दू (dU)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दू (ओ,  ङ) ओदूङ r. 4th cl. (दूयते)
	 1. To suffer or be consumed with
pain. 
	 2. To inflict pain or anxiety. दिवा० आ० अक० सेट् ।

 दू f.
  (-दूः) Pain,  distress.
 E.
  दू,  and क्विप् aff.
  

Capeller Eng

English

 दू॑ f.
  = 1 दु॑वस्.

Yates

English

 दू (ओ,  ङ) दूयते 4.
a. To suffer
 or
to inflict pain. 

 दू (दूः) 3.
f.
  Pain,  distress.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 दू (ओ,  ङ) ओदूङ् r. 4th cl. (दूयते)
1 To suffer or be consumed with pain. 
2 To inflict pain or anxiety.

 दू
f.
  (दूः) Pain,  distress.
E.
  दू,  and क्विप् aff.
  

Apte

English

दू [dū],  4 Ā. (दूयते,  दून)

To be afflicted,  suffer pain,  be sorry
 न दूये सात्वतीसूनुर्यन्मह्यमपराध्यति Śi.*
  2.11
 कथमथ वञ्चयते जनमनुगतमसमशरज्वरदूनम् Gīt.*
  8. 'afflicted or distressed &c.
 ' see दु pass.
 

To give or cause pain. 

Apte 1890

English

 दू {c4c} P. (दूयते,  दून) 1 To be afflicted,  suffer pain,  be sorry
 न दूये सात्वतीसूनुर्यन्मह्यमपराध्यति Śi. 2. 11
 कथमथ वंचयसे जनमनुगतमसमशरज्वरदूनं Gīt. 8 ‘afflicted or distressed &c.’ see दु pass. 
2 To give or cause pain. 

Monier Williams Cologne

English

 1. दू (or दु) cl.
  1. P.
  (Dhātup.   xxii,  46) दवति (pf.  दुदाव
 fut. दोष्यति,  दोता
 aor.
  अदावीत् or अदौषीत्,  Vop.
  ), 
to go:
Caus.
  दावयति or दवयति (See s.v.
 ) Actually occurring only in Subj. aor.
  दविषाणि,  RV.
   x,  34,  5,  ‘न द्° एभिह्’,  (?) I will not go i.e. have intercourse with them (the dice). [cf.   δύω,  δύνω,  δεύομαι.]

 2. दू (also written दु),  cl.
  5. P.
  cl.
  4. Ā. (Dhātup.   xxvii,  10
 xxvi,  24) दुनोति,  दूयते (ep.   also °ति
 pf.  दुदाव
 fut. दोष्यति
 aor.
  अदौषीत्
 inf.
   दोतुम्), 
to be burnt,  to be consumed with internal heat or sorrow (Pres.  दुनोति,  MBh.
   iii,  10069
 BhP.
   iii,  2,  17
 Gīt.
  iii,  9 
 but oftener दूयते,  which is at once Pass.
 ),  MBh.
  
 Suśr.
 
 Kāv.
  &c.
  
 (only दुनो॑ति) to burn,  consume with fire,  cause internal heat,  pain,  or sorrow,  afflict,  distress,  AV.
   ix,  4,  18
 MBh.
  
 VarBṛS.
 
 Kāv.
  :
Caus.
  दावयति aor.
  अदूदुवत्:
Desid.
  दुदूषति:
Intens.
  दोदूयते,  दोदोति.

 दू [cf.   δαίω. for δαϝιω
 δύη,  pain
 Lit. davyti,  to torment
 Sl. daviti,  to worry.]

 1. दू in comp.  for दुस् above.

 2. दू f.
  (fr.  √ 2. दु) pain,  distress.

 3. दू =
  2. दु॑वस्,  only nom.
   acc.
   pl.
  दु॑वस्,  RV.
   (cf.   अ॑-दू).

Monier Williams 1872

English

 दू 1. दू,  generally written दु। See 2. दु, 
p. 418,  col. 2.

 दू,  ऊस्,  ऊस्,  उ,  burning with eagerness (?) in अ-दू
(ऊस्),  f. pain,  distress.
—दू-द,  अस्,  आ,  अम्,  giving
pain,  afflicting,  harassing.

