| YouTube Channel

देवगणग्रह (devagaNagraha)

 
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
देवगणग्रह
पु०
सुश्रुतोक्ते देवादिगणरूपे ग्रहे देवानाञ्चशुद्धस्वभावत्वात् ग्रहत्वासम्भवमाशङ्क्य तद्गणाना मेवग्रहत्वं तत्रोक्तं यथा“गुह्यानागतविज्ञानमनवस्था सहिष्णुता क्रिया वा-ऽमानुषी यस्मिन् ग्रहः परिकीर्त्त्यते अशुचिं भिन्नमर्य्यादं क्षतं वा यदि वाऽक्षतम् हिस्युर्हिंसाविहा-रार्थं सत्कारार्थमथापि असंख्येया ग्रहगणा ग्र-हाधिपतयस्तु ये व्यज्यन्ते विविधाकारा भिद्यन्ते तेतथाष्टधा देवास्तथा शत्रुगणाश्च तेषां गन्धर्वयक्षाःपितरो भुजङ्गाः रक्षांसि या चापि पिशाचजातिरेषोऽष्टधा देवगणग्रहाख्यः सन्तुष्टः शुचिरपि चेष्ट-गन्धमाल्यो निस्तन्द्रो ह्यवितथसंस्कृतप्रमाषी तेजस्वी-स्थिरनयनो वरप्रदाता ब्रह्मण्यो भवति यः देव-जुष्टः संस्वेदी द्विजगुरुदेवदीषवक्ता जिह्माक्षो विगत-भयो विमार्गदृष्टिः सन्तुष्टो भवति चान्नपानजातै-र्दुष्टात्मा भवति देवशत्रुजुष्टः हृष्टात्मा पुलिनवना-न्तरोपसेवी स्वाचारः प्रियपरिगीतगन्धमाल्यः नृत्यन्वा प्रहसति चारु चाल्पशब्दं गन्धर्वग्रहपरिपीडितोमनुष्यः ताम्राक्षः प्रियतनुरक्तवस्त्रधारी गम्भीरो-द्रुतगतिरल्पवाक् सहिष्णुः तेजस्वी वदति किं ददामि कस्मै यो यक्षप्रहपरिपीडितो मनुष्यः प्रेतेभ्योविसृजति संस्तरेषु पिण्डान् शान्तात्मा जलमपि चाप-सव्यवस्त्रः मांसेप्सुस्तिलगुडपायसाभिकामस्तद्भक्तो भ-वति पितृग्रहाभिभूतः भूमौ यः प्रसरति सर्पवत्कदा-चित् सृक्कण्यौ विलिहति जिह्वया प्रसक्तम् निद्रालु-र्गुडमधुदुग्धपायसेप्सुर्विज्ञेयो भवति भुजङ्गमेन जुष्टः ।मांसासृग्विविधसुराविकारलिप्सुर्निल्लज्जो भृशमतिनि-ष्ठुरोऽतिशूरः क्रोधालुर्विपुलबलो निशाविहारीशौचद्विड्भवति रक्षसा गृहीतः उद्धस्तः कृशप-रुषश्चिरप्रलापी दुर्गन्धो भृशमशुचिस्तथातिलोलः ब-ह्वाशी विजनहिमाम्बुरात्रिसेवी व्याचेष्टं भ्रमति रुदन्पिशाचजुष्टः स्थूलाक्षस्त्वरितगतिः स्वफेनलेही नि-द्रालुः पतति कम्पते योऽति यश्चाद्रिद्विरदनगा-दिविच्युतःसन् संसृष्टो भवति वार्द्धकेन जुष्टः देव-ग्रहाः पौर्णमास्यामासुराः सन्ध्ययोरपि गन्धर्वः प्राय-शोऽष्टम्यां यक्षाश्च प्रतिपद्यथ कृष्णपक्षे पितरःपञ्चम्यामपि चोरगाः रक्षांसि निशि पैशाचाश्चतुर्दश्यांविशन्ति दर्पणादीन् यथा छाया शीतोष्णं प्रा-णिनो यथा स्वमणिंभास्करार्चिश्च यथा देहं देहि-नः विशन्ति दृश्यन्ते ग्रहास्तद्वच्छरीरिणम् ।तपांसि तीव्राणि तथैव दानव्रतानि धर्मो नियमश्चसत्यम् गुणास्तथाष्टावपि तेषु नित्या व्यस्ताः समस्ताच्चयथाप्रभावम् ते मनुष्यैः सह संविशन्ति नवा म-नुष्यान् क्वचिदाविशन्ति ये वाविशन्तीति वदन्ति मो-हात्ते भूतविद्याविषयादपोह्याः तेषां ग्रहाणां परि-चारका ये कोटीसहस्रायुतपद्मसंख्याः असृग्वसामांसभुजः सुभीमा निशाविहाराश्च तमाविशन्ति निशा-चराणां तेषां हि ये देवगणसंसृताः ते तु तत्सत्वसंस-र्गाद्विज्ञेयास्तु तदञ्जनाः देवग्रहा इति पुनः प्रोच्यन्तेशुचयश्च ये देववत् ते नमस्यन्ते प्रत्यर्थन्ते देववत्”