| YouTube Channel

द्रप्स (drapsa)

 
शब्दसागरः
English
द्रप्स mn. (-प्सः-प्सं) Thin or diluted curds.
E.
 दृप् to please, affix क्स
also
त्रप्स and द्रप्स्य । दृप्यति कफोऽनेन । (जलो दै) ।
Capeller Eng
English
द्रप्स॑
m.
 drop, spark
the moon (as the spark on the sky),
a flag.
Yates
English
द्रप्स (प्सः-प्सं) 1.
m.
n.
 Diluted curds.
Spoken Sanskrit
English
द्रप्स drapsa
m.
 drop
द्रप्स drapsa
m.
 flag
द्रप्स drapsa
m.
 moon
द्रप्स drapsa
m.
 spark of fire
द्रप्स drapsa
m.
 banner
द्रप्स drapsa
n.
 thin or diluted curds
Wilson
English
द्रप्स
mn. (-प्सः-प्सं) Thin or diluted curds.
E.
 दृप to please, affix स
also त्रप्स and द्रप्सा.
Apte
English
द्रप्स [drapsa],
a.
 Dripping, trickling down.
प्सः A drop
द्रप्सो न श्वेतो मृगस्तुविष्मान्
Rv.*
 7.87.6.
A spark (of fire)
द्रप्सा यत् ते यवसादो व्यस्थिरन्
Rv.*
 1.94.11.
a flag, banner
द्रप्सं दविध्वद् गविषो न स त्वा
Rv.*
 4.13.2 (पार्थिवं रजः as Sāyaṇa). -प्सम् Diluted sour milk, diluted curds
(also द्रप्स्यम्).
Apte 1890
English
द्रप्स a. Dripping, trickling down.
प्सः 1 A drop.
2 A spark (of fire).
प्सं Diluted sour milk, diluted curds
(also द्रप्स्यं).
Monier Williams Cologne
English
द्रप्स॑
m.
 (√ 2. द्रु?) a drop (as of Soma, rain, semen
&c.
 ),
RV.
ŚBr.
GṛŚrS.
a spark of fire,
RV.
 i, 94, 11
x, 11, 4
the moon (cf. इन्दु), vii, 87, 6
flag, banner, iv, 13, 2
द्रप्स॑
n.
 thin or diluted curds,
L.
Monier Williams 1872
English
द्रप्स द्रप्स, अस्, आ, अम् (fr. rt. 2. द्रु or rt.
2. द्रा?), dripping, falling in drops, flowing as
liquid
(अस्), m. (according to some only used as a
subst.), a drop (as of Soma &c.)
a drop of fire, i. e.
a spark, (the moon is considered in the Veda as a
bright drop
cf. इन्दु)
diluted sour milk, thin
coagulated milk, diluted curds
[cf. त्रप्स्य
Angl.
Sax. dropa
Old Germ. trofo, trauf, traufi.]
—द्रप्स-वत्, आन्, अती, अत्, Ved. sprinkled with
drops, besprinkled.
Macdonell
English
द्रप्स drap-sá,
m.
 [flowing: from drap, cs. of 🞄√ drā, run], drop
spark
moon (drop in the 🞄sky)
banner.
Apte Hindi
Hindi
द्रप्सम्
नपुं*
 - "दृप्यन्ति अनेन दृप् + स, र् आदेशः"
"जमे हुए दूध का घोल, पतला दही"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
द्रप्स
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೆಳುವಾದ ಮೊಸರು /ಮಜ್ಜಿಗೆ /ನೀರು ಬೆರಸಿದ ಗಟ್ಟಿಯಿಲ್ಲದ ಮೊಸರು
निष्पत्तिः - > दृप (हर्षादौ) - "अम्" (६-१-५९) । बाहु० सः ।
व्युत्पत्तिः - > दृप्यन्त्यनेन
विस्तारः - > "द्रप्सं दधि घनेतरम्" - अम० ।
L R Vaidya
English
drapsa {% n. %} Diluted sour milk, diluted curds. (Also द्रप्स्य.)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
पायसं परमान्नं च क्षैरेयी क्षीरजं दधि ।
गोरसश्च तदघनं द्रप्सं पत्त्रलमित्यपि ॥ ४०६ ॥
-wordlist-
पायस (पुंक्ली), परमान्न (क्ली), क्षैरेयी (स्त्री), क्षीरज (क्ली), दधि (क्ली), गोरस (पुं), द्रप्स (क्ली), पत्त्रल (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
द्रप्स
द्रप्स, दधि, अघन
द्रप्सं दध्यघनं स्यात्सर्पिर्घृतमाज्यमाघारः ॥ २७५ ॥
verse 2.1.1.275
page 0033
Vedic Reference
English
Drapsa is a common word from the Rigveda onwards^1 for
a ‘drop’: according to Sāyaṇa, ^2 a ‘thick drop’ as opposed to
stoka, a ‘small drop.’ Hence there frequently occurs the ex-
pression dadḥi-drapsa, ’ ‘drop of curds.’^3 In the Rigveda^4 the word
normally denotes the thick drops of Soma or the Soma itself.
