| YouTube Channel

देशना (dezanA)

 
Capeller Eng
English
देशना
f.
 direction, instruction.
Spoken Sanskrit
English
देशना dezanA
f.
 indoctrination
देशना dezanA
f.
 instruction
देशना dezanA
f.
 direction
देशना-विभ्रम-शोधन dezanA-vibhrama-zodhana
n.
 correcting for index error
देशना dezanA
f.
 indoctrination
शिक्षण zikSaNa
n.
 indoctrination
शास्त्र zAstra
n.
 indoctrination
अनुशासन anuzAsana
n.
 indoctrination
प्रतिबोधन pratibodhana
n.
 indoctrination
Apte
English
देशना [dēśanā],
f.
 Direction, injunction, laying down
सर्वास्वेव वैकृतीषु देशनासु प्राकृतं धर्मजातमपेक्ष्यते वाक्यशेषत्वेन । ŚB. on MS.* 1.1.1.
देशना [dēśanā], [दिश्-णिच् युच्] Direction, instruction.
Apte 1890
English
देशना [दिश्-णिच्-युच्] Direction, instruction.
Monier Williams Cologne
English
देशना
f.
 direction, instruction,
SaddhP.
Śatr.
Monier Williams 1872
English
देशना, f. direction, command, instruction, doctrine.
Macdonell
English
देशना deś-anā,
f.
 direction, instruction, 🞄teaching, doctrine.
Benfey
English
देशना देशना, दिश्, Caus., + अन,
f.
 Instruction, doctrine, Śatr. 14, 74.
Apte Hindi
Hindi
देशना
स्त्री*
 - दिश् + णिच् + युच् + टाप्
"निर्देशन, अनुदेश"
देशना
स्त्री*
 - दिश्+युच्+टाप्
" निदेश, अध्यादेश"
L R Vaidya
English
deSanA {% f. %} Direction, instruction.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
देशना gr. See Varṇadeśanā.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
deśanā (= Pali des°
to Skt. or BHS deśayati plus anā),
(1) preaching, in this sense Skt., hardly specifically Buddh., but see °nā-pāṭha, dharma-d°, (°nā-)matsarin
also, deśanā dharmasya Mv 〔i.42.10〕
〔53.5〕
°nā naranāgānāṃ (= Buddhānāṃ) Mv 〔i.168.4〕
deśanā-naya, the way of verbal instruction, in Laṅk 〔148.10 ff., 172.6〕, distinct from and inferior to siddhānta-(pratyavasthāna-)naya, the finally approved way, which is that of immediate personal realization, see Suzuki, Studies, 〔409〕 (where other citations of this depreciative use of deśanā in Laṅk)
LaVallée Poussin, HJAS 〔3.137 ff.〕
(2) confession (so Pali, e.g. Jāt. 〔v.379.22〕 desanaṃ paṭigaṇhanto
not in PTSD, Childers): °nā-parivarta Suv 〔20.1〕, Confession, title of Chap. 3
°nāgāthāḥ 〔21.8〕
pāpa-d° Dharmas 〔14〕
°nādyaṃ tu pāpāder Sādh 〔72.13〕, et alibi
see also atyaya-d°
(3) see s.v. gaṇḍī (-deśanā).
Indian Epigraphical Glossary
English
deśanā, Prakrit desanā (EI 21), exposition of the Buddhist
doctrine.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 निर्देशः, देशना, निदेशः, शिष्टिः, देष्ट्रम्
noun
कनीयांसः ज्येष्ठस्य वा विशिष्टस्य कार्यस्य विधेः उपवर्णनम्।
"सः आचार्यस्य निर्देशम् अनुसृत्य सफलीभूतः।"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
देशना स्त्री दिश--णिच्--युच् । नियोगे विध्यादौ “एको-द्दिष्टादिवृद्ध्यादौ ह्रासवृद्ध्यादि देशना” ति० त० व्यासः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दिश अतिसर्जने”@} 2 अतिसर्जनम् = त्यागः, दानं च।
देशकः-शिका, देशकः-शिका, 3 दिदिक्षकः-क्षिका, देदिशकः-शिका
