| YouTube Channel

देवृ (devR)

 
शब्दसागरः
English
देवृ
m.
(-वा)
1. A husbands's brother, but especially his younger brother.
2. The husband of a woman previously married.
E.
दिव् to play,
Unādi affix ऋण्.
Capeller Eng
English
देवृ॑
m.
husband's brother.
Yates
English
देवृ (वा) 4.
m.
A husband's brother
husband of one twice married.
Wilson
English
देवृ
m.
(-वा)
1 A husband's brother, but especially his younger brother.
2 The husband of a woman previously married.
E.
दिव to play, Uṇādi affix ऋण्.
Apte
English
देवृ [dēvṛ],
m.
[दिव्-ऋ]
A husband's brother (especially younger).
The husband of a woman previously married (?).
Apte 1890
English
देवृ m. [दिव्-ऋ] 1 A husband's brother (especially younger).
2 The husband of a woman previously married (?).
Monier Williams Cologne
English
देवृ॑
m.
a husband's brother (esp. his younger brother),
RV.
AV.
(prob. as the player, because he has less to do than his elder b°)
the husband of a woman previously married,
W.
देवृ [cf.
Arm.
taigr
Gk. δαήρ
Lat.
levir
Angl.Sax. tacur
Germ.
zeihhur
Lith.
dë́veris
Slav.
děveri.]
Monier Williams 1872
English
देवृ, आ, m. a husband's brother, especially his
younger brother
the husband of a woman previously
married.
—देवृ-काम, अस्, आ, अम्, loving the
brother of one's husband.
Macdonell
English
देवृ dev-ṛ́,
m.
husbandʼs (younger) brother, 🞄brother-in-law.
Benfey
English
देवृ देवृ,
m.
A husband's brother,
but especially his younger brother. -- Cf.
δαήρ
Lat. levir
O.H.G. zeihur
A.S.
tacur, tacor.
Apte Hindi
Hindi
देवृ
पुं*
- देव् + अर
पति का भाई
देवृ
पुं*
- दिव् +
पति का भाई
Shabdartha Kaustubha
Kannada
देवृ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಡನ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವನು
निष्पत्तिः - > दिवु (क्रीडादौ) - "ऋः" (उ० २-९९)
व्युत्पत्तिः - > दीव्यति
L R Vaidya
English
devf {% m. %} 1. A husband’s brother in general, M.iii.55
2. a husband’s younger brother, Yaj.i.68.
Bopp
Latin
देवृ m. i. q. देवर. (Gr. δαήϱ v. देवर.)
Lanman
English
devṛ́ [369^2], m. husband's brother. [cf.
δαήρ, Lat. lēvir, ‘husband's brother.’]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
देव्
मूलधातुः:
देवृ
धात्वर्थः:
देवने
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
देवते
अनुबन्धादिविशेषः:
टिप्पनी: देवनं, क्ली, (दिव् + भावे ल्युट् ।) व्यवहारः जिगीषा क्रीडा इति मेदिनी ने, ७६ (दीव्यति अस्मिन्निति अधिकरणे ल्युट् ।) लीलो-द्यानम् इति त्रिकाण्डशेषः (दीव्यति अने-नेति दिव + करणे ल्युट् ।) पद्मम् इति शब्दचन्द्रिका परिदेवनम् इत्यमरटीकायां भरतः द्युतिः स्तुतिः कान्तिः गतिः शोकः इत्यमरटीकायां मथुरेशः द्यूतम् इति स्वामी
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
देवृ
noun
पत्युः ज्येष्ठः भ्राता।
"सीतायाः देवा कृषकः।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
जघन्यजे यविष्ठः स्यात्कनिष्ठोऽवरजोऽनुजः
यवीयान्कनीयांश्च पितृव्यश्यालमातुलाः ५५२
पितुः पत्न्याश्च मातुश्च भ्रातरो देवृदेवरौ
देवा चावरजे पत्युर्जामिस्तु भगिनी स्वसा ५५३
-wordlist-
जघन्यज (पुं), यविष्ठ (पुं), कनिष्ठ (पुं), अवरज (पुं), अनुज (पुं), यवीयस् (पुं), कनीयस् (पुं), पितृव्य (पुं), श्याल (पुं), मातुल (पुं), देवृ (पुं), देवर (पुं), देवन् (पुं), जामि (स्त्री), भगिनी (स्त्री), स्वसृ (स्त्री)
Vedic Reference
English
Devṛ is a rare word denoting the wife's ‘brother-in-law’
(that is, the husband's brother). He is included with the
sisters of the husband among those over whom the wife of the
husband his elder brother rules
^1 at the same time the wife
is to be devoted to him, ^2 and friendly to him.^3 After the death
of the husband the Devṛ could perform the duty of begetting
a son for him.^4 No word occurs for the wife's brother
corresponding to Devṛ.
