| YouTube Channel

दोला (dolA)

 
Spoken Sanskrit
English
दोला - dolA -
f.
 - swing
प्रेङ्ख - preGkha -
adj.
 - swing
द्विवाहिका - dvivAhikA -
f.
 - swing
खट्वा - khaTvA -
f.
 - swing
दोलिका - dolikA -
f.
 - swing
आन्दोल - Andola -
m.
 - swing
आन्दोलक - Andolaka -
m.
 - swing
प्लेङ्ख - pleGkha -
m.
 - swing
रिङ्ख - riGkha -
m.
 - swing
हिन्दोल - hindola -
m.
 - swing
हिन्दोलक - hindolaka -
m.
 - swing
आन्दोलन - Andolana -
n.
 - swing
दोलमण्डप - dolamaNDapa -
n.
 - swing
दोलयान - dolayAna -
n.
 - swing
प्रेङ्खण - preGkhaNa -
n.
 - swing
रिङ्खोल - riGkhola -
n.
 - swing
रिङ्खोलन - riGkholana -
n.
 - swing
दोलायते - dolAyate - verb - swing
अन्दोलयति { अन्दोलय } - andolayati { andolaya } - verb - swing
आविध्यति { आव्यध् } - Avidhyati { Avyadh } - verb - swing
दोला dolA
f.
 swing
दोला dolA
f.
 hammock
दोला dolA
f.
 Indigo plant
दोला dolA
f.
 litter
दोला dolA
f.
 palanquin
Apte
English
दोला [dōlā] दोलिका [dōlikā], दोलिका 1 A litter, palanquin.
A swing, hammock (fig. also)
आसीत् स दोलाचलचित्तवृत्तिः
R.*
 14.34
9.46
19.44
संदेहदोलामारोप्यते
K.*
 27.
Swinging, fluctuation.
Doubt, uncertainty.
The Indigo plant.Comp. -अधिरूढ, -आरूढ
a.
 (lit. ) mounted on a swing
(fig. ) uncertain, irresolute, disquieted. -चलचित्त- वृत्ति
a.
 One whose mind is agitated like a swing.-यन्त्रम् drugs tied up in a cloth and boiled out over a fire
Bhāva.
P.
 -युद्धम् uncertainty of success, a fight with varying success
दोलायुद्धं कृतगुरुतरध्वानमौद्धत्यभाजाम्
Śi.*
 18.8. -लोल
a.
 uncertain.
Apte 1890
English
दोला, दोलिका 1 A litter, palanquin.
2 A swing, hammock (fig. also)
आसीत्स दोलाचलचित्तवृत्तिः R. 14. 34
9. 46
19. 44
संदेहदोलामारोप्यते K. 207.
3 Swinging, fluctuation.
4 Doubt, uncertainty.
5 The Indigo plant.
Comp.
अधिरूढ,
आरूढ a. (lit.) mounted on a swing
(fig.) uncertain, irresolute, disquieted.
युद्धं uncertainty of success, a fight with varying success
Śi. 18. 80.
Monier Williams Cologne
English
दोला a
f.
 See below.
दोला b
f.
 litter, hammock, palanquin, swing (fig.
=
 fluctuation, incertitude, doubt),
MBh.
Kāv.
&c.
 (rarely °ल
m.
 or f(ई). )
the Indigo plant,
L.
Benfey
English
दोला दोला, i. e. दुल् + अ,
f.
1. A
swing, Nal. 10, 27.
2. A swinging
hammock, a sort of litter, Ragh. 19, 44.
3. Fluctuation, incertitude, MBh. 9,
3525.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 16,
पादेऽक्षराणि-
 4
मात्राः - 6
मात्रा-विन्यासः
द द दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Hindi
Hindi
स्विंग
Apte Hindi
Hindi
दोला
स्त्री*
 - दोल + टाप्
"डोली, पालकी"
दोला
स्त्री*
 - दोल + टाप्
"हिंडोला, पालना"
दोला
स्त्री*
 - दोल + टाप्
"झूलना, घट- बढ़ होना"
दोला
स्त्री*
 - दोल + टाप्
संदेह अनिश्चितता
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दोला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಯ್ಯಾಲೆ /ತೂಗುಮಂಚ
प्रयोगाः - > "इत्येकपक्षाश्रयविक्लवत्वादासीत्स दोलाचलचित्तवृत्तिः"
उल्लेखाः - > रघु० १४-३४
दोला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿಬಿಕೆ /ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ
विस्तारः - > "दोला नील्यां यानान्तरेऽपि च" - मेदि० ।
दोला
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೀಲಿ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > दुल (उत्क्षेपे) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
L R Vaidya
English
dolA {% f. %} 1. A litter, a hammock
2. a swing, e.g. अनुभवन्नवदोलमृतूत्सवम् R.ix.46, xix.43
3. swinging, fluctuation.
