| YouTube Channel

देवन (devana)

 
शब्दसागरः
English
देवन
n.
 (-नं)
1. Sport, play, pastime, &c.
2. Emulation, desire to excel
or overcome.
3. Affair, business, profession.
4. Gaming.
5. Splen-
dour, lustre, beauty.
6. Light.
7. Praise.
8. Motion.
9. Grief,
sorrow.
10. A garden, a play or pleasure ground.
11. A lotus.
m.
(-नः) A die or dice.
f.
 (-ना)
1. Service.
2. Sport, wanton sport or
pastime.
E.
 दिव् to play, &c. affix ल्युट्, or युच्, fem. aff टाप् ।
Capeller Eng
English
देवन
n.
 shining, beaming
playing, game at dice.
Yates
English
देवन (नं) 1.
n.
 Sport
gaming
lustre
motion
grief
a praise
a garden
a lotus.
m.
 Dice.
f.
Service, sport.
Spoken Sanskrit
English
देवन - devana -
m.
 - dice for gambling
देवन - devana -
m.
 - die
देवन - devana -
n.
 - sorrow
देवन - devana -
n.
 - lamentation
देवन - devana -
n.
 - desire
देवन - devana -
n.
 - pleasure-ground
देवन - devana -
n.
 - gaming
देवन - devana -
n.
 - splendour
देवन - devana -
n.
 - lotus
देवन - devana -
n.
 - praise
देवन - devana -
n.
 - garden
देवन - devana -
n.
 - sport
देवन - devana -
n.
 - motion
देवन - devana -
n.
 - profession
देवन - devana -
n.
 - going
देवन - devana -
n.
 - affair
देवन - devana -
n.
 - wailing
देवन - devana -
n.
 - pastime
देवन - devana -
n.
 - emulation
देवन - devana -
n.
 - shining
देवन - devana -
n.
 - grief
देवन - devana -
n.
 - business
देवन - devana -
n.
 - play
देवन - devana -
n.
 - game at dice
Wilson
English
देवन
n.
 (-नं)
1 Sport, play, pastime, &c.
2 Emulation, desire to excel or overcome.
3 Affair, business, profession.
4 Gaming.
5 Splendour, lustre, beauty.
6 Light.
7 Praise.
8 Motion.
9 Grief, sorrow.
10 A garden, a play or pleasure ground.
11 A
lotus.
m.
 (-नः) A die or dice.
f.
 (-ना)
1 Service.
2 Sport, wanton sport or pastime.
E.
 दिव to play, &c. affix ल्युट्, or युच्, fem. टाप्.
Apte
English
देवनः [dēvanḥ], [दीव्यत्यनेन दिव् करणे ल्युट्] A die.
नम् Beauty, splendour, lustre.
Gaming, gambling, a game at dice
प्रकाशमेतत्तास्कर्यं यद्देवनसमाह्वयौ
Ms.*
 9.222.
Play, sport, pastime.
A pleasure-ground, a garden.
A lotus.
Emulation, desire to excel.
Affair, business.
Praise.
Going, motion.
Grief, lamentation, sorrow.
ना Gambling, a game at dice.
Sport, pastime.
Lamentation.
Apte 1890
English
देवनः [दीव्यत्यनेन दिव् करणे ल्युट्] A die.
नं 1 Beauty, splendour, lustre.
2 Gaming, gambling, a game at dice.
3 Play, sport, pastime.
4 A pleasure-ground, a garden.
5 A lotus.
6 Emulation, desire to excel.
7 Affair, business.
8 Praise.
9 Going, motion.
10 Grief, lamentation, sorrow.
ना 1 Gambling, a game at dice.
2 Sport, pastime.
3 Lamentation.
Monier Williams Cologne
English
1. देवन
n.
 lamentation, wailing, grief, sorrow,
L.
2. देवन
m.
 a die, dice for gambling,
L.
दे॑वन (दे॑व्°),
n.
 shining, splendour,
Kull.
 viii, 92
gaming, a game at dice,
RV.
 x, 43, 5
MBh.
R.
&c.
play, sport, pastime,
L.
pleasure-ground, garden,
L.
a lotus,
L.
praise,
L.
desire, emulation,
L.
affair, business, profession,
L.
going, motion,
L.
Monier Williams 1872
English
1. देवन, अम्, n. (fr. the above rt. or fr. rt. 1.
दिव्), lamentation, wailing, grief, sorrow. (For 2.
देवन see p. 433, col. 3.)
