| YouTube Channel

दूषण (dUSaNa)

 
शब्दसागरः
English
दूषण
m.
(-णः) Rakshasa, the brother of RĀVAṆA.
n.
(-णं)
1. Blame,
fault, defect, offence.
2. Spoiling, ruining, vitiating. defiling.
3.
Violating, (as a girl.)
4. Breaking, (as an agreement.)
E.
दूष् to
become vile or wicked. affix भावे ल्युट्
Capeller Eng
English
दू॑षण
f.
=
prec.
m.
N.
of a Rakṣas
n.
the act of
defiling or corrupting, seduction, defamation, objection, refutation
want, fault, guilt, sin, offence.
Yates
English
दूषण (णः) 1.
m.
A
Rākshasa, bro-
ther of
Rāvana.
n.
Fault
spoil-
ing
violating.
Spoken Sanskrit
English
दूषण - dUSaNa -
adj.
- corrupting
दूषण - dUSaNa -
adj.
- violating
दूषण - dUSaNa -
adj.
- counteracting
दूषण - dUSaNa -
adj.
- vitiating
दूषण - dUSaNa -
adj.
- sinning against
दूषण - dUSaNa -
adj.
- spoiling
दूषण - dUSaNa -
n.
- contamination
दूषण - dUSaNa -
n.
- objection
दूषण - dUSaNa -
n.
- offence
दूषण - dUSaNa -
n.
- defect
दूषण - dUSaNa -
n.
- of fence
दूषण - dUSaNa -
n.
- adulteration [ corruption, impurity ]
दूषण - dUSaNa -
n.
- weakness
दूषण - dUSaNa -
n.
- detracting
दूषण - dUSaNa -
n.
- discrimination
दूषण - dUSaNa -
n.
- refutation
दूषण - dUSaNa -
n.
- act of corrupting
दूषण - dUSaNa -
n.
- defilement
दूषण - dUSaNa -
n.
- dishonouring
दूषण - dUSaNa -
n.
- sin
दूषण - dUSaNa -
n.
- adverse argument
दूषण - dUSaNa -
n.
- rape
दूषण - dUSaNa -
n.
- disparaging
दूषण - dUSaNa -
n.
- guilt
दूषण - dUSaNa -
n.
- fault
शाकाणु-दूषण - zAkANu-dUSaNa -
n.
- contamination of bacteria
दूषण dUSaNa
n.
contamination
अशौच azauca
n.
contamination
शाकाणु-दूषण zAkANu-dUSaNa
n.
contamination of bacteria
दूषण dUSaNa
adj.
vitiating
पांसक pAMsaka
adj.
vitiating
पांसन pAMsana
adj.
vitiating
सन्दूषण sandUSaNa
n.
act of vitiating or corrupting
रक्तदूषण raktadUSaNa
adj.
corrupting or vitiating the blood
Wilson
English
दूषण
m.
(-णः) A Rākṣasa, the brother of RĀVAṆA.
n.
(-णं)
1 Blame, fault, defect, offence.
2 Spoiling, ruining, vitiating, defiling.
3 Violating, (as a girl.)
4 Breaking, (as an agreement.)
E.
दूष to become vile or wicked, affix युच्.
Apte
English
दूषण [dūṣaṇa],
a.
[दुष्-भावे-ल्युट्]
Corrupting, spoiling, destroying,
&c.
आपदेत्युभयलोकदूषणी
Ki.*
13.64
see दुष्.
Dishonouring, violating.
Offending against.
Opposing, counteracting.
णम् Spoiling, corrupting, vitiating, ruining, polluting
&c.
Violating, breaking (as an agreement).
Seducing, violating, dishonouring (as a woman).
Abuse, censure, blame
चक्षमे शुभाचारः दूषणमिवात्मनः
R.*
12.46.
Detraction, disparagement.
Adverse argument or criticism, objection.
Refutation.
A fault, offence, defect, sin, crime
नोलूको$प्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणम्
Bh.*
2.93
हाहा धिक् परगृहवासदूषणम्
U.*
1.4
Ms.*
2. 213
H.*
1.94, 115
2.139. -णः
N.
of a demon, one of the generals of Rāvaṇa, slain by Rāma
R.*
12.46.Comp. -अरिः an epithet of Rāma. -आवह
a.
involving (one) in blame.
Apte 1890
English
दूषण a. [दुष्-भावे ल्युट्] 1 Corrupting, spoiling, destroying, &c.
see दुष्.
2 Dishonouring, violating.
3 Offending against.
4 Opposing, counteracting.
णं 1 Spoiling, corrupting, vitiating, ruining, polluting &c.
2 Violating, breaking (as an agreement).
3 Seducing, violating, dishonouring (as a woman).
4 Abuse, censure, blame
R. 12. 46.
5 Detraction, disparagement,
6 Adverse argument or criticism, objection.
7 Refutation.
8 A fault, offence, defect, sin, crime
नोलूकोष्यवलोकते यदि दिवा सूर्यस्य किं दूषणं Bh. 2. 93
हाहा धिक् परगृहवासदूषणं U. 1. 40
Ms. 2. 213
H. 1. 98, 115
2. 180.