Bopp
Latin
दोला f. (fem. praec.) id. N. 10. 27.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 हिन्दोलः, हिन्दोलकः, दोला, दोली, दोलम्, दोलीका, प्रेङ्खा, प्रेङ्खोलनम्, काचः
noun
वृक्षे आच्छादे वा बद्धा दोलायमाना सकाष्ठरज्जुः।
"सा उद्याने हिन्दोलं बध्नाति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
khyogs
१) दोलक २) दोला ३) रथ ४) शिविका
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शिबिका याप्ययानेऽथ दोला प्रेङ्खादिका भवेत् ॥ ७५८ ॥
-wordlist-
शिबिका (स्त्री), याप्ययान (क्ली), दोला (स्त्री), प्रेङ्खा (स्त्री)
--source--
दोला प्रेङ्खोलनं प्रेङ्खा फाण्टं कृतमयत्नतः ॥ १४८१ ॥
-wordlist-
दोला (स्त्री), प्रेङ्खोलन (क्ली), प्रेङ्खा (स्त्री), फाण्ट (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
दोला
दोला, प्रेङ्खोलन, प्रेङ्खा
दोला प्रेङ्खोलनं प्रेङ्खा उत्सवः स्यान्महः क्षणः ॥ ७६३ ॥
verse 4.1.1.763
page 0087
Tamil
Tamil
தோ3லா : தோ3லிகா = பல்லக்கு, ஊஞ்சல்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: दोला
Root: दोला
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ swing
⇒ litter
⇒ hammock
⇒ palanquin
⇒ Indigo plant
Shloka(s):
2|8|53|1 ► शिबिका याप्ययानं स्याद्दोला प्रेङ्खादिका स्त्रियाम्। (क्षत्रियवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|53|1 ⇢ दोला (दोला) (स्त्री) ⇒ swing, litter, hammock, palanquin, Indigo plant
➠ 2|8|53|1 ⇢ प्रेङखा (प्रेङ्खा) (स्त्री)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ रथः
जातिः ➡ चलनिर्जीवः
उपाधि ➡ वाहनम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दोला,
स्त्री,
 नीलिनी । (दोल्यते अस्यामिति ।दोलि + घञ् + टाप् ।) उद्यानादिषु क्रीडार्थंकाष्ठादिमयो हिन्दोलकः । हेँदला इति भाषा ।वाह्यखट्वा । डुली इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।प्रेङ्खा २ । इत्यमरः । २ । ८ । ५३ ॥
दोली ३खट्वाला ४ दोलिका ५ । इति शब्दरत्नावली ॥
प्रेङ्खः ६ । इति भरतधृतरत्नकोषः ॥
हिन्दोला७ । इति हारावली । २१४ ॥
(यथा, महा-भारते । ३ । ६२ । २७ ।“द्विधेव हृदयं तस्य दुःखितस्याभवत् तदा ।दोलेव मुहुरायाति याति चैव सभां प्रति ॥
”)दोलाद्वाराभ्रमणगुणः । वातकोपनत्वम् । अङ्ग-स्थैर्य्यबलाग्निकारित्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
अस्य विवरणं चतुर्दोलशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दोला स्त्री दुल--अच् अ वा टाप् । (डोली) १ यानभेदे, २ उद्यानादौ क्रीडार्थं दोलनयन्त्रे च । स्वार्थे क ।दोलिका तत्रार्थे अमरः । ३ स्वेदनार्थे यन्त्रभेदे शब्दा-र्थचि० । दोलां करोति क्यङ् दोलायते अदोलायिष्ट“मतिर्दोलायते न्यूनं सतामपि खलोक्तिभिः” हितो०“दोलायमानं गोविन्दं मञ्चस्थं मधुसूदनम् । रथस्थंवामनं दृष्ट्वा पुनर्जन्म न विद्यते” स्क०
पु०
 उत्क० ।