| YouTube Channel

दृति (dRti)

 
शब्दसागरः
English
दृति
f.
(-तिः)
1. A bellows.
2. A fish.
3. A skin of leather, or a leather
bag for holding water.
4. Skin, hide.
E.
दृ to divide, क्तिन्
aff.
Capeller Eng
English
दृ॑ति
m.
(f. ) bag of leather, bellows (also दृती
f.
).
Yates
English
दृति (तिः) 2.
m.
A pair of bellows
a fish
a skin
a leather bag.
Spoken Sanskrit
English
दृति - dRti -
m.
- cloud [ used figuratively only ]
मृदु - mRdu -
adj.
- smooth [ figuratively also ]
अरणी - araNI -
f.
- mother [ figuratively ]
गौण - gauNa -
adj.
- figurative
रूपक - rUpaka -
adj.
- figurative
औपचारिक - aupacArika -
adj.
- figurative
प्रथमच्छद् - prathamacchad -
adj.
- figurative
हृदयव्याधि - hRdayavyAdhi -
m.
- heart-ache [ used literally & figuratively ]
पातयति { पत् } - pAtayati { pat } - verbb caus. - bring down [ literally and figuratively ]
भक्त्या - bhaktyA -
ind.
- figuratively
अग्र - agra -
n.
- figuratively
सारव - sArava -
n.
- straightness [ literally and figuratively ]
उत्प्रेक्षते { उत्प्रेक्ष् } - utprekSate { utprekS } - verb - use figuratively
उपचरति { उपचर् } - upacarati { upacar } - verb - apply figuratively
ध्वनित्व - dhvanitva -
n.
- figurative allusion
च्युत - cyuta -
adj.
- streaming forth from [ literally and figuratively ]
रूपकशब्द - rUpakazabda -
m.
- figurative expression
व्यञ्जन - vyaJjana -
m.
- figurative expression
उपचार - upacAra -
m.
- figurative application
रूपण - rUpaNa -
n.
- figurative illustration
वाह - vAha -
m.
- figurative name of the veda
अरूपण - arUpaNa -
n.
- not a figurative expression
गुणवाद - guNavAda -
m.
- statement meant figuratively
संस्तुति - saMstuti -
f.
- figurative mode of expression
ऋत - Rta -
n.
- figuratively said of gleaning
उपचरति { उपचर् } - upacarati { upacar } - verb - use figuratively or metaphorically
रूपक - rUpaka -
adj.
- illustrating by figurative language
व्यञ्जक - vyaJjaka -
m.
- figurative expression or insinuation
उपचार - upacAra -
m.
- figurative or metaphorical expression
लक्षणा - lakSaNA -
f.
- indirect or figurative sense of a word
महिला - mahilA -
f.
- woman literally or figuratively intoxicated
उपक्षेप - upakSepa -
m.
- poetical or figurative style in composition
लक्षणीय - lakSaNIya -
adj.
- to be expressed figuratively or elliptically
रूप्य - rUpya -
adj.
- to be denoted figuratively or metaphorically
लाक्षणिक - lAkSaNika -
adj.
- expressing indirectly or figuratively, metaphorical
महाभूतघट - mahAbhUtaghaTa -
m.
- jar with a figurative representation of the 5 element
ऋषिश्राद्ध - RSizrAddha -
n.
- figurative expression for insignificant acts which are preceded by great preparations
समानरूपा - samAnarUpA -
f.
- kind of riddle in which the same words are to be understood in a literal and figurative sense
दृति - dRti -
m.
- cloud [ used figuratively only ]
मृदु - mRdu -
adj.
- smooth [ figuratively also ]
अरणी - araNI -
f.
- mother [ figuratively ]
हृदयव्याधि - hRdayavyAdhi -
m.
- heart-ache [ used literally & figuratively ]
पातयति { पत् } - pAtayati { pat } - verbb caus. - bring down [ literally and figuratively ]
भक्त्या - bhaktyA -
ind.
- figuratively
अग्र - agra -
n.
- figuratively
सारव - sArava -
n.
