| YouTube Channel

दृषद्वती (dRSadvatI)

 
Monier Williams Cologne
English
दृष॑द्—वती
f.
 (°ष॑द्-व्°, also read °शद्-व्°),
N.
 of a river which flows into the Saras-vatī,
RV.
 iii, 23, 4
TāṇḍyaBr.
Mn.
MBh.
&c.
the mother of Aṣṭaka and wife of Viśvā-mitra,
Hariv.
the m° of Pratardana and w° of Divo-dāsa, ib.
the m° of Śibi Auśīnara and w° of Nṛpa, ib.
m° of Prasena-jit (called also Haimavatī, prob. as
N.
 of a river), ib.
of Durgā,
L.
Macdonell
English
दृषद्वती dṛṣad-vat-ī,
f.
 (Rocky), N. of a 🞄river.
Benfey
English
दृषद्वती दृषद्वती, i. e. दृषद् +
वन्त् + ई,
f.
1. The name of a river, Man.
2, 17.
2. A proper name, Hariv. 1473.
Apte Hindi
Hindi
दृषद्वती
स्त्री*
 - -
एक नदी का नाम जो आर्यावर्त की पूर्वी सीमा बनाती है तथा सरस्वती नदी में मिलती है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दृषद्वती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ /ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ
निष्पत्तिः - > स्त्रियां "ङीप्" (४-१-५)
दृषद्वती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಮಹರ್ಷಿಯ ಪತ್ನಿ
प्रयोगाः - > "दृषद्वतीसुतश्चापि विश्वामित्रात्तथाष्टकः"
उल्लेखाः - > हरिवं०
दृषद्वती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ನದಿ
दृषद्वती
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಗಾದೇವಿ /ಪಾರ್ವತಿ
विस्तारः - > "दृषद्वती नदीभेदे कत्यायन्यामपि स्त्रियाम्" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
dfzad-vatI {% f. %} name of a river flowing into the Sarasvatī and forming the eastern boundary of the Āryāvarta.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 दृषद्वती
noun
प्राचीना नदी या इदानीं तु लुप्ता जाता।
"दृषद्वत्याः वर्णनं ऋग्वेदे अस्ति।"
Synonyms:
 दृषद्वती
noun
पौराणिकी महिला।
"दृषद्वती विश्वामित्रस्य पत्नी आसीत्।"
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskrit
--source--
गौतमी कौशिकी कृष्णा तामसी बाभ्रवी जया ॥ ४७ ॥
कालरात्रिर्महामाया भ्रामरी यादवी वरा ।
बर्हिध्वजा शूलधरा परमब्रह्मचारिणी ॥ ४८ ॥
अमोघा विन्ध्यनिलया षष्ठी कान्तारवासिनी ।
जाङ्गुली बदरीवासा वरदा कृष्णपिङ्गला ॥ ४९ ॥
p{0003}
दृषद्वतीन्द्रभगिनी प्रगल्भा रेवती तथा ।
महाविद्या सिनीवाली रक्तदन्त्येकपाटला ॥ ५० ॥
एकपर्णा बहुभुजा नन्दपुत्री महाजया ।
भद्रकाली महाकाली योगिनी गणनायिका ॥ ५१ ॥
हासा भीमा प्रकूष्माण्डी गदिनी वारुणी हिमा ।
अनन्ता विजया क्षेमा मानस्तोका कुहावती ॥ ५२ ॥
चारणा च पितृगणा स्कन्दमाता घनाञ्जनी ।
गान्धर्वी कर्वरी गार्गी सावित्री ब्रह्मचारिणी ॥ ५३ ॥
कोटिश्रीर्सन्दरावासा केशी मलयवासिनी ।
कालायनी विशालाक्षी किराती गोकुलोद्भवा ॥ ५४ ॥
