दूर्वा (dUrvA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दूर्वा f.
  (-र्वा) Bent grass,  commonly Durbā,  (Panicum dactylon. )
 E.
  दूर्व
to hurt or be hurt,  affix अच् or घञ्
 fem.  affix टाप् what hurts sin, 
or is injured by cattle. दूर्वति रोगान् अनिष्टं वा ।

Yates

English

 दूर्व्वा (र्व्वा) 1.
f.
  Bent grass, 
dūb.

Spoken Sanskrit

English

 
   दूर्वा  dUrvA  f.
   Durb grass  
   दूर्वा  dUrvA  f.
   panic grass   
   दूर्वा  dUrvA  f.
   Bermuda grass  [ Cynodon dactylon - Bot. ]  
   दूर्वा  dUrvA  f.
   bent grass   
   सामान्य दूर्वा  sAmAnya dUrvA  f.
   Bermuda grass  [ Cynodon dactylon - Bot. ]     
            

 
   दूर्वा  dUrvA f.
   Durb grass  
   दूर्वावण  dUrvAvaNa n.
   thicket of Durba grass   
   नीलदूर्वा  nIladUrvA f.
   species of dUrvA or Durb grass  
   दूर्वालोष्ट  dUrvAloSTa n.
   lump of earth from a Durb field   
   दूर्वाकाण्ड  dUrvAkANDa n.
   quantity or heap of Durba grass  
   दूर्वावत्  dUrvAvat adj.
   intertwined or joined with Durb grass   
   दूर्वेष्टका  dUrveSTakA f.
   Durb grass used like bricks in erecting an altar     
            

 
   दूर्वा  dUrvA f.
   Durb grass   
   दूर्वावण  dUrvAvaNa n.
   thicket of Durba grass    
   नीलदूर्वा  nIladUrvA f.
   species of dUrvA or Durb grass   
   दूर्वालोष्ट  dUrvAloSTa n.
   lump of earth from a Durb field    
   दूर्वाकाण्ड  dUrvAkANDa n.
   quantity or heap of Durba grass   
   दूर्वावत्  dUrvAvat adj.
   intertwined or joined with Durb grass    
   दूर्वेष्टका  dUrveSTakA f.
   Durb grass used like bricks in erecting an altar    

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

दूर्वा [dūrvā],  Bent grass,  panic grass (considered as a sacred article of worship and offered to deities &c.
 ). Comp.
   -अङ्कुरः a soft  blade of Dūrvā grass
 पवित्रदूर्वाङ्कुर- लाञ्छितालका V.*
  3.12. -अष्टमी eighth day of the bright half of Bhādrapada.  -व्रतम् a.
  particular observance.

Apte 1890

English

 दूर्वा Bent grass,  panic grass ( considered as a sacred article of worship and offered to deities &c.). 
Comp. 
अंकुरः a soft blade of Dūrvā grass
 V. 3. 12. 

Monier Williams Cologne

English

 दू॑र्वा f.
  (√ दुर्त्?) bent grass,  panic grass,  Dūrb grass,  Panicum Dactylon,  RV.
  
 VS.
 
 Br.
 
 MBh.
   &c.
   (cf.   अलि-,  गण्ड-,  ग्रन्थि-,  माला-).

Monier Williams 1872

English

 दूर्वा दूर्वा,  f. (said to be fr. rt. दुर्व्), 
bent grass,  panic grass,  commonly Panicum Dactylon
[cf. अलि-द्°,  गण्डा-द्°,  ग्रन्थि-द्°।]
—दूर्वा-काण्ड, 
अम्,  n. a quantity or heap of Dūrvā grass.
—दूर्वा-
क्षी (°वा-अक्°),  f.,  N. of the wife of Vṛka.
—दूर्वा-
वण or दूर्वा-वन,  अम्,  n. a thicket of Dūrvā
grass.
—दूर्वा-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  intertwined or
joined with Dūrvā grass.
—दूर्वाष्टमी (°वा-अष्°), 
f.,  N. of a festival on the eighth day of the light
half of the month Bhādra on which the Dūrvā is
worshipped as a deity.
—दूर्वा-सोम,  अस्,  m. a
species of Soma plant.
—दूर्वेष्टका (°वा-इष्°),  f.
Dūrvā grass used like bricks in erecting an altar.