णः N. of a demon, one of the generals of Rāvaṇa, slain by Rāma.
Comp.
अरिः an epithet of Rāma.
आवह a. involving (one) in blame.
Monier Williams Cologne
English
दू॑षण mf(ई)n. corrupting, spoiling, vitiating, violating,
AV.
ŚāṅkhGṛ.
&c.
counteracting, sinning against (comp. ),
R.
ii, 109, 7 (cf. अरा-ति-द्°, कुल-द्°, कृत्या-द्°, खर-द्, लोक-द्°, विष-द्°, विष्कन्ध-द्°)
दू॑षण
m.
N.
of a Rakṣas (general of Rāvaṇa),
MBh.
R.
&c.
of a Daitya slain by Śiva,
ŚivaP.
दू॑षण
n.
the act of corrupting
&c.
(See above),
Mn.
MBh.
&c.
dishonouring, detracting, disparaging,
MBh.
Mṛcch.
Kathās.
&c.
objection, adverse argument, refutation,
Sarvad.
Jaim.
Kap.
, Sch.
fault, offence, guilt, sin,
Mn.
Kāv.
Hit.
&c.
(cf. अर्थद्°, सुकृत-द्°, स्त्री-द्°).
Monier Williams 1872
English
दूषण, अस्, ई, अम्, corrupting, spoiling, ruining,
destroying, vitiating, contaminating, dishonouring,
violating
offending against
counteracting [cf. अरा-
ति-द्°, कृत्या-द्°, खर-द्°, विष-द्°]
(अस्), m., N.
of a Rakṣas or Rākṣasa who was one of the
generals of Rāvaṇa
of a Daitya slain by Śiva
(आ),
f., N. of a deity, the wife of Bhauvana and mother of
Tvaṣṭṛ
(अम्), n. the act of spoiling or corrupting,
ruining, vitiating, contaminating, hurting
violating
(a contract), breaking (an agreement), dishonouring
or violating a woman
slighting, speaking ill of any
one, abusing, finding fault, censuring, disparaging,
blaming, detracting, throwing doubts upon, criticising,
objecting, refuting, rendering suspected
objection,
adverse argument
fault, defect, offence, guilt, sin,
blame
[cf. अर्थ-द्° and दोष।]
—दूषणारि
(°ण-अरि), इस्, m. ‘the enemy of Dūṣaṇa, epithet
of Rāma.
—दूषणावह (°ण-आव्°), अस्, आ, अम्,
occasioning guilt.
Macdonell
English
दूषण dūṣ-aṇa,
a.
(ī) destructive, injurious
🞄defiling, dishonouring (g. or —°)
m.
N. of a 🞄Rākṣasa
n.
destroying, undoing, ruining
🞄defiling, seducing
adulterating
slandering, 🞄detracting
refutation
blemiṣ, fault
guilt
🞄sin: -vādin,
m.
opponent (in an argument).
Benfey
English
दूषण दूषण, i. e. दुष्, Caus.,
+ अन,
I.
adj.
,
f.
णी।
1. Defiling, dis-
gracing, Bhāg. P. 1, 17, 13.
2. Hurting,
Rām. 2, 109, 7.
II.
m.
The name of a
Rākṣasa or demon, Rām. 1, 1, 45.
III.
f.
णा, The name of a deity,
Bhāg. P. 5, 15, 13.
IV.
n.
1. Defiling, Man.
9, 286
11, 61.
2. Hurting, Man. 7, 48
(unjust seizure).
3. Seducing, Man.
2, 213.
4. Calumniating, Kathās. 24,
227.
5. Fault, Man. 9, 13
Bhartṛ. 2, 89.