4 उपदेष्टा-ष्ट्री, देशयिता-त्री, दिदिक्षिता-त्री, देदिशिता-त्री
5 दिशन्-ती, देशयन्-न्ती, दिदिक्षन्-न्ती
-- देक्ष्यन्-न्ती-ती, देशयिष्यन्-न्ती-ती, दिदिक्षिष्यन्-न्ती-ती
-- दिशमानः, देशयमानः, दिदिक्षमाणः, देदिश्यमानः
देक्ष्यमाणः, देशयिष्यमाणः, दिदिक्षिष्यमाणः, देदिशिष्यमाणः
6 दिक्-दिग्-दिशौ-दिशः, दिशा
-- -- -- 7 दिष्टम्-दिष्टः-दिष्टवान्, देशितः, दिदिक्षितः, देदिशितः-तवान्
8 दिशः, 9 उपदेशी, प्रादेशिनी, देशः, दिदिक्षुः, देदिशः
देष्टव्यम्, देशयितव्यम्, दिदिक्षितव्यम्, देदिशितव्यम्
देशनीयम्, देशनीयम्, दिदिक्षणीयम्, देदिशनीयम्
देश्यम्, देश्यम्, दिदिक्ष्यम्, देदिश्यम्
10 ईषद्देशः-दुर्देशः-सुदेशः
-- -- -- दिश्यमानः, देश्यमानः, दिदिक्ष्यमाणः, देदिश्यमानः
11 देशः, 12 प्रादेशः, सन्देशः, उपदेशः, देशः, दिदिक्षः, देदिशः
देष्टुम्, देशयितुम्, दिदिक्षितुम्, देदिशितुम्
दिष्टिः, 13 दिष्टिः, देशना, दिदिक्षा, देदिशा
देशनम्, देशनम्, दिदिक्षणम्, देदिशनम्
दिष्ट्वा, देशयित्वा, दिदिक्षित्वा, देदिशित्वा
अतिदिश्य, उपदेश्य, प्रदिदिक्ष्य, प्रदेदिश्य
14 नाम्न्यादेशं नामादिश्य वा युध्यन्ते।
देशम् २ देष्ट्वा २ देशम् २ देशयित्वा २ दिदिक्षम् २ दिदिक्षित्वा २ देदिशम् २
देदिशित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८४१)
02
=>
 (६-तुदादिः-१२८३। सक। अनि। उभ।)
03
=>
 [[१। सन्नन्तात् ण्वुलि, ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वे, ‘व्रश्च--’ (८-२-३६) इत्यादिना षत्वे, ‘षढोः कः सि’ (८-२-४१) इति तकारस्य ककारे च रूपमेवम्। एवं सन्नन्ते सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[२। तृचि, ‘व्रश्च--’ (८-२-३६) इत्यादिना शकारस्य षकारे, तकारस्य, ‘ष्टुना ष्टुः’ (८-४-४१) इति ष्टुत्वेन टकारे च रूपम्। एवं तव्यदादिष्वपि ज्ञेयम्।]]
05
=>
 [[३। शतरि, ‘तुदादिभ्यः--’ (३-१-७७) इति शः विकरणप्रत्ययः। तस्य शित्त्वेन सार्वधातुकत्वाद् ङिद्वद्भावातिदेशाच्चाङ्गस्य गुणो न। एवं शानजन्तेऽपि ज्ञेयम्।]]
06
=>
 [[४। ‘ऋत्विग्दधृक्स्रग्दिगुष्णिग्--’ (३-२-५९) इत्यादिना क्विन्नन्तो निपातितः। तेन, ‘क्विन्प्रत्ययस्य कुः’ (८-२-६२) इति शकारस्य कुत्वम्। व्रश्चादिषत्वस्यापवादोऽयम्। चर्त्वविकल्पः। ‘आपं चैव हलन्तानां यथा वाचा निशा दिशा।।’ इति भागुरिवचनात् स्त्रियां टाब् भवति।]]
07
=>
 [[५। दिष्टं = दैवम्। ‘दैवं दिष्टं भागधेयं भाग्यं--’ इत्यमरः। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति संज्ञायां क्तप्रत्ययः।]]
08
=>
 [[६। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कप्रत्ययः।]]
09
=>
 [[७। ताच्छील्ये, साधुकारिणि वा णिनिप्रत्ययान्तोऽयम्।]]
10
=>
 [पृष्ठम्०७४७+ २४]
11
=>
 [[१। दिश्यतेऽनेनेति देशः = स्थलम्। ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति कर्मणि घञ्।]]
12
=>
 [[२। प्रदिश्यत इति प्रदेशः = अग्रभागः। ‘हलश्च’ (३-३-१२१) इति संज्ञायां घञ्। ‘उपसर्गस्य घञ्यमनुष्ये बहुलम्’ (६-३-१२२) इति दीर्घः। तत्र ‘बहुलम्’ इत्युक्तेः प्रादेशः इत्यपि साधुः।]]
13
=>
 [[३। दिष्टिः = दैवम्। ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-१७४) इति संज्ञायां क्तिच्।]]
14
=>
 [[४। द्वितीयान्ते नामनि उपपदे, आङ्पूर्वकादस्मात् णमुल् भवति ‘नाम्न्यादिशि- ग्रहोः’ (३-४-५८) इत्यनेन। ‘तृतीयाप्रभृतीन्यन्यतरस्याम्’ (२-२-२१) इति समासविकल्पः।]]
Capeller
German
देशना
f.
 Anweisung, Lehre.