| YouTube Channel

द्युम्न (dyumna)

 
Capeller Eng
English
द्युम्न॑
n.
 splendour, glory
vigour, power
inspiration,
enthusiasm
wealth, opulence.
Yates
English
द्युम्न (म्नं) 1.
n.
 Wealth, strength.
Spoken Sanskrit
English
द्युम्न dyumna
n.
 possession
द्युम्न dyumna
n.
 food
द्युम्न dyumna
n.
 power
द्युम्न dyumna
n.
 glory
द्युम्न dyumna
n.
 splendour
द्युम्न dyumna
n.
 inspiration
द्युम्न dyumna
n.
 strength
द्युम्न dyumna
n.
 majesty
द्युम्न dyumna
n.
 wealth
द्युम्न dyumna
n.
 enthusiasm
Wilson
English
द्युम्न
n.
 (-म्नं)
1 Wealth, property, substance.
2 Strength, power.
E.
 द्यु day, म्ना to remember or regard, affix क.
Apte
English
द्युम्नम् [dyumnam], 1 Splendour, glory, lustre.
Energy, strength, power.
Wealth, property
धृष्टत्वादत्यमर्षित्वाद् द्युम्नाद्युत्संभवादपि । धृष्टद्युम्नः कुमारो$यं द्रुपदस्य भवत्विति ॥
Mb.
 * 1.167. 53.
Inspiration.
Sacrificial offering or oblation.
Apte 1890
English
द्युम्नं 1 Splendour, glory, lustre.
2 Energy, strength, power.
3 Wealth, property.
4 Inspiration.
5 Sacrificial offering or oblation.
Monier Williams Cologne
English
द्युम्न॑
n.
 splendour, glory, majesty, power, strength,
RV.
AV.
ŚrS.
MBh.
 i, 6406
enthusiasm, inspiration,
RV.
VS.
wealth, possession (= धन,
Naigh.
 ii, 10),
Daś.
food,
L.
N.
 of a Sāman, ĀrṣBr.
द्युम्न॑
m.
N.
 of the author of
RV.
 v, 53, of a Sāman, ĀrṣBr.
N.
 of the author of
RV.
 v, 53
of a son of Manu and Naḍvalā,
BhP.
Monier Williams 1872
English
द्युम्न, अम्, n. splendor, glory, majesty
clear-
ness or serenity of mind, enthusiasm, inspiration
energy, ability, strength, power
wealth, property,
substance
N. of a Sāman
(Sāy.) sacrificial offering,
oblation
(अस्), m., N. of an author of a Ṛg-veda
hymn
of a son of Manu and Naḍvalā
[cf. अभिष्टि-
द्°, इन्द्र-द्°, ऋत-द्°, तुवि-द्°।]
—द्युम्न-वत्, आन्,
अती, अत्, Ved. inspired, sounding clearly
having
wealth, rich, powerful
(Sāy.) accompanied by obla-
tions.
—द्युम्न-वर्धन, अस्, आ, अम्, Ved. in-
creasing strength.
—द्युम्न-श्रवस्, आस्, आस्, अस्,
Ved. producing a strong or clear sound
(Sāy.) having
splendid food or offerings.
—द्युम्न-सह् or द्युम्-
न-साह्, ट्, ट्, ट्, Ved. bearing or bringing strength
(Sāy.) carrying off or taking away wealth.
—द्युम्न-
साति, इस्, f., Ved. receiving inspiration or power
(Sāy.) obtaining food or glory.
—द्युम्न-हूति, इस्,
f., Ved. inspired invocation
(Sāy.) invocation cha-
racterized by oblations or accompanied by offerings.
—द्युम्नोदा, आस्, आस्, अम् (fr. द्युम्नस् = द्युम्-
न ? and दा), Ved. granting splendor.
Macdonell
English
द्युम्न dyu-mná,
n.
 splendour
vigour
wealth, 🞄property.
Benfey
English
द्युम्न द्युम्न, i. e. 2. द्यु + मन् (for
मन्त्) + अ,
n.
1. Splendour, Chr. 287,
1 = Rigv. i. 48, 1.
2. Strength, Chr.
288, 16 = Rigv. i. 48, 16.
3. Wealth,
Daśak. in Chr. 185, 12.
--
Comp.
 इन्द्र-
and
धृष्ट-,
m.
 proper names, MBh.
3, 491
1, 2437.
