| YouTube Channel

दो (do)

 
शब्दसागरः
English
दो r. 4th cl. (द्यति) To cut, to divide: अव is usually prefixed.
Yates
English
दो (य) द्यति 4.
a. To cut.
Wilson
English
दो r. 4th cl. (द्यति) To cut, to divide: अव is usually prefixed.
Apte
English
दो [dō], 4
P.
(द्यति, दित
-caus. दापयति
desid.
दित्सति)
To cut, divide.
To mow, reap. -With अव to cut or lop off
यदन्यस्मिन् यज्ञे स्रुच्यवद्यति Śat. Br.
Apte 1890
English
दो {c4c} P. (द्यति, दित
caus. दापयति
desid. दित्सति) 1 To cut, divide.
2 To mow, reap.
WITH अव to cut or lop off
यदन्यस्मिन्यज्ञे स्रुच्यवद्यति Śat. Br.
Monier Williams Cologne
English
दो
cl.
2. 4.
P.
दाति,
RV.
&c.
द्य॑ति,
AV.
&c.
(pf. 3.
pl.
Ā. -ददिरे,
ŚBr.
iii, 4, 2, 5
aor.
अदासीत् and अदात्,
Pāṇ.
ii, 4, 78
Prec. देयात्, vi, 4, 67
दायात्,
Kāṭh.
-दिषीय,
RV.
cf.
अव-√ दो)
to cut, divide, reap, mow,
RV.
AV.
ŚBr.
&c.
:
Pass.
दीयते, prob. to be cast down or dejected,
Bhojapr.
Rājat.
:
Desid.
दित्सति,
Pāṇ.
vii, 4, 54 :
Intens.
देदीयते, vi, 4, 66 (cf. दय् and 3. दा).
Monier Williams 1872
English
दो दो (sometimes written दा, see 3. दा,
p. 408, col. 1), cl. 4. 2. P. द्यति, दाति,
ददौ, दास्यति, अदासीत् and अदात्, दातुम्, to cut,
divide
to reap, mow
to untie, loosen: Pass. दीयते
and दायते, Aor. 3rd sing. अदायि: Desid. दित्सति
and दिदासति: Intens. देदीयते and दादायते।
Benfey
English
दो दो, see 2. दा।
Apte Hindi
Hindi
दो
"दिवा* पर*- , ,
पुं*
" - -
"काटना, बाँटना"
दो
"दिवा* पर*- , ,
पुं*
" - -
"फसल काटना, अनाज काटना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दो - अवखण्डने (दिवा० पर० सक० अनि०) द्यति
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತರಿಸು /ತುಂಡುಮಾಡು
L R Vaidya
English
do {% vt. 4P (pp. दित
pres. द्यति
caus. दापयति
desid. दित्सति) %} To cut, to divide, to mow.With अव-, to cut off, e.g. शिरोवद्यति विद्विषाम्.
Bopp
Latin
दो 4. P. द्यामि, gr. 330. (अवखण्डने K. छेदे V.) abscinde-
re. दात abscissus. AM.
Kridanta Forms
Sanskrit
दो (दो॒ अवखण्डने - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = दानम्
अनीयर् = दानीयः - दानीया
ण्वुल् = दायकः - दायिका
तुमुँन् = दातुम्
तव्य = दातव्यः - दातव्या
तृच् = दाता - दात्री
क्त्वा = दित्वा
ल्यप् = प्रदाय
क्तवतुँ = दितवान् - दितवती
क्त = दितः - दिता
शतृँ = द्यन् - द्यन्ती
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
दो
मूलधातुः:
धात्वर्थः:
अवखण्डने
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
द्यति
अनुबन्धादिविशेषः:
ओकारान्तः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
दो अवखण्डने
- द्यति प्रणिद्यति ददौ देयात् अदात् देदीयति दित्सति दित्वा अवदाय दितम् परीत्तम् निर्दितम् 42
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
लू, छिद्, कृन्त्, दो, व्रश्च्, छो
verb
क्रियायां सौकर्यातिशयात् द्वैधीभवनानुकूलः व्यापारः।
"शाकं लूयते।"
Synonyms:
छिद्, कृन्त्, लू, व्रश्च्, छो, दो, अवच्छिद्
