द्रविण (draviNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishद्रविण - draviNa - - power
द्रविण - draviNa - - wealth
द्रविण - draviNa - - strength
द्रविण - draviNa - - essence
द्रविण - draviNa - - substance
द्रविण - draviNa - - goods
द्रविण - draviNa - - substantiality
द्रविण - draviNa - - movable property
द्रविण - draviNa - - money
द्रविण draviNa power
द्रविण draviNa wealth
द्रविण draviNa strength
द्रविण draviNa essence
द्रविण draviNa substance
द्रविण draviNa goods
द्रविण draviNa substantiality
द्रविण draviNa movable property
द्रविण draviNa money
द्रविण draviNa substantiality
द्रव्यत्व dravyatva substantiality
वास्तवत्व vAstavatva substantiality
Wilson
EnglishApte
Englishद्रविणम् [draviṇam], [द्रु-इनन् 2.5]
Wealth, money, property, substance
3.22
3.174
निमग्नानां यासु द्रविणमदिराघूर्णितदृशाम् 4.29.
Gold
4.7
ज्ञातिभ्यो द्रविणं दत्त्वा कन्यार्थे चैव शक्तितः 3.31.
Strength, power.
Valour, prowess
श्रोतुमिच्छामि चरितं भूरिद्रविणतेजसाम् * 3.1.8.
A thing, matter, material.
That of which anything is made.
A wish, desire. -अधिपतिः, -ईश्वरः an epithet of Kubera. -उदयः acquirement of wealth
पराङ्मुखे विधौ चेत् स्यात् कथंचिद् द्रविणोदयः 2.11. -उदस् fire. -नाशनः the plant Hyperanthera Moriaga (Mar. शेवगा). -प्रदः an epithet of Viṣṇu. सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः V. Sah.
Apte 1890
Englishद्रविणं [द्रु-इनन्
Uṇ. 2. 50] 1 Wealth, money, property, substance
Ve. 3. 20
Pt. 3. 174
Bv. 4. 29.
2 Gold
R. 4. 70.
3 Strength, power.
4 Valour, prowess.
5 A thing, matter, material.
6 That of which anything is made.
7 A wish, desire.
Comp.
अधिपतिः
ईश्वरः an epithet of Kubera.
प्रदः an epithet of Viṣṇu.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishद्रविण, अम्, n. (thought by some to be con-
nected with 4. द्रु), any valuable possession, property,
substance, goods, wealth, gold, money
thing, matter,
material
that of which anything consists
substan-
tiality
strength, power
N. of a Sāman
(अस्), m.,
N. of a son of Vasu Dhara (or Dhava)
of a son of
Pṛthu
of a mountain
(आस्), m. pl. wealth (in
Bhāg.-Purāṇa V. 14, 12)
the inhabitants of a
Varṣa in Krauñca-dvīpa.
—द्रविण-नाशन, अस्,
m. ‘destroying vigour, ’ the plant Hyperanthera Mo-
ringa (= शोभाञ्जन).
—द्रविण-वत्, आन्, अती, अत्,
possessing goods or property, rich
strong, powerful.
—द्रविणाधिपति (°ण-अध्°), इस्, m. or द्रवि-
णेश्वर (°ण-ईश्°), अस्, m. ‘lord of wealth, ’ an
epithet of Kuvera.
Benfey
Englishद्रविण द्रविण (akin to द्रव्य and
probably to 3. द्रु),
I.
1. Wealth,
Man. 7, 136.
2. Money, Rājat. 5, 167.
3. Strength, Rām. 1, 16, 15.
II.
1.
pl. Wealth, Bhāg. P. 5, 14, 12.
2. A
proper name, MBh. 1, 2585.
3. The
name of a mountain, Bhāg. P. 5, 20,
15.
4. The name of the inhabitants of
a Varṣa or division of the world, 5,
20, 22.
