| YouTube Channel

दोद्रूयः (dodrUyaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“द्रु गतौ”@} 2 3 अग्न्यातप{??}ंयोगात् “द्रवति घृतम्” इत्यत्र अकर्मकः।
‘रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ती’ त्यत्र 4 सकर्मकः।]] द्रावकः-विका, द्रावकः-विका, 5 दुद्रूषकः-षिका, 6 दिद्रावयिषकः-षिका, दुद्रावयिषकः-षिका, 7 दोद्रूयकः-यिका
द्रोता-त्री, द्रावयिता-त्री, दुद्रूषिता-त्री, दिद्रावयिषिता-त्री, दुद्रावयिषिता-त्री, दोद्रूयिता-त्री
8 द्रवन्-न्ती, 9 द्रावयन्-न्ती, दुद्रूषन्-न्ती, दिद्रावयिषन्-न्ती, दुद्रावयिषन्-न्ती
-- द्रोष्यन्-न्ती-ती, द्रावयिष्यन्-न्ती-ती, दुद्रूषिष्यन्, दिद्रावयिषिष्न् दुद्रावयिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- -- -- -- दोद्रूयमाणः, दोद्रूयिष्यमाणः
10 प्रद्रुत्-प्रद्रुतौ-प्रद्रुतः
-- -- -- 11 द्रुतम्-तः-तवान्, द्रावितम्, दुद्रूषितः, दिद्रावयिषितः-दुद्रावयिषितः, दोद्रूयितः-तवान्
द्रवः, 12 मितद्रुः, 13, हरिद्रुः, शतद्रुः, 14 प्रद्रावी, 15 द्रवणः, द्रावः, 16 दुद्रूषुः, दिद्रावयिषुः-दुद्रावयिषुः, दोद्रुवः
द्रोतव्यम्, द्रावयितव्यम्, दुद्रूषितव्यम्, दिद्रावयिषितव्यम्-दुद्रावयिषितव्यम्, दोद्रूयितव्यम्
17 द्रवणीयम्, द्रावणीयम्, दुद्रूषणीयम्, दिद्रावयिषणीयम् दुद्रावयिषणीयम्, दोद्रूयणीयम्
18 द्रव्यम्, 19 अवश्यद्राव्यम्, द्राव्यम्, दुद्रूष्यम्, दिद्रावयिष्यम्-दुद्रावयिष्यम्, दोद्रूय्यम्
20 ईषद्द्रवः-दुर्द्रवः-सुद्रवः
-- -- -- द्रूयमाणः, द्राव्यमाणः, दुद्रूषमाणः, दिद्रावयिषमाणः-दुद्रावयिषमाणः, दोद्रूय्यमाणः
21 द्रवः, विद्रवः, उपद्रवः, 22 प्रद्रावः, 23 सन्द्रावः, 24 उद्द्रावः, द्रावः, दुद्रूषः, दिद्रावयिषः-दुद्रावयिषः, दोद्रूयः
द्रोतुम्, द्रावयितुम्, दुद्रूषितुम्, दिद्रावयिषितुम्-दुद्रावयिषितुम्, दोद्रूयितुम्
द्रुतिः, द्रावणा, दुद्रूषा, दिद्रावयिषा-दुद्रावयिषा, दोद्रूया
द्रवणम्, 25 सान्द्राविणम्, द्रावणम्, दुद्रूषणम्, दिद्रावयिषणम्-दुद्रावयिषणम्, दोद्रूयणम्
द्रुत्वा, द्रावयित्वा, दुद्रूषित्वा, दिद्रावयिषित्वा-दुद्रावयिषित्वा, दोद्रूयित्वा
प्रद्रुत्य, प्रद्राव्य, प्रदुद्रूष्य, प्रदिद्रावयिष्य-प्रदुद्रावयिष्य, प्रदोद्रूय्य
द्रावम् २, द्रुत्वा २, द्रावम् २, द्रावयित्वा २, दुद्रूषम् २, दुद्रूषित्वा २, दिद्रावयिषम् २- दिद्रावयिषित्वा २- दुद्रावयिषम् २, दुद्रावयिषित्वा २, दोद्रूयम्
दोद्रूयित्वा
26 द्रविणम्, 27 इति नप्रत्ययः।
द्रोणः = मानभाण्डम्।]] द्रोणः, 28 इति क्विप्प्रत्यये दीर्घश्च भवति।
द्रूः = शल्यकः हिरण्यम्।]] द्रूः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(८८३)