In two passages^5 Roth^6 sees the sense of ‘banner, ’ which is
adopted by Oldenberg.^7 Geldner, ^8 on the other hand, con-
siders that ‘dust’ is meant, but this interpretation is not very
probable. Max Müller^9 renders the word ‘rain-drop’ in one
of the passages.
1) Rv. i. 94, 11 (perhaps a ‘drop’ of
fire)
v. 63, 4 (‘rain-drop’)
vii. 33,
11 (= retas)
Śatapatha Brāhmaṇa, vi. 1,
2, 6
drapsin (‘thick-flowing’), xi. 4,
1, 15.
2) Taittirīya Saṃhitā, 1, p. 70, 7.
Cf. the epithet uru-drapsa, Taittirīya
Saṃhitā, iii. 3, 10, 2
Sāyaṇa, on
Av. xviii. 4, 18, takes drapsa to mean
‘drops of curd’
so Agnisvāmin on
Lāṭyāyana Śrauta Sūtra, iii. 2, 4.
3) Śatapatha Brāhmaṇa, ix. 2, 3,
40.
4) ix. 78, 4
85, 10
89, 2
97, 56
108, 8
x. 11, 4
17, 11. 12. Cf. Tait-
tirīya Saṃhitā, iii. 3, 9. 1.
5) iv. 13, 2, and drapsin in i. 64, 2.
6) St. Petersburg Dictionary, s.v.
satvan
Böhtlingk, Dictionary, s.v.
drapsa, drapsin.
7) Sacred Books of the East, 46, 357:
Ṛgveda-Noten, 1, 64, 65.
8) Vedische Studien, 3, 57, 58
Rigveda,
Glossar, 88.
9) Sacred Books of the East, 32, 104.
Cf. Macdonell, Vedic Mythology, p. 80,
with reference to Rv. i. 64, 2.
Cf. Macdonell, op. cit., pp. 105, 113.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
द्रप्स
न०
 दृप्यति कफोऽनेन दृप--बा० क्स ऋतो रः । घनेतर-दध्नि(जलोदै) अमरः पृषो० द्रप्स्य द्राप्स इत्येते अपितत्रार्थे अमरटीकायां भरतः । २ रसे
पु०
 । “भुवनानामू-र्मिर्द्रप्सो अपामसि” यजु० १४ । ५ “द्रप्सो रसः” वेददी०“यस्ते द्रप्स स्कन्दति यस्ते अंशुरिति यो स्तोकः ।स्कन्दति स द्रप्सस्तत्तमाह यस्ते अंशुरिति तदंशुमाहग्रावच्युतः” शत० ब्रा० ४ । २ । ४ । २ “सोऽष्टौ द्रप्सान्गर्भ्यभवत्तेऽष्टौ वसवोऽसृज्यन्त तानस्यामुपादधात्” शत०ब्रा० ६ । १ । २ । ६ । ३ द्रुतगतियुक्ते च “अनुद्रप्सास इन्दवः”ऋ० ९ । ६ । ४ “द्रप्सासः द्रुतगतयः” भा०
Capeller
German
द्रप्स॑
m.
 Tropfen, Funke, Mond
Banner,
Grassman
German
drapsá, m., der Tropfen [für *dravsá von dru Ku. Zeitschr. 〔2, 138〕
〔7, 63〕], im sing. auch die tropfende Flüssigkeit
namentlich 2〉 vom Soma
3〉 vom Regen
4〉 bildlich vom männlichen Samen {549, 11} (vgl. V. _{549, 13})
5〉 die Funken als Tropfen des Feuers
6〉 der Mond oder die Sonne ({309, 2}) als der lichte Tropfen am Himmel. — Adj. aruṇá, udaprút, kṛṣṇá, govindú, camūṣád, nī́lavat, mádhu, mádhumat, mayobhū́, yavasā́d (Bed. 5), vi cakṣaṇá, vibhū́, śyenájūta, śvetá (Bed. 6), skanná, svā́diṣṭha.
-ás 2〉 {482, 3}
{637, 14} (bhettā́ purā́m)
{639, 31}
{705, 13}. _{705, 15}
{781, 2}
{801, 2}
{808, 19}
{843, 11}—_{843, 13}. — 3〉 {924, 3}. — 6〉 {603, 6}
{949, 8}.
-ám 2〉 {705, 14}
{790, 4}
{797, 10}
{843, 11}. — 4〉 {549, 11}. — 5〉 {837, 4} (agním). — 6〉 {309, 2}.
-ásya 2〉 srákve {785, 1} (dhámatas).
-ā́sas 2〉 {718, 4}.
-ā́s 1〉 {627, 16}. — 2〉 {14, 4}
{818, 8}. — 3〉 {417, 4}
{924, 4}. — 5〉 {94, 11}.
-ā́n 1〉 {809, 56} 〰 īráyan.
Burnouf
French
द्रप्स द्रप्स
m.
n.
 et द्रप्स्य
n.
 lait caillé éclairci
cf. त्रप्स्य।