| YouTube Channel

दुह् (duh)

 
Capeller Eng
English
1 दुह् दो॑ग्धि दुग्धे॑ (दुह॑ति, दुह॑°ते, दो॑हति,
दो॑ह°ते, दुह्यति, दुह्य°ते),
pp.
दुग्ध॑ (q.v. ) milk,
i.g.
extract,
derive, draw the good out of (2
acc.
)
yield, grant, bestow (mostly
M.
).
C.
दोह॑यति, °ते cause to milk, also =
S.
milk, extract.
D.
दु॑दुक्षति & दुधुक्षति with to milk. —निस्
A.
M.
milk out, extract.
विप्र
A.
suck out. वि
M.
milk out, empty. सम्
A.
M.
milk or suck
(together)
M.
yield or grant together.
2 दुह् & दुह
a.
(—°) milking
milching or yielding.
Yates
English
दुह् (ल, औ) दोग्धि 2.
c. To milk.
(इर्) दोहति 1.
a. To hurt or kill.
दुह् (धुक) 1.
m.
A milker.
Spoken Sanskrit
English
दुह् - duh -
adj.
- milking
दुह् - duh -
adj.
- yielding
दुह् - duh -
adj.
- granting
दुहे { दुह् } - duhe { duh } - verb - milk cow or an udder [ i.e., take advantage of ]
दुहे { दुह् } - duhe { duh } - verb - enjoy
दुहे { दुह् } - duhe { duh } - verb - milk or squeeze out
दुहे { दुह् } - duhe { duh } - verb - give milk
दुहे { दुह् } - duhe { duh } - verb - extract
दुहे { दुह् } - duhe { duh } - verb - yield any desired object
दुहे { दुह् } - duhe { duh } - verb - draw anything out of another thing
दोग्धि { दुह् } - dogdhi { duh } - verb - milk cow or an udder [ i.e., take advantage of ]
दोग्धि { दुह् } - dogdhi { duh } - verb - enjoy
दोग्धि { दुह् } - dogdhi { duh } - verb - milk or squeeze out
दोग्धि { दुह् } - dogdhi { duh } - verb - extract
दोग्धि { दुह् } - dogdhi { duh } - verb - draw anything out of another thing
दोहति { दुह् } - dohati { duh } - verb - pain
दुग्धे { दुह् } - dugdhe { duh } - verb - milk cow or an udder [ i.e., take advantage of ]
दुग्धे { दुह् } - dugdhe { duh } - verb - give milk
दुग्धे { दुह् } - dugdhe { duh } - verb - enjoy
दुग्धे { दुह् } - dugdhe { duh } - verb - yield any desired object
Wilson
English
दुह्
m.
(धुक्) A milker.
E.
दुह, and क्विप्
aff.
Apte
English
दुह् [duh], I. 2
U.
(दोग्धि, दुग्धे, दुदोह-दुदुहे. अधुक्षत्-त or अदुग्ध, धोक्ष्यति-ते, दोग्धुम्, दुग्ध)
To milk or squeeze out, extract (with two
acc.
)
भास्वन्ति रत्नानि महौषधीश्च पृथूपदिष्टां दुदुहुर्धरित्रीम्
Ku.*
1.2
यः पयो दोग्धि पाषाणं रामाद्भूतिमाप्नुयात्
Bk.*
8.82
पयो घटोघ्नीरपि गा दुहन्ति 12.73
R.*
5.33.
To draw anything out of another (with two
acc.
)
प्राणान्दुहन्निवात्मानं शोकं चित्तमवारुधत्
Bk.*
6.9.
To drain a thing of its contents, to make profit out of
दुदोह गां यज्ञाय शस्याय मघवा दिवम्
R.*
1.26.
To yield or grant (any desired object)
कामान्दुग्धे विप्रकर्षत्यलक्ष्मीम्
U.*
5.31.
To enjoy.
Caus.
(दोहयति-ते) To cause to milk.-Desid. (दुधुक्षति-ते) To wish to milk
राजन् दुधुक्षसि यदि क्षितिधेनुमेताम्
Bh.*
2.46. -II. 1
P.
(दोहति) To hurt. pain, distress.
Apte 1890
English
दुह् {vI.v} {c2c} U. (दोग्धि, दुग्धे, दुदोह-दुदुहे, अधुक्षत्-त or अदुग्ध, धोक्ष्यति-ते, दोग्धुं, दुग्ध) 1 To milk or squeeze out, extract (with two acc.)
भास्वंति रत्नानि महौषधीश्च पृथूपदिष्टां दुदुहुर्धरित्रीं Ku. 1. 2
यः पयो दोग्धि पाषाणं रामाद्धूतिमाप्तुयात् Bk. 8. 82
पयो घटोध्नीरपि गा दुहंति 12. 73
R. 5. 33.
2 To draw anything out of another (with two acc.)
प्राणान्दुहन्निवात्मानं शोकं चित्तमवारुधत् Bk. 6. 9.
3 To drain a thing of its contents, to make profit out of
दुदोह गां यज्ञाय शस्याय मघवा दिवं R. 1. 26.
4 To yield or grant (any desired object)
कामान्दुग्धे विप्रकर्षत्यलक्ष्मीं U. 5. 31.
5 To enjoy.
Caus. (दोहयति-ते) To cause to milk.
Desid. (दुधुक्षति-ते) To wish to milk
राजन् दुधुक्षसि यदि क्षितिधेनुमेतां Bh. 2. 46. {vII.v} {c1c} P. (दोहति) To hurt, pain, distress.
Monier Williams Cologne
English
1. दुह्
cl.
1.
P.