एकानसी नारायणी शैला शाकंभरीश्वरी ।
प्रकीर्णकेशी कुण्डा च नीलवस्त्रोग्रचारिणी ॥ ५५ ॥
अष्टादशभुजा पौत्री शिवदूती यमस्वसा ।
सुनन्दा विकचा लम्बा जयन्ती नकुलाकुला ॥ ५६ ॥
विलङ्का नन्दिनी नन्दा नन्दयन्ती निरञ्जना ।
कालंजरी शतमुखी विकराली करालिका ॥ ५७ ॥
विरजाः पुरला जीरी बहुपुत्री कुलेश्वरी ।
कैटभी कालदमनी दर्दुरा कुलदेवता ॥ ५८ ॥
रौद्री कुन्द्रा महारौद्री कालंगमा महानिशा ।
बलदेवस्वसा पुत्री हीरी क्षेमंकरी प्रभा ॥ ५९ ॥
मारी हैमवती चापि गोला शिखरवासिनी ।
-wordlist-
गौतमी (स्त्री), कौशिकी (स्त्री), कृष्णा (स्त्री), तामसी (स्त्री), बाभ्रवी (स्त्री), जया (स्त्री), कालरात्रि (स्त्री), महामाया (स्त्री), भ्रामरी (स्त्री), यादवी (स्त्री), वरा (स्त्री), बर्हिध्वजा (स्त्री), शूलधरा (स्त्री), परमब्रह्मचारिणी (स्त्री), अमोघा (स्त्री), विन्ध्यनिलया (स्त्री), षष्ठी (स्त्री), कान्तारवासिनी (स्त्री), जाङ्गुली (स्त्री), बदरीवासा (स्त्री), वरदा (स्त्री), कृष्णपिङ्गला (स्त्री), दृषद्वती (स्त्री), इन्द्रभगिनी (स्त्री), प्रगल्भा (स्त्री), रेवती (स्त्री), महाविद्या (स्त्री), सिनीवाली (स्त्री), रक्तदन्ती (स्त्री), एकपाटला (स्त्री), एकपर्णा (स्त्री), बजुभुजा (स्त्री), नन्दपुत्री (स्त्री), महाजया (स्त्री), भद्रकाली (स्त्री), महाकाली (स्त्री), योगिनी (स्त्री), गणनायिका (स्त्री), हासा (स्त्री), भीमा (स्त्री), प्रकूष्माण्डी (स्त्री), गदिनी (स्त्री), वारुणी (स्त्री), हिमा (स्त्री), अनन्ता (स्त्री), विजया (स्त्री), क्षेमा (स्त्री), मानस्तोका (स्त्री), कुहावती (स्त्री), चारणा (स्त्री), पितृगणा (स्त्री), स्कन्दमाता (स्त्री), घनाञ्जनी (स्त्री), गान्धर्वी (स्त्री), कर्बुरा (स्त्री), गार्गी (स्त्री), सावित्री (स्त्री), ब्रह्मचारिणी (स्त्री), कोटिश्री (स्त्री), मन्दरावासा (स्त्री), केशी (स्त्री), मलयवासिनी (स्त्री), कालायनी (स्त्री), विशालाक्षी (स्त्री), किराती (स्त्री), गोकुलोद्भवा (स्त्री), एकानसी (स्त्री), नारायणी (स्त्री), शैला (स्त्री), शाकम्भरी (स्त्री), ईश्वरी (स्त्री), प्रकीर्णकेशी (स्त्री), कुण्डा (स्त्री), नीलवस्त्रा (स्त्री), उग्रचारिणी (स्त्री), अष्टादशभुजा (स्त्री), पौत्री (स्त्री), शिवदूती (स्त्री), यमस्वसा (स्त्री), सुनन्दा (स्त्री), विकचा (स्त्री), लम्बा (स्त्री), जयन्ती (स्त्री), नकुला (स्त्री), कुला (स्त्री), विलङ्का (स्त्री), नन्दिनी (स्त्री), नन्दा (स्त्री), नन्दयन्ती (स्त्री), निरञ्जना (स्त्री), कालञ्जरी (स्त्री), शतमुखी (स्त्री), विकराला (स्त्री), करालिका (स्त्री), विरजस् (स्त्री), पुरला (स्त्री), जारी (स्त्री), बहुपुत्री (स्त्री), कुलेश्वरी (स्त्री), कैटभी (स्त्री), कालदमनी (स्त्री), दर्दुरा (स्त्री), कुलदेवता (स्त्री), रौद्री (स्त्री), कुन्द्रा (स्त्री), महारौद्री (स्त्री), कालङ्गमा (स्त्री), महानिशा (स्त्री), बलदेवस्वसृ (स्त्री), पुत्री (स्त्री), हीरी (स्त्री), क्षेमङ्करी (स्त्री), प्रभा (स्त्री), मारी (स्त्री), हैमवती (स्त्री), गोला (स्त्री), शिखरवासिनी (स्त्री)