 दू 2. दू at the beginning of some comps.
= दुर् for दुस्,  as in the following examples.
—दू-डभ or दू-ऌअभ,  अस्,  आ,  अम् (fr. दुर् for
दुस् + लभ),  difficult to be deceived,  not to be
deceived.
—दू-डाश्,  ट्,  ट्,  ट् (fr. दुर् for दुस् + दाश्), 
not offering oblations,  not worshipping.
—दू-डाश, 
अस्,  आ,  अम्,  Ved. = the preceding.
—दू-ढी,  ईस्,  ईस्, 
इ (fr. दुर् for दुस् + धी),  Ved. of an evil disposition.
—दू-ढ्य,  अस्,  आ,  अम्,  incorrect form for the
preceding.
—दू-णश,  अस्,  आ,  अम् (fr. दुस् + नश्), 
Ved. unattainable,  inaccessible
 [cf. दुर्-आश,  दुर्-
णश,  दू-णाश।]
—दू-णाश,  अस्,  आ,  अम् (fr. दुस्
+ नाश,  attainment),  Ved. unattainable,  inacces-
sible [cf. दुर्-णश]
 (अस्),  m.,  N. of an Ekāha
(अस्,  आ,  अम्),  (fr. नाश,  destruction),  imperishable,  not
to be destroyed,  not ceasing,  perpetual.
—दू-रक्त, 
अस्,  आ,  अम्,  badly coloured or dyed.
—दू-रक्ष्य, 
अस्,  आ,  अम्,  difficult to be guarded or preserved.
—दू-राध,  अस्,  आ,  अम्,  difficult to be accom-
plished.
—दू-रूढ,  अस्,  आ,  अम्,  badly grown
 badly
or imperfectly cicatrized.
—दूरूढ-त्व,  अम्,  n.
the state of being badly grown
 bad or imperfect
cicatrization.
—दू-रोह,  अस्,  आ,  अम्,  ascending or
climbing with difficulty.
—दू-रोहण,  अस्,  आ,  अम्, 
difficult to be ascended
 (अम्),  n.,  N. of a difficult
ritual recitation in which a verse is recited in seven
ways,  (first only one Pāda,  then one half of the verse, 
then three Pādas,  then the whole verse,  then three
Pādas again,  then one half of the verse,  and then
one Pāda again.)
—दूरोहणीय,  अस्,  आ,  अम्,  recited
or recitable in the manner described above.

Benfey

English

 दू दू = 1. दु।

 दूऽ
दू-,  for दुस्,  before following र्
cf.  दूरक्ष्य under रक्ष्।

Apte Hindi

Hindi

दू
" दिवा* आ* ,   " - -
"कष्टग्रस्त होना,   पीडित होना,   खिन्न होना"

दू
" दिवा* आ* ,   " - -
"कष्टग्रस्त,   दुःखी"

दू
" दिवा* आ* ,   " - -
पीडा देना

L R Vaidya

English

 dU {% vt. or vi. 4A (pp. दून
 pres. दूयते) %} 1. To suffer pain,  to be afflicted,  K.S.v.12,  R.viii.57
 2. to be sorry,  न दूये सात्वतीसूनूर्यन्मह्यपराध्यति Sis.ii.11
 3. to inflict pain,  दूयते दीनं खलजनः.

Bopp

Latin

 दू 4. A. (proprie Pass. rad. दु) agitari,  perturbari,  vexari, 
dolore,  moerore affici. DR. 6. 4.: मनो हि मे दूयते द-
ह्यतेच
 RAGH. 1. 70.: तया हीनां विधातर् माङ् क-
थम् पश्यन् न दूयसे
 GITA-GOV. 7. 30.: त्वन् दूति
किन् दूयसे. -- Etiam cum terminationibus PAR. (v. gr.
493.) e. c. MAH. 1. 8369.: हृदयन् दूयती ऽव मे
 4. 591.:
दूयामि. -- Part. pass. दून. UR. 57. 11. infr.: चिन्तादू-
नमनसिका.
c. परि i. q. simpl. MAH. 3. 1136.: मनो मे परिदूयते.
c. वि id. MAH. 3. 9922.: हृदयेन विदूयता.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Dū (IE 8-1
 LP),  abbreviation of Dūtaka.

Lanman

English

 √1dū,  subsidiary form of √1dā,  in dúvas, 
duvasya. [cf. √√sthā and gā w. their
equiv. collateral forms sthū and gū.]

