशोऽपि सूत्रकारनिर्देशाद् भवति।]]
07 [[आ। ‘स्पृहयालुं कपिं स्त्रीभ्यो निद्रालुमदयालुवत्।’ भ। का। ७। २१।]]
08 [[B। ‘तं पश्यन् नकुलं राजा तन्द्रालुर्दृङ्निमेषणे।’ च। भा। ६। १५।]]
09 [[२। ‘घञर्थे कविधानम्’ (वा। ३-३-५८) इति कप्रत्यये, ‘स्पृहिगृहिपतिदयिनिद्रा- तन्द्रा--’ (३-२-१५८) इति सूत्रे निर्देशबलात् तदो दकारस्य नकारे, अदन्त- त्वेन टापि रूपमेवम्।]]
10 [[३। ‘संयोगादेरातो धातोर्यण्वतः’ (८-२-४३) इति निष्ठानत्वे णत्वे च रूपम्।]]
11 [[४। तृचि, प्रपूर्वकात् नेः, ‘नेगदनदपतपदघुमास्यतिहन्तियातिवातिद्राति--’ (८-४-१७) इति णत्वम्।]]
1 {@“द्रै स्वप्ने”@} 2 “द्रै स्वप्ने द्रायति, द्राति कुत्सिते गमने लुकि।।” 3 इति देवः।
द्रायकः-यिका, द्रापकः-पिका, दिद्रासकः-सिका, दाद्रायकः-यिका
इत्यादीनि समस्तान्यपि रूपाणि आदादिकदाधातुवत् 4 ज्ञेयानि।
शतरि 5 निद्रायन् 6 -न्ती, इति रूपमिति विशेषः।
7 निद्रा, 8 निद्रालुः, तन्द्रालुः, 9 निद्रः इति रूपाण्यस्य भवन्तीति विशेषः।
01 (८८८)
02 (१-भ्वादिः-९०६। अक। अनि। पर।)
03 (श्लो। ६)
04 (८३३)
05 [[१। शतरि, आयादेशे रूपम्। स्त्रियां नुम्।]]
06 [[आ। ‘निद्रायदिन्दीवरभाजि मज्जन्नध्राणधीस्तत्र च तं ददर्श।।’ धा। का। २। ३०।]]
07 [[२। निपूर्वकादस्मात् ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-३-१०६) इत्यङ्।]]
08 [[३। निपूर्वकात्, तत्पूर्वकादस्मात् ‘स्पृहिगृहिपतिदयिनिद्रातन्द्रा--’ (३-२-१५८) इत्यादिना तच्छीलादिषु कर्तृषु आलुच्प्रत्ययः। तच्छब्दे दकारस्य नकारः, सूत्रे तन्द्रा इति निर्देशात्।]]
09 [[४। निद्रातीति निद्रः। कर्तरि, ‘आतश्चोपसर्गे’ (३-१-१३६) इति कप्रत्ययः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.