Mahabharata
English
Dṛshadvatī, a river. § 305 (Anudyūtap.): II, 78, 2574 (there Yudhishṭhira had been instructed by Śambhu, i.e. Brahmán?).--§ 312 (Āraṇyakap.): III, 5, 241 (SarasvatīDºyau
C. has by error Dṛśadº).--§ 361 (Kurukshetra): III, 83, 5074 (dakshiṇena Sarasvatyā Dºyuttareṇa ca… Kurukshetre).--§ 364 (Tīrthayātrāp.): III, 83, 6057 (merit of bathing there), 6065 (Kauśikyāḥ saṅgame…Dºyāś ca).-§ 369 (Kurukshetra): III, 83, 7075 (uttareṇa Dºyā dakshiṇena Sarasvatīṃ…Kurukshetre).--§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 90, 8382 (in the north).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 323.--§ 640 (Rājadh.): XII, 58, †2121.--§ 652b (IndrotaPārīkshitīya): XII, 152, 5647 (Sarasvatī-Dºyoḥ saṅgamaḥ). --§ 757m (Goloka): XIII, 102, 4889.--§ 775 (Ānuśāsanik.): XIII, 166, 7648.
पुराणम्
English
दृषद्वती / DṚṢADVATĪ. A river to the south of kurukṣetra. During their exile in the forest the pāṇḍavas drank water from it. (Vana Parva, Chapter 5, Verse 2). It was on the delta of this river that śiva imparted advice to yudhiṣṭhira. (Sabhā Parva, Chapter 78, Verse 15). Living on the northern bank of this river is equal to living in Svarga. (Vana Parva, Chapter 88). To perform bali and other rites for the souls of the dead after bathing in the river is as efficacious as performing the agniṣṭoma yajña. (Vana Parva, Chapter 88).
Vedic Reference
English
Dṛṣadvatī, ‘stony, ’ is the name of a river which flows into
the Sarasvatī after running for a time parallel to it. It is
mentioned in the Rigveda, ^1 along with the Sarasvatī and the
Āpayā, as the scene of action of the Bharata princes. In the
Pañcaviṃśa Brāhmaṇa^2 and later^3 the Dṛṣadvatī and the
Sarasvatī are the scene of special sacrifices. In Manu^4 these
two rivers form the western boundary of the Middle Country.
1) iii. 23, 4.
2) xxv. 10, 13.
3) Kātyāyana Srauta Sūtra, xxiv. 6, 6,
38
Lāṭyāyana Śrauta Sūtra, x. 19, 4.
4) ii. 17.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 18
Weber, Indische Studien, 1, 34
Indian
Literature, 67, 102
Macdonell, Vedic
Mythology, p. 87.
Grassman
German
dṛṣádvatī, f., Eigenname eines Nebenflusses der sárasvatī (ursprünglich die steinige von dṛṣádvat, und dies von dṛṣád).
-yām {257, 4}.