- straightness [ literally and figuratively ]
उत्प्रेक्षते { उत्प्रेक्ष् } - utprekSate { utprekS } - verb - use figuratively
उपचरति { उपचर् } - upacarati { upacar } - verb - apply figuratively
च्युत - cyuta -
adj.
- streaming forth from [ literally and figuratively ]
गुणवाद - guNavAda -
m.
- statement meant figuratively
ऋत - Rta -
n.
- figuratively said of gleaning
उपचरति { उपचर् } - upacarati { upacar } - verb - use figuratively or metaphorically
महिला - mahilA -
f.
- woman literally or figuratively intoxicated
लक्षणीय - lakSaNIya -
adj.
- to be expressed figuratively or elliptically
रूप्य - rUpya -
adj.
- to be denoted figuratively or metaphorically
लाक्षणिक - lAkSaNika -
adj.
- expressing indirectly or figuratively, metaphorical
दृति - dRti -
m.
- fish
दृति - dRti -
m.
- hide
दृति - dRti -
m.
- leather water bag
दृति - dRti -
m.
- bag
दृति - dRti -
m.
- cloud [ used figuratively only ]
दृति - dRti -
m.
- skin of leather
दृति - dRti -
m.
- skin or hide
दृति - dRti -
m.
- leather bag for holding water and other fluids
दृति - dRti -
m.
- pair of bellows
दृति - dRti -
m.
- skin
दृति - dRti -
m.
- piece of leather
Wilson
English
दृति
m.
(-तिः)
1 A bellows.
2 A fish.
3 A skin of leather, or a leather bag for holding water.
4 Skin, hide.
E.
दॄ to divide, क्तिन्
aff.
Apte
English
दृतिः [dṛtiḥ],
m.
,
f.
[दॄ-विदारणे तिकित् ह्रस्वश्च]
A leathern bag for holding water
&c.
इन्द्रियाणां तु सर्वेषां यद्येकं क्षरती- न्द्रियम् तेनास्य क्षरति प्रज्ञा दृतेः पादादिवोदकम्
Ms.*
2.99
Y.*
3.268.
A fish.
A skin, hide.
A pair of bellows
हृतय इव श्वसन्ति
Bhāg.*
1.87.17.
Ved.
A cloud.
A dewlap (of cow or bull)
सवत्सां पीवरीं दत्वा दृतिकण्ठामलंकृताम्
Mb.
* 13.79.18.
A syringe
ता देवरानुत सखीन्सिषिचुर्दृतीभिः क्लिन्नाम्बरा विवृतगात्रकुचोरुमध्याः
Bhāg.*
1.75.17.
Comp.
-हरिः a dog. -हारः a water carrier.
Apte 1890
English
दृतिः m. f. [वॄ-विदारणे तिकित् ह्रस्वश्च] 1 A leathern bag for holding water &c.
Ms. 2. 99
Y. 3. 268.
2 A fish.
3 A skin, hide.
4 A pair of bellows.
5 Ved. A cloud.
6 A bull's dewlap.
Comp.
हरिः a dog.
हारः a watercarrier.
Monier Williams Cologne
English
दृ॑ति
m.
(fr. दॄ) a skin of leather, a leather bag for holding water and other fluids (fig.
=
a cloud), skin, hide, a pair of bellows,
RV.
AV.
Br.
Mn.
MBh.
&c.
a fish,
L.
N.
of a man with the patr. Aindroti or Aindrota,
TāṇḍyaBr.
[cf. दार्तेय
Gk. δέρμα].
Monier Williams 1872
English
दृति दृति, इस्, m. (said to be fr. rt. दॄ
cf. कृत्ति fr. rt. 2. कृत्), a skin of leather, a leather
bag for holding water and other fluids
a cloud
(Ved.)
skin, hide
a pair of bellows
a fish
N.
of a man with the patronymic Aindroti or Aindrota
[cf. दार्तेय
cf. also rt. दॄ
Gr. δέρ-ω, δείρ-ω,
δέρ-μα
Angl. Sax. teld, ‘a tent
Old Germ. gi-
zelt = Mod. Germ. zelt, ‘a tent.’]