Apte Hindi
Hindiद्रविणम्
- द्रु + इनन्
"दौलतमन्दी, धन, संपत्ति, द्रव्य"
द्रविणम्
- द्रु + इनन्
सोना
द्रविणम्
- द्रु + इनन्
"सामर्थ्य, शक्ति"
द्रविणम्
- द्रु + इनन्
"वीरता, विक्रम"
द्रविणम्
- द्रु + इनन्
वात सामग्री सामान
Shabdartha Kaustubha
Kannadaद्रविण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನ /ಹಣ
निष्पत्तिः - > द्रु (गतौ) - "इनन्" (उ० २-५०)
व्युत्पत्तिः - > द्रवति
प्रयोगाः - > "द्रविणं परिमितममितव्ययिनं जनमाकुलीकुरुते । क्षिणाञ्चलमिव पीनस्तनजघनायाः कुलीनायाः ॥"
द्रविण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸುವರ್ಣ /ಚಿನ್ನ
प्रयोगाः - > "तेषां सदश्वभूयिष्ठास्तुङ्गा द्रविणराशयः"
उल्लेखाः - > रघु० ४-७०
द्रविण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಲ /ಶಕ್ತಿ /ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
द्रविण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೃಹ /ಮನೆ
द्रविण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವರ್ಗ /ದೇವಲೋಕ
द्रविण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೌರ್ಯ /ಪರಾಕ್ರಮ
प्रयोगाः - > बभूवतुस्ततस्तस्य पक्षौ द्रविणवत्तरौ"
उल्लेखाः - > भा० उद्योग० ११३-२०
L R Vaidya
EnglishAnekartha-Dvani-Manjari
Sanskritक
पुक्ली
क, मूर्धन्, चित्त, जल, काय, सुख, ब्रह्मन्, मारुत, बाल, काम, सुवर्ण, द्रविण
मूर्ध्नि चित्ते जले काये सुखे ब्रह्मणि मारुते ।
बाले कामे सुवर्णे च कशब्दो द्रविणेऽपि च ॥ २२ ॥
verse 1.1.1.22
page 0002
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritवित्तं रिक्थं स्वापतेयं राः सारं विभवो वसु ॥ १९१ ॥
द्युम्नं द्रव्यं पृक्थमृक्थं स्वमृणं द्रविणं धनम् ।
हिरण्यार्थौ निधानं तु कुनाभिः शेवधिर्निधिः ॥ १९२ ॥
वित्त (क्ली), रिक्थ (क्ली), स्वापतेय (क्ली), रै (पुंस्त्री), सार (क्ली), विभव (पुं), वसु (क्ली), द्युम्न (क्ली), द्रव्य (क्ली), पृक्थ (क्ली), ऋक्थ (क्ली), स्व (पुंक्ली), ऋक्ण (क्ली), द्रविण (क्ली), धन (पुंक्ली), हिरण्य (पुं), अर्थ (पुं), निधान (क्ली), कुनाभि (पुं), शेवधि (पुं), निधि (पुं)
अभिधानचिन्तामणीशिलोच्छः
Sanskritरणे संस्फेटसम्फेटौ बले द्रविणमूर्क्तथा ।
संस्फेट (पुं), सम्फेट (पुं), द्रविण (क्ली), ऊर्ज् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritद्युम्न
द्युम्न, द्रव्य, द्रविण, रै, सार, स्वापतेय, अर्थ, स्व, ऋक्थ, पृक्थ, वित्त, धन, हिरण्य, वसु, विभव
द्युम्नं द्रव्यं द्रविणं राः सारं स्वापतेयमर्थः स्वम् ।
ऋक्थं पृक्थं वित्तं धनं हिरण्यं च वसु विभवः ॥ ८० ॥
verse 1.1.1.80
page 0010
साधन
साधन, उपकरण, करण, द्रविण, लिङ्ग, यातना, सेनाङ्ग, संसिद्धि
उपकरणे करणे च द्रविणे लिङ्गे च यातनायां च ।
सेनाङ्गे संसिद्धौ साधनशब्दप्रयोगः स्यात् ॥ ८६६ ॥
verse 5.1.1.866
page 0099
नाममाला
Sanskritवित्त, वस्तु, वसु, द्रव्य, स्व, अर्थ, द्रविण, धन, कस्वर
वित्तं वस्तु वसु द्रव्यं स्वार्थं रा द्रविणं धनम् ।
कस्वरं तत्पतिं प्राहुः कुवेरं चैकपिङ्गलम् ॥ ९५ ॥
वैश्रवणं राजराजमुत्तराशापतिं तथा ।
अलकानिलयं श्रीदं धनपर्यायदायकम् ॥ ९६ ॥
verse 0.1.1.95
page 0048
Mahabharata