Macdonell

English

 दूर्वा dū́rvā,  f.
  kind of millet-grass (panicum 🞄dactylon).

Benfey

English

 दूर्वा दूर्वा,  f.
  A kind of millet-
grass,  Panicum dactylon,  MBh. 3, 
9984.

Apte Hindi

Hindi

दूर्वा
स्त्री*
  - "दुर्व् + अ +  टाप्,   दीर्घः"
"भूमि पर फैलने वाली एक  घास,   दूब"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दूर्वा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗರಿಕೆ ಹುಲು
निष्पत्तिः - > दूर्वी (हिंसायाम्) - "अच्" (३-१-१३४) । दीर्घः (८-२-७८)
व्युत्पत्तिः - > दूर्वति
प्रयोगाः - > "सा गौरसिद्धार्थनिवेशवद्भिः दूर्वाप्रवालैः प्रतिभिन्नशोभम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-७

L R Vaidya

English

 dUrvA {% f. %} Bent grass,  panic grass (held sacred and offered to deities at the time of worship).

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

३९,  दूर्वा

Lanman

English

 dū́rvā,  f. millet-grass,  Panicum Dactylon.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 दूर्वा Kauṭ. 100,  5 lies मूर्वा.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  दूर्वा,  वारुणी
noun
 
घासविशेषः यः श्वेतः हरीतः च अस्ति।
 "दूर्वायाः रसं स्वास्थ्यप्रदम्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dkar po
१) अर्जुन २) अवदात ३) गुण ४) गौर ५) दूर्वा ६) धवल ७) पण्डित ८) पाण्डर ९) रुचक १०) शुक्र ११) शुक्ल १२) शुचि १३) शुभ्र १४) श्वेत १५) श्वेतक १६) सित १७)

dkar mo
१) अपरजिता २) अर्जुन ३) अवदात ४) काद्यायनी ५) गौरी ६) दूर्वा ७) धवल ८) पण्डित ९) शुक्ल १०) शुक्ला ११) शुचि १२) श्येता / श्येती १३) सिता

sa yi 'dab
दूर्वा

dur ba rtsa
दूर्वा

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
दर्भः कुशः कुथो बर्हिः पवित्रमथ तेजनः ।
गुन्द्रो मुञ्जः शरो दूर्वा त्वनन्ता शतपर्विका ॥ ११९२ ॥
हरिताली रुहा पोटगलस्तु धमनो नडः ।
-wordlist-
 
दर्भ (पुं),  कुश (पुंक्ली),  कुथ (पुं),  बर्हिस् (पुंक्ली),  पवित्र (क्ली),  तेजन (पुं),  गुन्द्र (पुं),  मुञ्ज (पुं),  शर (पुं),  दूर्वा (स्त्री),  अनन्ता (स्त्री),  शतपर्विका (स्त्री),  हरिताली (स्त्री),  रुहा (स्त्री),  पोटगल (पुं),  धमन (पुं),  नड (पुंक्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

हरिताली
हरिताली,  दूर्वा
हरिताली भवेद्दूर्वा शरो मुञ्ज इति स्मृतः ॥ १९१ ॥
verse 2.1.1.191
page 0024

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: दूर्वा
Root: दूर्वा
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Bent grass
 Agrostis linearis
 Tamil Ar̤uku
Shloka(s):
3|3|232|2 ► अभयं चावदाहं च दूर्वा तु हरितालिका॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|233|1 ► वरा सहस्रवीर्या च भार्गवी चाथ सा सिता। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|232|2 ⇢ दूर्वा (दूर्वा) (स्त्री) ⇒ Bent grass
 Agrostis linearis
 Tamil Ar̤uku ⇒ 
➠ 3|3|232|2 ⇢ हरितालिका (हरितालिका) (स्त्री) ⇒ Bent grass
 Agrostis linearis
 Tamil Ar̤uku ⇒ 
➠ 3|3|233|1 ⇢ वरा (वरा) (स्त्री) ⇒ Bent grass
 Agrostis linearis
 Tamil Ar̤uku ⇒ 
➠ 3|3|233|1 ⇢ सहस्रवीर्या (सहस्रवीर्या) (स्त्री) ⇒ Bent grass
 Agrostis linearis
 Tamil Ar̤uku ⇒ 
➠ 3|3|233|1 ⇢ भार्गवी (भार्गवी) (स्त्री) ⇒ Bent grass
 Agrostis linearis
 Tamil Ar̤uku ⇒ 
Related word(s):
    