Apte Hindi
Hindi
द्युम्नम्
नपुं*
 - द्यु + म्ना + क
"आभा, यश, कान्ति"
द्युम्नम्
नपुं*
 - द्यु + म्ना + क
"बल, सामर्थ्य, शक्ति"
द्युम्नम्
नपुं*
 - द्यु + म्ना + क
"वैभव, सम्पत्ति"
द्युम्नम्
नपुं*
 - द्यु + म्ना + क
प्रोत्साहन
Shabdartha Kaustubha
Kannada
द्युम्न
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧನ /ಹಣ
निष्पत्तिः - > म्ना (आम्नाये) - "कः" (३-२-३)
व्युत्पत्तिः - > दिवं मनति
द्युम्न
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಲ /ಲಕ್ಷ್ಮಿ
विस्तारः - > "द्युम्नं वित्ते पराक्रमे"- नानार्थर० ।
L R Vaidya
English
dyumna {% m. %} 1. Splendour, glory
2. energy, strength, power
3. wealth, property.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
द्युम्न꣡ , vgl. Pischel in ZDMG 35, 720. Auch Adj. (f. आ꣡) ebenda.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वित्तं रिक्थं स्वापतेयं राः सारं विभवो वसु ॥ १९१ ॥
द्युम्नं द्रव्यं पृक्थमृक्थं स्वमृणं द्रविणं धनम् ।
हिरण्यार्थौ निधानं तु कुनाभिः शेवधिर्निधिः ॥ १९२ ॥
-wordlist-
वित्त (क्ली), रिक्थ (क्ली), स्वापतेय (क्ली), रै (पुंस्त्री), सार (क्ली), विभव (पुं), वसु (क्ली), द्युम्न (क्ली), द्रव्य (क्ली), पृक्थ (क्ली), ऋक्थ (क्ली), स्व (पुंक्ली), ऋक्ण (क्ली), द्रविण (क्ली), धन (पुंक्ली), हिरण्य (पुं), अर्थ (पुं), निधान (क्ली), कुनाभि (पुं), शेवधि (पुं), निधि (पुं)
--source--
प्राणः स्थाम तरः पराक्रमबलद्युम्नानि शौर्यौजसी
शुष्मं शुष्म च शक्तिरूर्जसहसी युद्धं तु संख्यं कलिः ।
p{0033}
संग्रामाहवसंप्रहारसमरा जन्यं युदायोधनं
संस्फोटः कलहो मृधं प्रहरणं संयद्रणो विग्रहः ॥ ७९६ ॥
द्वन्द्वं समाघातसमाह्वयाभिसंपातसंमर्दसमित्प्रघाताः ।
आस्कन्दनाजिप्रधनान्यनीकमभ्यागमश्च प्रविदारणं च ॥ ७९७ ॥
समुदायः समुदयो राटिः समितिसंगरौ ।
अभ्यामर्दः संपरायः समीकं सांपरायिकम् ॥ ७९८ ॥
आक्रन्दः संयुगश्चाथ नियुद्धं तद्भुजोद्भवम् ।
-wordlist-
प्राण (पुं), स्थामन् (क्ली), तरस् (क्ली), पराक्रम (पुं), बल (पुंक्ली), द्युम्न (क्ली), शौर्य (क्ली), ओजस् (क्ली), शुष्म (क्ली), शुष्मन् (क्ली), शक्ति (स्त्री), ऊर्ज (पुंस्त्री), सहस् (क्ली), युद्ध (क्ली), सङ्ख्य (पुंक्ली), कलि (पुं), सङ्ग्राम (पुं), आहव (पुं), सम्प्रहार (पुं), समर (पुंक्ली), जन्य (पुंक्ली), युध् (स्त्री), आयोधन (क्ली), संस्फोट (पुं), कलह (पुं), मृध (क्ली), प्रहरण (क्ली), संयत् (क्ली), रण (पुंक्ली), विग्रह (पुं), द्वन्द्व (क्ली), समाघात (पुं), समाह्वय (पुं), अभिसम्पात (पुं), सम्मर्द (पुं), समिध् (स्त्री), प्रघात (पुं), आस्कन्दन (क्ली), आजि (स्त्री), प्रधन (पुं), अनीक (पुंक्ली), अभ्यागम (पुं), प्रविदारण (पुं), समुदाय (पुं), समुदय (पुं), राटि (स्त्री), समिति (स्त्री), सङ्गर (पुं), अभ्यामर्द (पुं), सम्पराय (पुंक्ली), समीक (क्ली), साम्परायिक (क्ली), आक्रन्द (पुं), संयुग (पुंक्ली), नियुद्ध (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
द्युम्न
द्युम्न, द्रव्य, द्रविण, रै, सार, स्वापतेय, अर्थ, स्व, ऋक्थ, पृक्थ, वित्त, धन, हिरण्य, वसु, विभव
द्युम्नं द्रव्यं द्रविणं राः सारं स्वापतेयमर्थः स्वम् ।
ऋक्थं पृक्थं वित्तं धनं हिरण्यं च वसु विभवः ॥ ८० ॥
verse 1.1.1.80
page 0010
प्राण
प्राण, स्थामन्, बल, द्युम्न, ओजस्, शुष्मन्, तरस्, सह, प्रताप, पौरुष, तेजस्, विक्रम, पराक्रम
प्राणः स्थाम बलं द्युम्नमोजः शुष्म तरः सहः ।
प्रतापः पौरुषं तेजो विक्रमः स्यात्पराक्रमः ॥ ७२३ ॥
verse 4.1.1.723
page 0083
Vedic Reference
English
Dyumna, according to Pischel, ^1 denotes ‘raft’ in one
passage of the Rigveda.^2
1) Zeitschrift der Deutschen Morgen-
ländischen Gesellschaft, 35, 720 et seq.
