| YouTube Channel

देहभृत् (dehabhRt)

 
शब्दसागरः
English
देहभृत्
mfn.
 (-भृत्)
1. Living-being.
2. Embodied, corporeal.
m.
 (-त्)
Life, vitality.
E.
 देह the body, भृत् what has or supports.
Capeller Eng
English
देहभृत्
a.
 carrying or having a body
m.
 living
creature,
esp.
 man,
E.
 of Śiva.
Yates
English
देह-भृत् (त्) 5.
m.
 Life, vitality.
Spoken Sanskrit
English
देहभृत् dehabhRt
adj.
 corporeal
देहभृत् dehabhRt
adj.
 embodied
देहभृत् dehabhRt
adj.
 carrying a body
देहभृत् dehabhRt
m.
 vitality
देहभृत् dehabhRt
m.
 life
देहभृत् dehabhRt
m.
 living creature
Wilson
English
देहभृत्
mfn.
 (-भृत्)
1 Living, being.
2 Embodied, corporeal.
m.
 (-त्) Life, vitality.
E.
 देह the body, भृत् what has or supports.
Monier Williams Cologne
English
देह—भृत्
mfn.
 ‘carrying a b°’, embodied, corporeal
देह—भृत्
m.
 a living creature (esp. man),
MBh.
Ragh.
Pur.
N.
 of Śiva,
MBh.
 xiii, 1067 (cf. -भुज्)
life, vitality,
W.
Hindi
Hindi
सन्निहित
Apte Hindi
Hindi
देहभृत्
पुं*
 देहः- भृत् -
"जीवधारी, मनुष्य"
देहभृत्
पुं*
 देहः- भृत् -
शिव का विशेषण
देहभृत्
पुं*
 देहः- भृत् -
"जीवन, जीवनशक्ति"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
देहभृत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೀವ /ಕರ್ಮಾನುಗುಣವಾದ ಶರೀರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮ
निष्पत्तिः - > डुभृञ् (धारणपोषणयोः) - "क्विप्" (३-२-७६)
व्युत्पत्तिः - > देहं बिभर्ति
प्रयोगाः - > "कर्मात्मा त्वपरो योऽसौ बन्धमोक्षैः संयुज्यते ।" "धिगिमां देहभृतामसारताम्" ।
उल्लेखाः - > २)रघु० ८-५१
देहभृत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅವಿದ್ಯೆಯಿಂದ ವಿವೇಕಶೂನ್ಯನಾಗಿ ದುರಭಿಮಾನದಿಂದ ಕೂಡಿದವನು
L R Vaidya
English
deha-Bft {% m. %} 1. a living being, especially a man, धिगिमां देहभृतामसारताम् R.viii.51, Bg.viii.4
2. an epithet of Śiva
3. life, vitality.
Bopp
Latin
देहभृत् m. (e praec. et भृत् ferens) corpus gerens, vivus,
homo. BH. 14. 14.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
क्षेत्रज्ञ आत्मा पुरुषश्चेतनः स पुनर्भवी ।
जीवः स्यादसुमान्सत्वं देहभृज्जन्युजन्तवः ॥ १३६६ ॥
-wordlist-
क्षेत्रज्ञ (पुं), आत्मन् (पुं), पुरुष (पुं), चेतन (पुं), पुनर्भविन् (पुं), जीव (पुं), असुमत् (पुं), सत्त्व (पुंक्ली), देहभृत् (पुं), जन्यु (पुं), जन्तु (पुंक्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
देहभृत्,
पुं,
 (देहं बिभर्त्तीति । देह + भृ +क्विप् तुगागमश्च ।) जीवः । इति हेमचन्द्रः ।६ । २ ॥
(यथा, रघौ । ८ । ५१ ।“धिगिमां देहभृतामसारताम् ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
देहभृत्
पु०
 देहं विभर्त्ति स्वकर्म्मानुसारेण भृ--क्विप् ।स्वस्वकर्म्मानुसारेण देहाधिष्ठातरि कर्म्मात्मनि १ जीवे ।“कर्म्मात्मा त्वपरी योऽसौ बन्धमोक्षैः संयुज्यते” सा० प्र०भा० धृतवाक्ये तस्य कर्मयोगेन देहसम्बन्धरूपस्य बन्धस्यो-क्तेस्तथात्वम् । “धिगिमां देहभृतामसारताम्” रघुः ।“मनुष्योऽहं व्राह्मणोऽहं गृहस्थोऽहमित्त्याद्यभि-मानेनाबाधितेन देहं कर्माधिकारहेतुं वर्णाश्रमा-दिरूपं कर्त्तृत्वभोक्तृत्वाद्याश्रयं स्थूलसूक्ष्मशरीरे-न्द्रियसङ्घातं बिभर्त्ति अनाद्यविद्यावासनावशात्व्यवचारयोग्यत्वेन, कल्पितमसत्यमपि सत्यतयास्वभिन्नमपि स्वाभिन्नतया पश्यन् धारयति पोषयतिवेति देहभृत् । २ विवेकज्ञानशून्ये अविद्यावति कर्त्तृ-त्वाभिमानिनि । स च त्रिविधः । रागादिदोषप्राव-ल्यात् काम्यनिषिद्धादियथेष्टकर्मानुष्ठायी मोक्षशास्त्रा-नधिकार्येकः १ । अपरस्तु यः प्राकृतः सुकृतवशात्किञ्चित् प्रक्षीणरागादिदोषः सर्वाणि कर्माणि त्यक्तु-मशक्नुवन् निषिद्धानि काम्यानि च परित्यज्य नित्यानिनैमित्तिकानि च कर्माणि फलाभिसन्धित्यागेन सत्त्व-शुद्ध्यर्थमनुतिष्ठन् गौणसन्न्यासी मोक्षशास्त्राधिकारीद्वितीयः २ । ततो नित्यनैमित्तिककर्मानुष्ठानेनान्तःकरणशुद्ध्या समुपजातविविदिषः श्रवणादिना वेदनं मोक्षसाधनं सम्पिपादयिषुः सर्वाणि कर्माणि विधितः परि-त्यज्य ब्रह्मनिष्ठं गुरुमुपसर्पति विविदिषासन्यासि-समाख्यस्तृतीयः ३ ।
Capeller
German
देहभृत्
m.
 Lebewesen, Mensch (eig. Körperträger).