—दृति-धारक,
अस्, m. a kind of plant, = आनन्दी, commonly आक-
नपाता.
—दृति-हरि, इस्, इस्, इ, carrying a leather
skin or leather bags (as cattle)
(इस्), m. a dog.
—दृति-हार, अस्, आ, अम्, carrying a leather skin
or bag
(अस्), m. a carrier of skins or bags, a water-
carrier, &c.
Macdonell
English
दृति dṛ́-ti,
m.
(f. ) water-carrierʼs skin
bellows
🞄hose.
Benfey
English
दृति दृति, i. e. दृ + ती,
f.
A leather
bag for holding liquids, Man. 2, 99. --
Cf. δέρω, δείρω, δέρμα
O.H.G. gi-zelt,
pelles, zelt
A.S. teld, tentorium.
Apte Hindi
Hindi
दृतिः
पुं*
- "दृ + ति, ह्रस्वः"
मशक
दृतिः
पुं*
"दृ + ति, ह्रस्वः"
मछली
दृतिः
पुं*
- "दृ + ति, ह्रस्वः"
"खाल, चमड़ा"
दृतिः
पुं*
- "दृ + ति, ह्रस्वः"
धौंकनी
दृतिः
"पुं* ,
स्त्री*
" - " दृ+क्तिन्, ह्रस्वः"
पिचकारी या नल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दृति
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚರ್ಮದ ಪಾತ್ರೆ /ತೊಗಲಿನ ಚೀಲ
निष्पत्तिः - > दृङ् (आदरे) - "क्तिच्" (३-३-१७४)
प्रयोगाः - > "इन्द्रियाणां तु सर्वेषां यद्येकं क्षरतीन्द्रियम् तेनास्य क्षरति प्रज्ञा दृतेः पादादिवोदकम् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० २-९९
दृति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮತ್ಸ್ಯ /ಮೀನು
विस्तारः - > "दृतिश्चर्मपुटे मत्स्ये ना" - मेदि०
दृति
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಂಗೆದೊಗಲು
प्रयोगाः - > "सवत्सां पीवरीं दत्वा दृतिकण्ठामलङ्कृताम्"
उल्लेखाः - > भा० अनु० ११४-१८
L R Vaidya
English
dfti {% m.f. %} 1. A leathern bag for holding water, M.ii.99
2. a fish
3. a skin, a hide
4. a pair of bellows.
Bopp
Latin
दृति m. (r. दॄ s. ति) corium. MAN. 2. 99.
Lanman
English
dṛ́ti, m. bag of leather
bellows. [√1dṛ:
for mg, cf. δέρμα, ‘skin bag or bottle.’]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
दृति 1. °कर्माणि Kauś. 38, 12.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
rkyal pa
१) चर्मस्थली २) चितेय (?) ३) दृति ४) भस्त्रा ५) भाण्ड
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
दृतिः खल्लश्चर्ममयी त्वालूः करकपात्रिका १०२५
-wordlist-
दृति (पुं), खल्ल (पुं), करकपात्रिका (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
दृति
दृति, चर्मप्रसेवक
गवलं माहिषं शृङ्गं दृतिश्चर्मप्रसेवकः
verse 4.1.1.764
page 0087
Vedic Reference
English
1. Dṛti, a ‘leather bag to hold fluids, is frequently mentioned
in the Rigveda^1 and later.^2 In one passage^3 it is called dhmāta,
‘inflated, the man afflicted with dropsy being compared with
such a bag. Milk (Kṣīra) and intoxicating liquor (Surā) are
mentioned as kept in bags.^4
1) i. 191, 10
iv. 51, 1, 3
v. 83, 7
vi. 48, 18
103, 2
viii. 5, 19
9,
18.
2) Av. vii. 18, 1
Taittirīya Saṃ-
hitā, i. 8, 19, 1
Vājasaneyi Saṃhitā,
xxvi. 18, 19
Taittirīya Brāhmaṇa, i. 8,
3, 4
Pañcaviṃśa Brāhmaṇa, v. 10, 2,
etc.