2) viii. 19, 14.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
द्युम्नं,
क्ली,
 (द्युमग्निं मनति अभ्यसत्यस्मै इति ।म्ना + कः । “धनमिच्छेत् हुताशनात् ।” इतिवचनात् धनफामानां अग्न्याराधनादस्य तथा-त्वम् ।) धनम् । इत्यमरः । २ । ९ । ९० ॥
(यथा, ऋग्वेदे । २ । २ । १० ।“अस्माकं द्युम्नमधि पञ्च कृष्टिषूच्चा स्वर्ण शुशु-चीत दुष्टरम् ॥
”द्युं तेजो मनतीति ।) बलम् । इति मेदिनी ।ने, ११ ॥
(बलाधायकत्वात् अन्नम् । यथा, ऋग्वेदे । ९ । ८ । ८ ।“वृष्टिं दिवः परि स्रव द्युम्नं पृथिव्या अधि ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
द्युम्न
न०
 दिवं दीप्तिं मनति म्ना--क । १ घने अमरः ।२ बले निघण्टुः । प्रत्युंन्तः ।
Capeller
German
द्युम्न॑
n.
 Glanz, Herrlichkeit, Kraft, Tüchtigkeit.
Grassman
German
dyumná, n., Glanz [von dyú, dív 14], so in {258, 3}
{457, 21}
sonst überall bildlich, wobei das Bild nur selten (wie {193, 10}
{312, 19}
{941, 7}) festgehalten ist
daher Herrlichkeit, Kraft, Geisteskraft, Macht, herrliches Gut, Reichthum. — Vgl. ṛta-dyumna u. s. w., die Adj. ákṣita, ójiṣtha, uttamá, citráśravas, jánia, duṣṭára, dṛḍhá, bṛhát, máh, viśvatúr, śévṛdha, saṃyát, saptán, sahasrasā́, súarvat, und die Gen. kṣiṭīnā́m, jánānām, mā́nuṣāṇām.
-ám {9, 8}
{54, 11}
{73, 4}
{77, 5}
{103, 3}
{193, 10}
{271, 10}
{293, 6}
{361, 9}
{364, 1}
{404, 1}
{433, 7}
{446, 7}
{460, 9}
{476, 2}
{487, 7}
{541, 3}
{598, 10}
{639, 15}
{720, 8}
{820, 9}
{855, 4}.
-éna {48, 1}. _{48, 16}
{258, 3}
{446, 5}
{457, 21}
{459, 7}.
-ā́ya {501, 11}
{629, 20}
{644, 12}
{821, 11}.
-ásya raśmím {361, 3}
prasáhā {377, 1}.
-é {773, 29}.
-ā́ni {122, 12}
{139, 8}
{274, 7}
{300, 6}
{382, 3}
{648, 5}
{752, 4}
{773, 11}.
-ā́ {300, 9}
{392, 1}
{440, 1}
{460, 6}
{509, 7}
{639, 33}
{646, 22}
{868, 6}.
-ébhis {91, 2}
{502, 13}
{523, 6}.
-aís {78, 1}—_{78, 5}
{308, 1}
{312, 19}
{485, 1}
{625, 32}
{639, 14}
{640, 16}
{683, 9}
{941, 7}.
-éṣu {271, 7}.
Burnouf
French
द्युम्न द्युम्न
n.
 richesse
pouvoir.
Stchoupak
French
द्युम्न-
nt. splendeur, éclat
majesté, gloire, vigueur
fortune,
richesse
m.
 fils de Manu (et de Naḍvalā).