| YouTube Channel

दोषभेद (doSabheda)

 
Spoken Sanskrit
English
दोषभेद doSabheda
m.
particular disease of the 3 humours
Monier Williams Cologne
English
दोष—भेद
m.
a partic. disease of the 3 humours,
Suśr.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दोषभेद
पु०
त० द्विषष्टिप्रकारे दोषभेदे सुश्रुतेउक्तो यथाअथातो दोषभेदविकल्पनामाध्यायं व्याख्यास्यामः ।“द्विषष्टिर्दोषभेदा ये पुरस्तात्परिकीर्तिताः कतितत्रैकशो ज्ञेया द्विशो वाप्यथ वा त्रिशः तस्य तद्व-चनं श्रुत्वा संशयच्छिन्महातपाः प्रीतात्मा नृपशा-र्दूलः सुश्रुतायाह तत्त्वतः त्रयो दोषा धातवश्चपुरीषं मूत्रमेव देहं सन्धारयन्त्येते ह्यव्यापन्नारसैर्हितैः पुरुषः षोडशकलः प्राणश्चैकादशैव ये ।रोगाणान्तु सहस्रं यच्छतं विंशतिरेव शयञ्चपञ्च द्रव्याणां त्रिसप्तत्यधिकोत्तरम् व्यासतः कीर्त्तितंतद्धि भिन्नदोषास्त्रयोगुणाः द्विषष्टिधा वदन्त्येते भूयि-ष्ठमिति निश्चयः त्रयएव पृथक् दोषा द्विशो नवसमाधिकैः त्रयोदशाधिकैकद्विसममध्योल्वणैस्त्रिशः ।पञ्चाशदेवन्तु सह भवन्ति क्षयमागतैः क्षीणमध्याधि-कक्षीणक्षीणवृद्धैस्तथापरैः द्वादशैवं समाख्यातास्त्रयोदोषा द्विषष्टिधा मिश्रधातुमलैर्दोषा यान्त्यसंख्येयतांपुनः तस्मात्प्रसङ्गं संयम्य दोषभेदविकल्पनैः रोगंविदित्वोपचरेद्रसभेदैर्यथेरितैः भिषक् कर्त्ताथ करणंरसा दोषास्तु कारणम् कार्यमारोग्यमेवैकमनारोग्य-मतोऽन्यथा”