| YouTube Channel

दौवारिकः (dauvArikaH)

 
Apte
English
दौवारिकः [dauvārikḥ], (-की
f.
) A door-keeper, warder
दौवारिकी देवसरूपमेत्य
R.*
6.59.
Apte 1890
English
दौवारिकः (की f.) A door-keeper, warder
R. 6. 59.
Apte Hindi
Hindi
दौवारिकः
पुं*
- "द्वार + ठक्, आगम"
"द्वारपाल, पहरेदार"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दौवारिकः,
पुं,
(द्बारि नियुक्तः “तत्र नियुक्तः ।”४ ६९ इति ठक् ततः “द्वारादीनाञ्च ।”७ इति बृद्धिः औ-आगमश्च ।)द्वाररक्षकः (यथा, राजतरङ्गिण्याम् २८ ।“राजदौवारिकः श्रीमाञ्छूरस्यासीन्महोदयः
”)तत्पर्य्यायः द्वाःस्थः क्षत्ता दण्डी वेत्र-धरः इति हलायुधः
प्रतीहारः ६प्रतिहारः दर्शकः द्बारी वेतालः १०द्वारपालकः ११ दौःसाधिकः १२ वर्त्तरूढः १३गर्व्वाटः १४ दण्डपांशुलः १५ इति शब्द-रत्नावली
द्बाःस्थितः १६ वेत्रधारकः १७ वर्त्त-रूकः १८ दण्डवासी १९ इति त्रिकाण्डशेषः
तस्य लक्षणं यथा, --“प्रांशुः सुरूपो दक्षश्च प्रियवादी चोद्धतः ।चित्तग्राहश्च सर्व्वेषां प्रतीहारो विधीयते
”इति मत्स्यपुराणम्
“इङ्गिताकारतत्त्वज्ञो बलवान् प्रियदर्शनः ।अप्रमादी सदा दक्षः प्रतीहारः उच्यते
”इति चाणक्यम् १०८