EnglishDraviṇa, son of the Vasu Dhara. § 116 (Vasu, pl.): I, 66, 2585.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritद्रविणं, (द्रवति गच्छति द्रूयते प्राप्यते वेति ।द्रु + “द्रुदक्षिभ्यामिनन् ।” उणां । २ । ५० । इतिइनन् ।) धनम् । (यथाह कश्चित् ।“द्रविणं परिमितममितव्ययिनं जनमाकुली-कुरुते ।क्षीणाञ्चलमिव पीनस्तनजधजायाःकुलीनायाः ॥
”)काञ्चनम् । बलम् । इत्यमरमेदिनीकरौ ॥
(यथा, महाभारते । १ । १०३ । १९ ।“एवमुक्ता तु पुत्त्रेण भूरिद्रविणतेजसा ।माता सत्यवती भीष्ममुवाच तदनन्तरम् ॥
”पुं, धरनाम्नो वसोः पुत्त्रविशेषः । यथा, महा-भारते । १ । ६६ । २१ ।“धरस्य पुत्त्रो द्रविणो हुतहव्यवहस्तथा ॥
”पृथोः पुत्त्रविशेषश्च । यथा, भागवते । ४ । २२ । ५४ ।“पुत्त्रानुत्पादयामास पञ्चार्च्चिष्यात्मसम्मतान् ।विजिताश्वं धूम्रकेशं हर्य्यक्षं द्रविणं वृकम् ॥
”कुशद्वीपस्थितसीमागिरिभेदः । यथा, भाग-वते । ५ । २० । १५ ।“तेषां वर्षेषु सीमागिरयो नद्यश्चाभिज्ञाताःसप्तसप्तैव वभ्रुश्चतुः शृङ्गः कपिलश्चित्रकूटो देवा-नीक ऊर्द्ध्वरोमा द्रविण इति ॥
” क्रौञ्चद्वीपस्थ-वर्षपुरुषविशेषः । यथा, भागवते । ५ । २० । २२ ।“यासामग्भः पवित्रममलमुपयुञ्जानाः पुरुषर्षभ-द्रविणदेवकसंज्ञा वर्षपुरुषाः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskritद्रविण द्रु--इनन् । १ धने २ काञ्चने मेदि० । ३ बले ४ परा-क्रमे च निथ० “द्रविणं परिमितमधिकव्ययिनं जन-माकुलीकुरुते” उद्भ० “ज्ञातिभ्यो द्रविणं दत्त्वा कन्यार्थेचैव शक्तितः” मनुः । “तेषां सदश्वभूयिष्ठास्तुङ्गाद्रविणराश-यः” रघुः । ५ पृथुनृपपुत्रभेदे वैन्यस्तु वीर्यमहतामि-त्युपक्रमे “पुत्रानुत्पादयामास पञ्चार्च्चिष्मान् प्रशंसितान् ।विजिताश्वं धूम्रकेशं हर्यश्वं द्रविणं वृकम्” भाग० ४ ।२२ । ५० तत्र बले “बलेः पुत्रो महावीर्य्यो वाणोद्रविणवत्तरः” हरिवं० १६१ अ० पराक्रमे “बभूवतुस्ततस्तस्य पक्षौद्रविणवत्तरौ” भा० उद्यो० ११२ अ० । ५ वाञ्छिते चद्रविणप्रदशब्दे दृश्यम् । ६ क्रौञ्चद्वीपस्थे वर्षपुरुषभेदेपु० “क्रौञ्चद्वीपस्थवर्षनदीना मम्भः पवित्रममल-मुपयुञ्जानाः पुरुषर्षभद्रविणदेवक संज्ञाः” भाग०५ । २० । १६
Grassman
Germandráviṇa, n., bewegliches Gut (im Gegensatze zu Haus und Acker), Habe, Reichthum [von dru]
2〉 auch mit Gen. — Dazu die Adj. citrá, máhi, vāmá, viśvávāra, śréṣṭha.
-am {94, 14}
{214, 15}
{235, 22}
{236, 6}
{295, 6}
{301, 11}. _{301, 12}
{307, 3}
{316, 9}
{337, 9}
{347, 7}
{350, 1}
{382, 2}
{408, 15}
{510, 1}. _{510, 6}
{511, 5}
{525, 1}
{526, 3}
{655, 10}—_{655, 12}
{808, 12}
{809, 51}
{857, 2}
{861, 13}
{862, 13}
{863, 10}
{871, 11}
{887, 12}
{893, 7}
{896, 7}
{906, 4}. _{906, 7}
{907, 1}
{908, 4}
{951, 2}
{954, 3}. — 2〉 náras, gós {121, 2}
yuvós {292, 6}
asya (índrasya) {319, 4}.
-āya 1〉 {244, 6} mahé vā́jāya 〰.
-āni {212, 5}. _{212, 6}
{329, 10}
{354, 10}
{358, 7}
{446, 1}
{790, 5}
{821, 9}.
-ā {242, 1}.
Burnouf
FrenchStchoupak
Frenchद्रविण-
nt. (m. ) biens meubles, marchandises, argent
propriété, richesse
puissance
essence
fils de Pṛthu (aussi
द्रविणस्-)
d'une montagne
d'un peuple dans le Krauñcadvīpa
-क- fils d'Agni
-वन्त्- a. riche, puissant.
°राशि- amas de richesses.
द्रविणागम- acquisition de biens, de richesses.
द्रविणाधिपति- द्रविणेश- द्रविणेश्वर- (seigneur des richesses)
de Kubera.
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.