1) Rv. x. 85, 46. Cf. Pati.
2) Rv. x. 85, 44.
3) Av. xiv. 2, 18. Cf. xiv. 1, 39.
4) Rv. x. 40, 2. Cf. x. 18, 8
Kaegi,
Der Rigveda, n. 51
Lanman, Sanskrit
Reader, 385
Whitney, Translation of
the Atharvaveda, 948. Cf. Delbrück,
Die indogermanischen Verwandtschafts-
namen, 516.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
देवृ
पु०
दिव--ऋ देवरे स्वामिनः कनिष्ठभ्रातरि अमरः
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“देवृ देवने”@} 2 ‘अर्दने देवयेत् दीव्येत् क्रीडादौ परिकूजने।।
देवयेतेदितो दिन्वेद् देवेर्देवेत देवने।’ 3 इति देवः।
देवकः-विका, देवकः-विका, दिदेविषकः-षिका, देदेवकः-विका
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि भौवादिककेपतिवत् 4 ज्ञेयानि।
5 देवनम्।
6 आदेवकः, 7 परिदेवी 8, 9 दयूः-दय्वौ-दय्वः, 10 इति अरन्प्रत्ययः।
देवरः = पति- भ्राता।]] देवरः, 11 इति कलप्रत्ययः।
देवलः = ऋषिः।]] देवलः, देवनः युजन्तोऽयम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(८७०)
02
=>
(१-भ्वादिः-५००। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
(श्लो। १६०-६१)
04
=>
(२६१)
05
=>
[[आ। ‘कलोरुकल्लोलकलिन्दजाजले बालैस्तयूभिस्सह देवनोत्सुकम्।।’ धा। का। १। ६४।]]
06
=>
[[२। ‘देविक्रुशोश्चोपसर्गे’ (३-२-१४७) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु वुन्प्रत्ययः।]]
07
=>
[[३। ‘सम्पृचानुरुधाङ्यमाङ्यसपरिसृसंसृजपरिदेवि--’ (३-२-१४२) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु घिनुण्प्रत्ययः।]]
08
=>
[[B। ‘श्रुत्वा विस्फूर्जथुप्रख्यं निनादं परिदेविनी।’ भ। का। ५। ५३।]]
09
=>
[[४। क्विपि, वकारस्य ऊठि, अयादेशे, रूपम्।]]
10
=>
[[५। ‘अर्त्तिकमिभ्रमिदेवि--’ [द। उ। ८-६२]
11
=>
[[६। ‘वृषादिभ्यश्चित्’ [द। उ। ८-१०९]
Grassman
German
devṛ́, m. [Cu. 〔257〕], des Ehemanns Bruder, besonders der jüngere, [wol von div].
-áram {866, 2} vidhávā‿ iva 〰.
-ṛ́ṣu {911, 46} samrā́jñī ádhi 〰.
Burnouf
French
देवृ देवृ
m.
beau-frère [le frère cadet du mari]
lith. deweris
slav. dever
lat. levir
gr.
δαήρ.
Stchoupak
French
देवृ-
m.
frère du mari (ord. plus jeune), beau-frère.