 √2dū,  go to a distance,  in dūtá and dūrá.
[cf. δεύομαι,  ‘am at a distance from something, 
 fall short of.’]

Kridanta Forms

Sanskrit

दू (दू꣡ङ् परितापे - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् =  दवनम्
अनीयर् =  दवनीयः - दवनीया
ण्वुल् =  दावकः - दाविका
तुमुँन् =  दवितुम्
तव्य =  दवितव्यः - दवितव्या
तृच् =  दविता - दवित्री
क्त्वा =  दूत्वा
ल्यप् =  प्रदूय
क्तवतुँ =  दूनवान् - दूनवती
क्त =  दूनः - दूना
शानच् =  दूयमानः - दूयमाना

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  दू
मूलधातुः:
   दूङ्
धात्वर्थः:
  परितापे
गणः:
  दिवादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  दूयते
अनुबन्धादिविशेषः:
  ओदित्

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 *दू f. Leid,  Schmerz,  H 43,  349. 2. दूणा꣡श,  für ṚV. 1,  176,  4
 7,  32,  7 nimmt Aufrecht ein Thema दूणा꣡श् an und erklärt dies mit दुष्टेन विधिना प्राप्तधनः.

Tamil

தூ3 : துன்பமடைய,  துக்கமடைய.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दू,  ओ ङ य खेदे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (दिवां-आत्मं-अकं-सकं च-सेट् ।) खेद इह उप-तप्तीकरणमुपतप्तीभावश्च । ओ,  दूनः । ङ य, दूयते दैन्यं जनम् । इति चतुर्भुजः । मां कथंपश्यन्न दूयसे इति रघुः । इति दुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दू खेदे दिवा० आत्म० अक० सेट् । दूयते अदविष्ट । दुदुवे । ओ-दित् दूनः कविकल्पद्रुमः पा० दुनोतेरेव नत्वदीर्घौइति भेदः । “तया हीनं विधातर्मां कथं पश्यन् न दूयसे”रघुः । “न दूये सात्वतीसूनुर्यन्मह्यमपराध्यति” माघः ।उपत्तप्तीकरणे सक०
  “दूयते दीनं खलजनः” दुर्गादासः ।

 दू(र्) स्त्री दैप् शुद्धौ बा० कू । प्राणरूपे देवताभेदे “सा याएषा देवता दूर्नाम दूरं ह्यस्यामृत्युर्दूरं ह वास्मान्मृत्यु-र्भवति य एवं वेद” शत० ब्रा० १४ । ४ । १० “उपासकशरीरस्था प्राणरूपा देवता दूर्नाम दूरित्येवं ख्याता-ऽतः शुद्धा” भा० अत्र शुद्धेति विशेषणात् दैपधातो रूप-मिति सूचितम् । ब्राह्मणे तु दूरसम्बन्धात् तत्सिद्धिरुक्तातथा च दूरं करोति मृत्युमुपासकस्य दूर + कृत्यर्थेणिच् बा० न दवादेशः क्विप् णिलोपः रान्तोऽयमितितु युक्तम् ।

Grassman

German

 (2. √du* oder √dū*),  in die Ferne gehen,  liegt in dávīyas,  daviṣṭhá,  sowie in dem zugehörigen Positiv dūrá (fern) und in dūtá (Bote),  in duvanya,  duvasaná zu Grunde
 zu vergleichen ist gr. δύω.

 [1. √dū],  Eine solche Wurzel in der Bedeutung von dā,  geben,  und daraus entstanden,  liegt in dū́,  so wie in dúvas zu Grunde. Die gleiche Vocaländerung zeigt die zendische Wurzel du,  die statt dā eintritt,  das lit. důmi,  ich gebe,  dovana,  die Gabe [vgl. lat. duam,  Fick 〔p. 95〕].

 [2. √dū],  in die Ferne gehen,  s. 2. du.

 dū́,  f. (?),  Gabe [von dū],  enthalten auch in á-dū.
-úvas [N. p.] {37, 14} sánti káṇveṣu vas dúvas.
-úvas [A. p.] {14, 1}
 {470, 3}
 hierher vielleicht auch alle Stellen in dúvas {1, 2}.

Stchoupak

French

 १ दू-
 v. दु-।

 २ दू°
 devant (cérébrales sonores et) र् pour दुस्°।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.