Vedic Reference

English

 Dūrvā,  a species of grass (Panicum dactylon),  is mentioned
frequently from the Rigveda^1 onwards.^2 It grew in damp
ground.^3 A simile occurring in the Rigveda^4 seems to indicate
that the ears lay horizontal with the stem. Cf. Pākadūrvā.
1) x. 16,  13
 134,  5
 142,  8.
2) Taittirīya Saṃhitā,  iv. 2,  9,  2
v. 2,  8,  3
 Vājasaneyi Saṃhitā,  xiii. 20
Aitareya Brāhmaṇa,  viii. 5. 8
 Śata-
patha Brāhmaṇa,  iv. 5,  10,  5
 vii. 4,  2, 
10,  12,  etc.
3) Rv. x. 16,  13
 142,  8.
4) x. 134,  5.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  70.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  दूर्वा
Root:  दूर्वा
Gender:  स्त्री
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ Durb grass
⇒ bent grass
⇒ panic grass
⇒ Bermuda grass [Cynodon dactylon - Bot.]
Shloka(s): 
2|4|158|1 ► वास्तुकं शाकभेदाः स्युर्दूर्वा तु शतपर्विका। (वनौषधिवर्गः)
2|4|158|2 ► सहस्रवीर्याभार्गव्यौ रुहानन्ताथ सा सिता॥ (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|4|158|1 ⇢ दूर्वा (दूर्वा) (स्त्री) ⇒ Durb grass, bent grass, panic grass, Bermuda grass [Cynodon dactylon - Bot.]
➠ 2|4|158|1 ⇢ शतपर्विका (शतपर्विका) (स्त्री)
➠ 2|4|158|2 ⇢ सहस्रवीर्या (सहस्रवीर्या) (स्त्री) ⇒ dUrvA grass, kind of plant, Asa Foetida [Ferula Asa Foetida - Bot.]
➠ 2|4|158|2 ⇢ भार्गवी (भार्गवी) (स्त्री) ⇒ female descendant of bhRgu, Bermuda grass and another species [Cynodon dactylon - Bot.]
➠ 2|4|158|2 ⇢ रुहा (रुहा) (स्त्री)
➠ 2|4|158|2 ⇢ अनन्ता (अनन्ता) (स्त्री)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ शुक्लदूर्वा
जातिः ➡ तृणम्
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दूर्व्वा,  स्त्री,
   (दुर्व्वते दुर्व्व्यते वा । दुर्व्व हिंसायाम् +अच् घञ् वा । “उपधायाञ्च ।” ८ । २ । ७८ ।इति दीर्घः ।) स्वनामख्यातघासः । तत्पर्य्यायः ।शतपर्व्विका २ सहस्रवीर्य्या ३ भार्गवी ४ रुहा ५अनन्ता ६ । इत्यमरः । २ । ४ । ५५८ ॥
 तिक्तपर्व्वा ७दुर्म्मरा ८ । बहुवीर्य्या ९ हरिता १० हरि-ताली ११ कच्छरुहा १२ ॥
 शुक्लायाः पर्य्यायः ।शतवीर्य्या १ गण्डाली २ शकुलाक्षकः ३गोलोमी ४ । इति जठाधरः ॥
 शतपर्व्वा ५सितदूर्व्वा ६ सिता ७ । इति रत्नमाला ॥
 नन्दा ८महावरा ९ । इति शब्दरत्नावली ॥
 (यथा, महाभारते । ३ । ११० । १७ ।“कुशाकारेव दूर्व्वेयं संस्तीर्णेव च भूरियम् ॥