2. देवन, अस्, m. (for 1. see rt. देव्, p. 430,
col. 1), a die, dice for gambling
(आ), f. sport, wanton
sport or pastime
service
(अम्), n. shining, splendor,
lustre, beauty
gaming, gambling, a game at dice
sport, play, pastime
a play or pleasure-ground, a
garden
a lotus
praise
emulation, desire to excel
or overcome
affair, business, profession
going,
motion.
Macdonell
English
देवन dév-ana,
n.
 shining
gambling.
Benfey
English
देवन देवन, i. e. दिव् + अन,
n.
 Game
at dice, MBh. 2, 2033.
Apte Hindi
Hindi
देवनः
पुं*
 - दिव् + ल्युट्
पासा
देवनम्
नपुं*
 - -
"सौन्दर्य, दीप्ति, कान्ति"
देवनम्
नपुं*
 - -
"जूआ खेलना, पासे का खेल"
देवनम्
नपुं*
 - -
"खेल, क्रीड़ा, विनोद"
देवनम्
नपुं*
 - -
"प्रमोद-स्थल, प्रमोद-वाटिका"
देवनम्
नपुं*
 - -
कमल
देवनम्
नपुं*
 - -
"स्पर्धा, आगे बढ़जाने की इच्छा"
देवनम्
नपुं*
 - -
"मामला, व्यवसाय"
देवनम्
नपुं*
 - -
प्रशंसा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
देवन
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಗಡೆ ಕಾಯಿ
निष्पत्तिः - > दिवु (क्रीडादौ) - कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
व्युत्पत्तिः - > दीव्यत्यनेन
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕ್ರೀಡೆ /ಆಟ
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೀಪ್ತಿ /ಪ್ರಕಾಶ
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜೂಜಾಟ
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವ್ಯವಹಾರ /ಉದ್ಯೋಗ
निष्पत्तिः - > दिवु - भावे "ल्युट्" (३-३-११५०
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗತಿ /ಗಮನ
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ಪರ್ಧೆ /ಪೈಪೋಟಿ
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪದ್ಮ /ಕಮಲ
विस्तारः - > "देवनं व्यवहारे स्यात् जिगीषाक्रीडयोरपि । देवनोऽक्षेषु पुंसि स्यात्" - मेदि० ।
देवन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉದ್ಯಾನವನ /ವಿಹಾರಭೂಮಿ
निष्पत्तिः - > दिवु (क्रीडादौ) - अधि० "ल्युट्" (३-३-११७)
L R Vaidya
English
devana {% (I) m. %} A doe.
devana {% (II) n. %} 1. Splendour, lustre, beauty
2. gambling, a game at dice
3. a sport, pastime
4. a pleasure ground, a garden
5. a lotus
6. emulation, desire to excel
7. affair, business.
Bopp
Latin
देवन n. (r. दिव् ludere, s. अन) lusus. N. 8. 1. 12. 83.
Kridanta Forms
Sanskrit
देव् (दे꣡वृँ॒ देवने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = देवनम्
अनीयर् = देवनीयः - देवनीया
ण्वुल् = देवकः - देविका
तुमुँन् = देवितुम्
तव्य = देवितव्यः - देवितव्या
तृच् = देविता - देवित्री
क्त्वा = देवित्वा
ल्यप् = प्रदेव्य
क्तवतुँ = देवितवान् - देवितवती
क्त = देवितः - देविता
शानच् = देवमानः - देवमाना
दिव् (दि꣡वुँ꣡ क्रीडाविजिगीषाव्यवहारद्युतिस्तुतिमोदमदस्वप्नकान्तिगतिषु - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = देवनम्
अनीयर् = देवनीयः - देवनीया
ण्वुल् = देवकः - देविका
तुमुँन् = देवितुम्
तव्य = देवितव्यः - देवितव्या
तृच् = देविता - देवित्री
क्त्वा = देवित्वा / द्यूत्वा
ल्यप् = प्रदीव्य
क्तवतुँ = द्यूनवान् / द्यूतवान् - द्यूनवती / द्यूतवती
क्त = द्यूनः / द्यूतः - द्यूना / द्यूता
शतृँ = दीव्यन् - दीव्यन्ती
दिव् (दि꣡वुँ॒ परिकूजने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = देवनम्
अनीयर् = देवनीयः - देवनीया
ण्वुल् = देवकः - देविका