Apte Hindi
Hindi
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
"बिगाड़ना, भ्रष्ट करना, विषाक्त करना, बर्बाद करना, अपवित्र करना"
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
"उल्लंघन करना, तोड़ना"
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
"पथभ्रष्ट करना, बलात्कार करना, सतीत्व नष्ट करना"
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
"गाली देना, निन्दा करना, कलंकित करना"
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
"बदनामी, अप्रतिष्ठा"
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
"विपरीत आलोचना, आक्षेप"
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
निराकरण
दूषणम्
नपुं*
- दूष् + ल्युट्
"दोष, अपराध, त्रुटि, पाप, जुर्म"
दूषणः
पुं*
- -
"एक राक्षस, रावण की सेना का एक नायक जिसे भगवान् राम ने मार गिराया था"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दूषण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾವಣನ ಒಬ್ಬ ಸೇನಾಪತಿ
दूषण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಡಿಸುವುದು /ದೋಷವುಂಟುಮಾಡುವುದು
निष्पत्तिः - > दुष (वैकृत्ये) +णिच् - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
दूषण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೋಷ /ತಪ್ಪು /ಅಪರಾಧ
प्रयोगाः - > "रहस्यभेदो याञ्चा नैष्ठुर्यं चलचित्तता क्रोधो निःसत्यता धूतमेतन्मित्रस्य दूषणम् ॥"
उल्लेखाः - > हितो० १-९८
दूषण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೂಷಣೆ /ನಿಂದಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "असज्जनेन काकुत्स्थः प्रयुक्तमथ दूषणम् चक्षमे शुभाचारः दूषणमिवात्मनः ॥"
उल्लेखाः - > रघु० १२-४६
दूषण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖಂಡಿಸುವುದು /ತಪ್ಪೆಂದು ಹೇಳುವುದು
दूषण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೋಷವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ /ಕೆಡಿಸುವ
निष्पत्तिः - > दुष (वैकृत्ये) +णिच् - "ल्युः" (३-१-१२४)
प्रयोगाः - > "पानं दुर्जनसंसर्गः पत्या विरहोऽटनम् ।स्वप्नोऽन्यगेहवासश्च नारीसन्दूषणानि षट् ॥"
उल्लेखाः - > मनु० ९-१३
L R Vaidya
English
dUzaRa {% (I) n. %} 1. The act of spoiling, corrupting, ruining, vitiating
2. violating, breaking (an agreement)
3. dishonouring (a woman)
4. slighting, abusing, detracting, blame, censure, R.xii.46
5. objection, adverse argument
6. fault, defect, sin, offence, वैदेह्याः पर गृहवासदूषणं यत् Ut.i., M.ii.213.
dUzaRa {% (II) m. %} Name of a Rākshasa killed by Rāma, R.xii.46.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
dūṣaṇa, nt. (to dūṣyate, q.v.
= BHS doṣa = Skt. dveṣa), hatred, malice, with doṣa in expl. of dveṣa, parallel with rāga, moha: (rāgasya dveṣasya mohasya
tatra rañjanaṃ rāgo raktir adhyavasānaṃ
rajyate vānena) cittam iti rāgaḥ. dūṣaṇaṃ doṣaḥ, āghātaḥ dūṣyate vānena (5) cittam iti doṣaḥ MadhK 〔457.(3—)4〕.
Abhyankara Grammar
English
दूषण fault, objection
the word is used in connection with a fault found with, or objection raised against an argument advanced by, a writer by his opponent or by the writer himself who replies it to make his argument well establis- hed
cf.नित्यवादी कार्यपक्षे दूषणमाह-कार्येष्विति Maha. Prad. on P.I. 1.44 Vart.!6.
Mahabharata
English
Dūshaṇa, a Rākshasa. § 528 (Rāvaṇagamaṇa): III, 277, 15988 (ºñ ca Kharañ ca, slain by Rāma Dāśarathi), 15996.
पुराणम्
English
दूषण / DŪṢAṆA. A rākṣasa. dūṣaṇa, who came along with khara to fight, was killed by śrī rāma. (See khara).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दूषणः,
पुं,
(दूषयतीति दूषि + ल्युः ।) रावण-भ्रातृखरसेनापतिः इति रामायणम्
(यथा, रघुः १२ ४६ ।“असज्जनेन काकुस्थः प्रयुक्तमथ दूषणम् ।न चक्षमे शुभाचारः दूषणमिवात्मनः
”दूषि + भावे ल्युट् ।) दोषे, क्ली
(यथा, देवी-भागवते १७ २४ ।“वञ्चितोऽहं स्वयं पित्रा दूषणं कस्य दीयत
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दूषण
न०
दूषि--भावे ल्युट् सदोषतासम्पादने “दूष्यस्या-दूषणार्थं परित्यागो महीयसः अर्थस्य नीति-तत्त्वज्ञैरर्थदूषणमुच्यते” काम० नी० दूषि--कर्तरि ल्यु ।२ दीषजनके
त्रि०
“पानं दुर्जनसंसर्गः पत्या विरहो-ऽटनम् स्वप्नश्चान्यगृहे वासो नारीणां दूषणानि च”मनुः राक्षसभेदे
पु०
खरशब्दे २४६६ पृ० उदा०
Capeller
German
दू॑षण
f.
= vor.
n.
das Verderben, Besudeln,
Beschimpfen, Herabsetzen
Beeinträchtigeung, Widerlegung
Mangel,
Fehler, Schuld.
Burnouf
French
दूषण दूषण
n.
(दुष्
sfx. अन) péché, faute
action impure ou criminelle. -- M. np. du frère de Rāvaṇa.
Stchoupak
French
दूषण-
-ई- ag. = {%dūṣaka-
%} qui pèche contre (ifc.)
nuisible, funeste
nt. fait de corrompre, de souiller, etc
souillure, péché,
faute tort, défaut
outrage, insulte, viol
m.
n.
de Rāvaṇa
d'un autre
Rākṣasa tué par Rāma
-आ-
f.
femme de Bhauvana et mère de Tvaṣṭṛ.