”)अस्या गुणः । रक्तपित्तकण्डुत्वग्दोषनाशित्वम् इति राजवल्लभः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दूर्वा स्त्री दूर्वति रोगान् अनिष्टं वा दुर्व--हिंसायाम् अच्रेफे परे पूर्वाणी दीर्घः । १ स्वनामख्याते घासभेदे तद्भेदा-दिकं भावप्र० उक्तं यथा“नीलदूर्वा रुहानता भार्गवी शतपर्विका । शष्यंसहस्रवीर्य्या च शतवल्ली च कीर्तिता । नीलदूर्वा हिमातिक्ता मधुरा तुवरा हरेत् । कफपित्तास्रवीसर्पतृष्णादाहत्वगामयान्” । श्वेतदूर्वा “दूर्वा शुक्ला तुगोलोमी शतवीर्या च कथ्यते । श्वेतदूर्वा कषाया स्यात्स्वाद्वी व्रण्या च जीवनी । तिक्ता हिमा विसर्पास्नतृट्पित्तकफदाहहृत्” । गण्डदूर्वा“गण्डदूर्वा तु गण्डाली मत्स्याक्षी शकुलाक्षकः । गण्डदूर्वा हिता लोहद्राविणी ग्राहिणी लघुः । तिक्ता क-षाया मधुरा वातकृत् कटुपाकिनी । दाहतृष्णावला-सास्रकुष्ठपित्तज्वरापहा” । तस्या उत्पत्तिकथा भवि-ष्योत्तरे “क्षीरोदसागरे पूर्वं मथ्यमानेऽमृतार्थिना ।विष्णुना बाहुजङ्घाभ्यां विधृत्य मन्दरं गिरिम् । भ्रमतातेन वेगेन लोमान्याघर्षितानि वै । ऊर्मिभिस्तानि रो-माणि चोत्क्षिप्तानि तटान्तरे । अजायत शुभा दूर्वारम्या हरितशाद्वला । एवमेषा समुत्पन्ना दूर्वा विष्णुतनूद्भवा । तस्या उपरि विन्यस्तं मथितामृतमुत्तमम् ।देवदानवगन्धर्वयक्षविद्याधरोरगैः । तत्र येऽमृतकु-म्भस्य निपेतुर्वारिविन्दवः । तैरियं स्पर्शमासाद्य दूर्वाचैवाजराऽमरा । वन्द्या पवित्रा देवैस्तु सर्वदाभ्यर्चितातथा” । “दूर्वा दहति पापानि धात्री हरति पात-कम् । हरीतकी हरेद्रोगं तुलसी हरते त्रयम्” विष्णु-धर्मोत्तरे । दूर्वा पूज्यत्वेनास्त्यस्याम् अर्श० अच् । २ भाद्र-शुक्लाष्टम्यां तद्दिने दूर्वायाः पूजाविधानात् तस्याः तथात्वम्“श्रावणी दौर्गनवमी दूर्वा चैव हुताशनी । पूर्वविद्धैवकर्त्तव्या शिवरात्रिर्वलेर्दिनम्” कालमाधवीयधृतवाक्यम्व्रतशब्दे दूर्वाष्टमीव्रते तत्पूजाविधानं दृश्यम् । ततः समूहेकाण्डच् । दूर्वाकाण्ड दूर्वासमूहे न०
  “दूर्वाकाण्डमिवश्यामा” भट्टिः । दूर्वया दुर्गापूजननिषेधः “अक्षतैर्नार्च-येत् विष्णुं न तुलस्या विनायकम् । न दूर्व्या यजेत्दुर्गां नोन्मत्तेन दिवाकरम्” आगमः । दूर्गायैअर्व्यान्तर्वर्त्तिदूर्वादानं तु न निषिद्धमिति तु तत्त्वम् ।जनमेजयवंश्ये ३ नृपभेदे पु०
  “नृपञ्जयस्ततो दूर्वस्तिमि-स्तस्माज्जनिष्यति” भाग० ९ । २२ । २९

Grassman

German

 dū́rvā,  f.,  Hirsengras (Panicum Dactylon L.).
-āyās [G.] tántavas {960, 5}.
-ās [N. p.] {968, 8} (puṣpíṇīs).

Stchoupak

French

 दूर्वा-
 f.
  panic,  panis (Panicum Dactylon),  herbe employée pour les
cérémonies religieuses 
 -वन्त्- a. comportant cette herbe,  mélangé avec
elle.
दूर्वाङ्कुर- m.
  jeune pousse de dūrvā.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.