3) Rv. vii. 89, 2. Cf. Hopkins, Journal
of the American Oriental Society, 20, 30.
4) Pañcaviṃśa Brāhmaṇa, xiv. 11,
26
xvi. 13, 13.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दृतिः,
पुं,
(दृणातीति विदारे + “दृणाते-र्हस्वश्च ।” उणां १८३ इति तिः ह्रस्वश्च ।)चर्म्मपुटकः अस्य पर्य्यायः स्वल्लः इतिहेमचन्द्रः ९१
(यथा, मनुः ९९ ।“इन्द्रियाणान्तु सर्व्वेषां यद्येकं क्षरतीन्द्रियम् ।तेनास्य क्षरति प्रज्ञा दृतेः पात्रादिवोदकम्
”)मत्स्यः इति मेदिनी ते, २६
(गलकम्बलः ।यथा, महाभारते १३ ७९ १८ ।“सवतसां पीवरीं दत्त्वा दृतिकण्ठामलङ्कृताम् ।वैश्वदेवमसंवाधं स्थानं श्रेष्ठं प्रपद्यते
”“दृतिकण्ठां प्रलम्बगलकम्बलाम् ।” इति तट्टी-कायां नीलकण्ठः
मेघः इति निघण्टुः १०
यथा, ऋग्वेदे १०३ ।“दिव्या आपो अभि यदेनमायन्दृतिं शुष्कं सरसी शयानम्
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दृति स्त्री दॄ--विदारे ति कित् ह्रस्वश्च चर्ममयपात्रे म-त्स्ये मेदि० “इन्द्रियाणां तु सर्वेषां यद्येकं क्षरती-न्द्रियम् तेनास्य क्षरति प्रज्ञा दृतेः पात्रादिवोदकम्”मनुः “कपाले यद्वदापः स्युः श्वदृतौ यथा पयः आश्र-यस्थानदोषेण वृत्तहीने तथा श्रुतम्” भा० शा० १३२४ श्लो० ।दृतौ भवः ढञ् दार्त्तेय दृतिभवे स्त्रियां ङीप् मत्स्ये“मांसादष्टगुणा दृतिः” उज्ज्वलद० धृतवाक्यम् रोमशचर्मणि गलकम्बले “सवत्सां पीवरीं दत्त्वा दृति-कण्ठामलङ्कृताम्” भा० अनु० ७९ अ० “दृतिकण्ठांप्रलम्बगलकम्बलाम्” नीलकण्ठः “दृतिकण्ठमनड्वाहंसर्वरत्नैरलङ्कृतम्” तत्रैवाध्याये मेघे निघण्टुः सत्र-विशेषकारके यजमानभेदे द्वतिवातवतोरयनशब्दे दृश्यम्
Capeller
German
दृति
m.
(f. ) Balg, Schlauch (auch दृती
f.
).
Grassman
German
dṛ́ti, m., Schlauch oder Balg von Leder [von dar, vgl. gr. δέρμα u. s. w., Cu. 〔267〕]
insbesondere [Page626] 1〉 Schlauch zur Aufbewahrung von Flüssigkeiten
2〉 Blasebalg.
-is 1〉 turī́yas mádhunas rapśate {341, 1}
mádhunas {625, 19}. 2〉 dhmātás {605, 2}.
-im 1〉 {191, 10}
mádhumantam {341, 3}
víṣitam {437, 7} (bildlich von der Wolke)
śúṣkam {619, 2}. 2〉 {713, 8} dhámanti bākurám (BR. Dudelsack).
-es 1〉 iva áchidrasya dadhanvátas súpūrṇasya {489, 18}.
Burnouf
French
दृति दृति
m.
(दॄ
sfx. ति) peau, cuir
sac de
cuir pour porter l'eau
soufflet de cuir.
Esp. de poisson.
दृतिहरि
m.
chien.
Stchoupak
French
दृति-
m.
outre, sac en cuir (pour conserver l'eau ou autres liquides)
peau (de bête), dépouille
soufflets.