02
=>
(१-भ्वादिः-९४५। सक। अनि। पर।)
03
=>
[[[अ]
04
=>
(गीता १०)
05
=>
[[३। सन्नन्ताण्ण्वुलि, ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
06
=>
[[४। ण्यन्तात् सनि, ‘स्रवतिशृणोतिद्रवतिप्रवतिप्लवतिच्यवतीनां वा’ (७-४-८१) इत्यनेनाभ्यासस्य इकारविकल्पः। एवं ण्यन्तात् सनि उत्तरत्र सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
07
=>
[[५। यङन्तात् ण्वुलि उत्तरखण्डे ‘अकृत्सार्वधातुकयोः--’ (७-४-२५) इति दीर्घः। अभ्यासे ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः। एवं यङन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
08
=>
[पृष्ठम्०७८०+ २१]
09
=>
[[१। ण्यन्तात्, ‘बुधयुधनशजनेङ्प्रुद्रुश्रुभ्यो णेः’ (१-३-८६) इति परस्मैपदमेव’ नात्मनेपदम्।]]
10
=>
[[२। क्विपि, ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुगागमः।]]
11
=>
[[आ। ‘द्रुतं द्रुतं वह्निसमागतं गतं महीमहीनद्युतिरोचितं चितम्।’ भ। का। १०। ११।]]
12
=>
[[३। कर्मण्युपपदे, ‘दुप्रकरणे--मितद्रुवादिभ्य उपसंख्यानम्’ (वा। ३-२-१८०) इति डुप्रत्ययः। मितं द्रावयतीति मितद्रुः। एवं हरिद्रुः शतद्रुः इत्यत्रापि डुप्रत्ययो ज्ञेयः। मित्रद्रुः शुतुद्रुः इति प्रक्रियासर्वस्वे पाठः।]]
13
=>
[मित्रद्रुः]
14
=>
[[४। तच्छीलादिषु कर्तृषु ‘प्रे लपसृद्रु--’ (३-२-१४५) इति घिनुण् प्रत्ययः।]]
15
=>
[[५। धातोरनेकार्यत्वेनाकर्मकत्वे, चलनार्थकत्वात्, ‘चलनशब्दार्थात्--’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिके युचि, अनादेशे रूपम्।]]
16
=>
[[B। ‘उन्नायानधिगच्छन्तः प्रद्रावैः वसुधाभृताम्।’ भ। का। ७। ३७।]]
17
=>
[[६। ल्युटि, ‘अट्कुप्वाङ्नुम्व्यवायेऽपि’ (८-४-२) इति णत्वम्।]]
18
=>
[[७। ‘अचो यत्’ (३-१-९७) इति यति, गुणे, अवादेशः। ‘वान्तो यि प्रत्यये’ (६-१-७९) इति वान्तो अवादेशः।]]
19
=>
[[८। ‘ओरावश्यके’ (३-१-१२५) इति ण्यत्। वान्तोऽवादेशः।]]
20
=>
[पृष्ठम्०७८१+ २१]
21
=>
[[१। ‘ॠदोरप्’ (३-३-५७) इति घञपवादोऽप्प्रत्ययः।]]
22
=>
[[२। ‘प्रे द्रुस्तुस्रुवः’ (३-३-२७) इति प्रपूर्वकाद् घञ्।]]
23
=>
[[३। ‘समि युद्रुदुवः’ (३-३-२३) इति सम्पूर्वकादस्माद् घञ्।]]
24
=>
[[४। ‘उदिश्रयतियौतिपूद्रुवः’ (३-३-४९) इति घञ्।]]
25
=>
[[५। ‘अभिविधौ भाव इनुण्’ (३-३-४४) इति इनुण्प्रत्यये, ‘अण् इनुणः’ (५-४-१५) इति नित्यमिनुणन्तादण्प्रत्ययः। अभिविध्यर्थे तु धातोरस्मात् पुन- र्भावे इति वर्तनाद् घञ् भवति।]]
26
=>
[[६। ‘द्रुदक्षिभ्यामिनन्’ (द। उ। ५-१६) इति इनन्प्रत्ययः। द्रविणम् = धनम्।]]
27
=>
[[७। ‘कॄवृजॄसिद्रु--’ [द। उ। ५। ४२।]
28
=>
[[८। ‘क्विब्वचिप्रच्छिश्रिद्रु--’ [द। उ। १०। २।]