तुमुँन् = देवयितुम् / देवितुम्
तव्य = देवयितव्यः / देवितव्यः - देवयितव्या / देवितव्या
तृच् = देवयिता / देविता - देवयित्री / देवित्री
क्त्वा = देवयित्वा / देवित्वा / द्यूत्वा
ल्यप् = प्रदेव्य / प्रदीव्य
क्तवतुँ = देवितवान् / द्यूतवान् - देवितवती / द्यूतवती
क्त = देवितः / द्यूतः - देविता / द्यूता
शानच् = देवयमानः / देवमानः - देवयमाना / देवमाना
दिव् (दि꣡वुँ꣡ मर्दने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = देवनम्
अनीयर् = देवनीयः - देवनीया
ण्वुल् = देवकः - देविका
तुमुँन् = देवयितुम् / देवितुम्
तव्य = देवयितव्यः / देवितव्यः - देवयितव्या / देवितव्या
तृच् = देवयिता / देविता - देवयित्री / देवित्री
क्त्वा = देवयित्वा / देवित्वा / द्यूत्वा
ल्यप् = प्रदेव्य / प्रदीव्य
क्तवतुँ = देवितवान् / द्यूतवान् - देवितवती / द्यूतवती
क्त = देवितः / द्यूतः - देविता / द्यूता
शतृँ = देवयन् / देवन् - देवयन्ती / देवन्ती
शानच् = देवयमानः / देवमानः - देवयमाना / देवमाना
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
पाशकः प्रासकोऽक्षश्च देवनस्तत्पणो ग्लहः ॥ ४८६ ॥
-wordlist-
पाशक (पुं), प्रासक (पुं), अक्ष (पुं), देवन (पुं), अक्षपण (पुं), ग्लह (पुं)
--source--
केलिर्द्रवः परीहासः क्रीडा लीला च नर्म च ॥ ५५५ ॥
देवनं कूर्दनं खेला ललनं वर्करोऽपि च ।
-wordlist-
केलि (पुंस्त्री), द्रव (पुं), परीहास (पुं), क्रीडा (स्त्री), लीला (स्त्री), नर्मन् (क्ली), देवन (क्ली), कूर्दन (क्ली), खेला (स्त्री), ललन (क्ली), वर्कर (पुं)
Vedic Reference
English
Devana is mentioned once in the Rigveda^1 in connexion with
dicing. The word must designate the place on which the dice
are thrown (elsewhere called Adhidevana), and it is so explained
by Durga in his commentary on the Nirukta.^2
1) x. 43, 5.
2) v. 22.
Cf. Lüders, Das Würfelspiel im alten
Indien, 14.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
देवनं,
क्ली,
 (दिव् + भावे ल्युट् ।) व्यवहारः ।जिगीषा । क्रीडा । इति मेदिनी । ने, ७६ ॥
(दीव्यति अस्मिन्निति अधिकरणे ल्युट् ।) लीलो-द्यानम् । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(दीव्यति अने-नेति । दिव + करणे ल्युट् ।) पद्मम् । इतिशब्दचन्द्रिका ॥
परिदेवनम् । इत्यमरटीकायांभरतः ॥
द्युतिः । स्तुतिः । कान्तिः । गतिः ।शोकः । इत्यमरटीकायां मथुरेशः ॥
द्यूतम् ।इति स्वामी ॥
(यथा, मनौ । ९ । २२२ ।“प्रकाशमेतत् तास्कर्य्यं यद्देवनसमाह्वयौ ।तयोर्नित्यं प्रतिघाते नृपतिर्यत्नवान् भवेत् ॥
”)
देवनः,
पुं,
 (दीव्यत्यनेनेति । दिव + करणे ल्युट् ।)पाशकः । इत्यमरः । २ । १० । ४५ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
देवन
पु०
 दीव्यत्यनेन दिव--करणे ल्युट् । १ पाशके । भावेल्युट् । २ क्रीडायां ३ दीप्तौ ४ व्यवहारे ५ जिगीषायां ६ स्तुतौच
न०
 । दीव्यत्यत्र दिव--आधारे ल्युट् । ७ लीलोद्याने८ पद्मे च ।
Capeller
German
देवन
n.
 das Strahlen, Glänzen, Würfelspiel.
Grassman
German
dévana, n., Würfelspiel [v. div 3].
-e [L.] {869, 5}.
Burnouf
French
देवन देवन
n.
 (दिव् briller
sfx. अन) éclat,
splendeur
au fig. honneur
louange, éloge.
-- (दिव् jouer) jeu
amusement
rivalité, émulation
commerce aléatoire
affaire.
Lieu de plaisir
jardin d'agrément.
M. jeu de dés.
F.
देवना amusement, passe-temps. -- N. (देव् s'affliger)
lamentation, chagrin.
Stchoupak
French
देवन-
nt. jeu ou partie (de dés)
splendeur.