verb
अवयविनः अवयवविदलनानुकूलः व्यापारः।
"पवनः उद्यानस्थानि आम्रफलानि छिनत्ति।"
Synonyms:
कृत्, छिद्, निकृत्, निष्कृत्, परिकृत्, विकृत्, विनिकृत्, परिच्छिद्, संछिद्, परिच्छिद्, लू, व्रश्च्, छो, विच्छो, दो, विदो, दा, विदा, छुट्, छुर्, तक्ष्, वितक्ष्, परिवस्, परिव्रश्च्, पर्यवच्छिद्, पर्यवदो, प्रच्छिद्, प्रलू, प्रव्रश्च्, वस्, विभज्, विमथ्, विहृ, व्यपहृ, समुच्छिद्, समुत्कृत्, समुपरुज्, सम्प्रच्छिद्
verb
तीक्ष्णैः साधनैः कर्तनपूर्वकः विभजनानुकूलः व्यापारः।
"सः क्षुपान् कर्तयति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दो, छेदे इति कविकल्पद्रुमः
(दिवां-परं-सकं-सेट् ।) य, शिरोऽवद्यति विद्बिषां यः ।इति दुर्गादासः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दो छेदे दिवा०
पर०
सक०
अनिट् द्यति अदात् दितः दितिः
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
दो अवखण्डने
- द्यति गातिस्था (2477) इति सिज्लुक्-अवादात् अवदातुम् द्यतिस्यति (7440) इतीत्त्वम्-निर्दितम् अवत्तम्-अच उपसर्गात् तः (7447) घुग्रहणानि समानानि 39
धातुवृत्तिः
Sanskrit
दो (अर्थः) अवखण्डने
( द्यति ददौ ) इत्यादि श्यतिवत् ( प्रणिद्यति ) घुत्वात् "नेर्गद'' इत्यादिना णत्वम् ( देयात् ) "एर्लिङि'' इत्येत्वम्, ( अदात् ) "गातिस्था'' इत्यादिना नित्यं सिचो लुक् ( देदीयते ) "घुमास्था'' इतीत्वम् ( दित्सति ) "सनि मीमा'' इत्यादिना इस् अभ्यासलोपः, "सस्सी'' इति तत्वम् ( दापयति ) पुक् ( दित्वा, दितः ) "द्यतिस्यति'' इतीत्वम् ( अवदाय ) "न ल्यपि'' इतीत्वनिषेधः इत्वस्य तु नैव प्रसङ्गः "अन्तरङ्गानपि विधीन् बहिरङ्गो ल्यब्बाधते' इति पूर्वमेव ल्यप्प्रवृत्तेः, तादिकितोऽतोऽभावात् ( अवत्तम् ) इत्यादौ इत्वात्परत्वात् "अच उपसर्गात्त'' इत्येतद्भवति अन्यदपीह घुङ्कार्यं ददातिवज्ज्ञेयम् श्यतिप्रभृतयोऽनुदात्ताः परस्मैभाषाः 40
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दो अवखण्डने”@} 2 दायकः-यिका, दापकः-पिका, दित्सकः-त्सिका, देदीयकः-यिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि भौवादिकदाण्धातुवत् 3 बोध्यानि।
4 प्रणिद्यन्-द्यती, 5 दितम्-दितः-दितवान्, दितिः, दित्वा, 6 प्रदाय, 7 जनदः, 8 इत्यादीनि रूपाण्यस्य भवन्तीति विशेषः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(८७२)
02
=>
(४-दिवादिः-११४८। सक। अनि। पर।)
03
=>
(८३१)
04
=>
[[२। शतरि, ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति श्यन्प्रत्यये, ‘ओतः श्यनि’ (७-३-७१) इत्योकारलोपः। घुसंज्ञकत्वात् नेर्णत्वम्।]]
05
=>
[[३। ‘द्यतिस्यतिमास्थामित् ति किति’ (७-४-४०) इतीत्वम्, तकारादौ किति प्रत्यये परतः सर्वत्र ज्ञेयम्। निष्ठायामजन्तोपसर्गात् परत्र तु यथासम्भवं अवत्तः इत्यादिकानि रूपाणि भवन्त्येव।]]
06
=>
[[४। ‘न ल्यपि’ (६-४-६९) इति ईत्वनिषेधः। ‘अन्तरङ्गानपि विधीन् बहिरङ्गो ल्यब् बाधते’ (परिभाषा ५५) इति न्यायेन इत्वमपि भवति।]]
07
=>
[[५। क्विबन्तमेतत्। क्विपि सर्वलोपः।]]
08
=>
[[B। ‘धर्मावसायजनदाः खलु योऽजनिष्ट दीप्तोष्मपूर्णभुजतूर्णविधूर्णवैरी।।’ धा। का। २। ५९।]]
Burnouf
French
*दो दो, cf. दामि 2, द्यामि 4.