| YouTube Channel

देदीक्षकः-क्षिका (dedIkSakaH-kSikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“दीक्ष मौण्ड्य-इज्या-उपनयन-नियम व्रतादेशेषु”@} 2 3 मौण्ड्यम् = वपनम्।
इज्या = यजनम्।
उपनयनम् = मौर्वीबन्धः।
नियमः = संयमः।
व्रतादेशः = संस्कारादेशकथनम्।
इति क्षीरस्वामी।
यथासंभवं सकर्मकाकर्मकत्वे ज्ञेये।
“अस्यार्थो व्रतसम्प्राप्तिः, तद्भेदाः कथिता इमे।
सा मौण्ड्यात् क्वचित्, क्वापि दीक्षणीयादिकेज्यया।।
उपनीत्या क्वचित्, क्वापि नियमग्रहमात्रतः।
क्वचिद् गुर्वादिनन्दे ते 4 व्रतमस्त्विति शासनात्।।
…दीक्षते वाग्मी यजमानस्तु माणवः।
तपसे महानाम्न्यै 5 तत्र ह्यादेशना व्रतम्।।” इति धा।
का।
व्याख्याने 6 प्रोक्तम्।
दीक्षकः-क्षिका, दीक्षकः-क्षिका, दिदीक्षिषकः-षिका, देदीक्षकः-क्षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि तक्षतिवत् 7 ज्ञेयानि।
अस्य धातोः आत्मने- पदित्वात् शानचि दीक्षमाणः इति रूपमिति विशेषः।
दीक्षिता 8।
9 दीक्षितः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(८४३)
02
=>
(१-भ्वादिः-६०९। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
[पृष्ठम्०७४९+ ३१]
04
=>
(?)
05
=>
(?)
06
=>
(१-७७)
07
=>
(६९२)
08
=>
[[१। तच्छीलादिषु कर्तृषु ‘सूददीपदीक्षश्च’ (३-२-१५३) इति युच्प्रतिषेधात् तृन्नेव।]]
09
=>
[[आ। ‘संक्लेशितस्वकथदक्षणदीक्षितं तं प्रेक्ष्यैष जन्मफलमीषितवान् महात्मा।।’ धा। का। १। ७७।]]