| YouTube Channel

दैनन्दिनप्रलय (dainandinapralaya)

 
शब्दसागरः
English
दैनन्दिनप्रलय
m.
 (-यः) Destruction of the world after fifteen years of
BRAMHA'S age.
E.
 दैनन्दिन, and प्रलय destruction.
Yates
English
दैनन्दिन-प्रलय (यः) 1.
n.
 Destruction
of the world, after a day of
Brahm
the last day.
Wilson
English
दैनन्दिनप्रलय
m.
 (-यः) Destruction of the world after fifteen
years of BRAHMĀ'S age.
E.
 दैनन्दिन, and प्रलय destruction.
Monier Williams Cologne
English
दैन-ं-दिन-प्रलय
m.
 destruction of the world after the lapse of 15 years of Brahmā's age,
Pur.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दैनन्दिनप्रलयः,
पुं,
 (दैनन्दिनश्चासौ प्रलयश्चेतिकर्म्मधारयः ।) प्रलयविशेषः । यथा, --“चतुर्द्दशेन्द्रावच्छिन्ने ब्रह्मणो दिनमुच्यते ।तावती ब्रह्मणो रात्रिः सा च ब्राह्मी निशानृप ! ॥
कालरात्रिश्च सा ज्ञेया वेदेषु परिकोर्त्तिता ।एवं सप्तकल्पजीवी मार्कण्डेयो महातपाः ॥
ब्रह्मलोकादधः सर्व्वे लोका दग्धाश्च तत्र वै ।उत्थितेनैव सहसा सङ्कर्षणमुखाग्निना ॥
चन्द्र्यकेब्रह्मपुत्त्राश्च ब्रह्मलोकं गता द्रुतम् ।ब्रह्मरात्रे व्यतीते तु पुनश्च ससृजे विधिः ॥
तस्य ब्राह्मीनिशायाञ्च क्षुद्रप्रलय उच्यते ।देवाश्च मुनयश्चैव तत्र दग्धा नरादयः ॥
एवं त्रिंशद्दिवारात्रैर्ब्रह्मणो मास एव च ।वर्षं द्बादशमासैश्च ब्रह्मसम्बन्धि चैव हि ॥
एवं पञ्चदशाब्दे च गते च ब्रह्मणो नृप ! ।दैनन्दिनस्तु प्रलयो वेदेषु परिकीर्त्तितः ॥
अहो रात्रिश्च सा प्रोक्ता वेदविद्भिः पुरातनैः ।तत्र सर्व्वे प्रनष्टाश्च चन्द्रार्कादिदिगीश्वराः ॥
आदित्या वसवो रुद्रा मन्विन्द्रा मानवादयः ॥
ऋषयो मुनयश्चैव गन्धर्व्वा राक्षसादयः ॥
मार्कण्डेयो लोमशश्च पेचकश्चिरजीविनः ।इन्द्रद्युम्नश्च नृपतिश्चाकूपारश्च कच्छपः ।नाडीजङ्घो वकश्चैव सर्व्वे नष्टाश्च तत्र वै ॥
ब्रह्मलोकादधः सर्व्वे लोका नागालयास्तथा ।ब्रह्मलोकं ययुः सर्व्वे ब्रह्मलोकादयस्तथा ॥
गते दैनन्दिने ब्रह्मा लोकांश्च ससृजे पुनः ।एवं शतायुःपर्य्यन्तं परमायुश्च ब्रह्मणः ॥
”इति ब्रह्मवैवर्त्ते प्रकृतिखण्डम् ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दैनन्दिनप्रलय
पु०
 ६ त० । ब्रह्मणः स्वमानानुसारेण प्रतिदि-नावसाने सर्वसृष्टवस्तूनां क्षये प्रलयविशेषे “चतुर्दशेन्द्राव-च्छिन्नं ब्रह्मणो दिनमुच्यते । तावती ब्रह्मणो रात्रिः साच ब्राह्मी निशा नृप! । कालरात्रिश्च सा ज्ञेया वेदेषुपरिकीर्तिता । एवं सप्तकल्पजीवी मार्कण्डेयो महातपाः ।ब्रह्मलोकादधः सर्वे लोका दग्धाश्च तत्र वै । उत्थितेनैवसहसा सङ्कर्षणमुखाग्निना । चन्द्रार्कव्रह्मपुत्राश्च ब्रह्मलोकं गता द्रुतम् । ब्रह्मरात्रे व्यतीते तु पुनश्च ससृजेविधिः । तस्य ब्राह्म्यां निशायाञ्च क्षुद्रप्रलयसम्भवः ।एवं त्रिंशद्दिवारात्रैर्ब्रह्मणो मास एव च । वर्षं द्वादश-मार्सश्च ब्रह्मसम्बन्धि चैव हि । एवं परिमिताव्दे च गतेच व्रह्मणो नृप । दैनन्दिनस्तु प्रलयो वेदेषु परिकी-र्तितः । अहोरात्रश्च स प्रोक्तो वेदविद्भिः पुरातनैः ।तत्र सर्व प्रनष्टाश्च चन्द्रार्कादिदिगीश्वराः । आदित्या-वसवो रुद्रा मन्विन्द्रा मानवादयः । ऋषयो मुनयश्चैवगन्धर्वा राक्षसदायः । मार्कण्डेयो लोमशश्च पेचक-श्चिरजीविनः । इन्द्रद्युम्नश्च नृपतिश्चाकूपारश्च कच्छपः ।नाडीजङ्घो वकश्चैव सर्वे नष्टाश्च तत्र वै । ब्रह्मलोका-दधः सर्वे लोका नागालयास्तथा । ब्रह्मलोकं ययुःसर्व ब्रह्मलोकादवस्तथा । गते दैनन्दिने ब्रह्मा लोकांश्चससृजे पुनः । एवं शतायुःपर्यन्त परमायुश्च ब्रह्मणः”व्र० वै० प्र० ।