दोहति, to pain,
Dhātup.
2. दुह् (orig. दुघ्
cf.
दु॑घान, दुघ
&c.
, and the initial ध् of some forms)
cl.
2.
P.
Ā. दोग्धि
दुग्धे or दुहे॑,
RV.
&c.
(pl. Ā. दुहते॑, ix, 19, 5
&c.
दुह्रते, i, 134, 6
&c.
दुह्रे॑, vii, 101, 1
&c.
impf.
P.
अ॑धोक्, iii, 19, 7
दुहु॑र्, ii, 34, 10
&c.
Ā. अदुग्ध [according to,
Pāṇ.
vii, 3, 73
aor.
]
pl.
अदुह्रन्,
AV.
viii, 10, 14
3. sg. अदुह,
pl.
°ह्र,
MaitrS.
[cf.
Pāṇ.
vii, 1, 8
41,
Kāś.
]
Impv.
धुक्ष्व,
RV.
AV.
3/ sg. दुहा॑म्,
RV.
i, 164, 27
pl.
दुह्रा॑म्, °र॑ताम्,
AV.
धुङ्ग्ध्वम्,
ĀśvŚr.
Subj. दोहत् [3.
pl.
°हान्,
Br.
], °हते,
RV.
Pot.
दुहीयत्,
RV.
ii, 11, 21
°य॑न्, i, 120, 9
Ā. °हीत, ii, 18, 8
p.
P.
दुह॑त् Ā. दुहान॑, दु॑हान, and दु॑घ्°,
RV.
cl.
6.
P.
Ā. दुह॑ति, °ते,
RV.
&c.
cl.
4. दुह्यति, °ते,
MBh.
pf. दुदो॑ह [°हिथ,
RV.
ii, 3, 16], दुदुहे॑, 3.
pl.
दुदुहुर् [दुदूहुर्,
BhP.
v, 15, 9]
RV.
&c.
Ā. दुदुह्रे,
RV.
iii, 57, 2
&c.
[ix, 70, 1
SV.
°ह्रिरे]
fut. धोक्ष्यति, °ते,
Pāṇ.
viii, 2, 37,
Kāś.
aor.
अ॑धुक्षत्, °षत [3. sg. ix, 2, 3
pl.
110, 8], अदुक्षत्, i, 33, 10
दुक्षत, 3. sg. i, 160, 3
Impv.
धुक्ष॑स्व,
RV.
Pot.
धुक्षीम॑हि,
TS.
, i, 6, 4, 3
inf.
दोग्धुम्,
MBh.
&c.
दोग्धोस्,
ŚBr.
दुह॑ध्यै and दोह॑से,
RV.
ind.
p.
दुग्ध्वा,
ŚBr.
)
to milk (a cow or an udder) fig. take advantage of (cf. ἀμέλγεσθαι), enjoy
to milk or squeeze out, extract (milk, Soma, e.g. any good thing)
draw anything out of another thing (with 2
acc.
),
RV.
&c.
&c.
(mostly Ā.) to give milk, yield any desired object (acc. , rarely
gen.
),
RV.
&c.
&c.
:
Pass.
दुह्य॑ते
aor.
अदोहि (Pāṇ. iii, 1, 63,
Kāś.
) to be milked, to be drawn or extracted from,
RV.
AV.
MBh.
&c.
:
Caus.
दोह॑यति, °ते
aor.
अदूदुहत्
Pass.
दोह्य॑ते, to cause to milk or be milked
to milk, milk out, extract,
ŚBr.
Vait.
Mn.
BhP.
:
Desid.
दु॑दुक्षति (RV. ), दुधुक्षति (Bhartṛ. ii, 38
cf.
दुधुक्षु), to wish to milk.
3. दुह्
mfn.
(nom. धुक्) milking
yielding, granting (cf. काम-, गो-
&c.
)
Monier Williams 1872
English
दुह् 1. दुह् (connected with rt. तुह्), cl.
1. P. दोहति, दुदोह, अदुहत्, and अदोहीत्,
to hurt, pain, give pain, distress, torment.
दुह् 2. दुह् (the original form of this rt.
was probably दुघ्, cf. दुघ), cl. 2. P. A.
दोग्धि, दुग्धे (2nd sing. धोक्षि, धुक्षे)
Impf.
P. अधोक् (1st du. अदुह्व)
Impv. P. दोग्धु
(2nd sing. दुग्धि, A. धुक्ष्व), दुदोह, दुदुहे
(3rd pl. P. दुदुहुस्
Bhāg. -Purāṇa V. 15, 9, दु-
दूहुस्), धोक्ष्यति, -ते, अधुक्षत्, अधुक्षत,
and अदुग्ध: (Vedic and irregular forms are, दोग्-
धे
धुक्षस्व
दुहाम्
3rd sing. दुहे
3rd pl.
दुह्रे, दुहते, and दुह्रते
अदुह्रन्
दोहत्
दुहुस्
धुक्षन्, धुक्षत
दुहीयत्
part.
दुहान and दुघान)
Inf. दोग्धुम्, Ved. दोग्-
धोस्, दोहसे, to milk
to milk out, squeeze out
to
extract (as the juice of the Soma)
to draw anything
out of another thing (with two acc., e. g. प्राणान्
दुहन्न् इवात्मानम्, as it were drawing the life out
of himself)
to make a profit or extract gain out of
anything (with acc.)
to enjoy
to give milk (A., in
this sense also cl. 4. दुह्यति, -ते)
to yield milk or
any desired object (A.), to grant desires (A.): Pass.
दुह्यते, Aor. अदोहि, to be milked, to be drawn
or extracted from: Caus. P. दोहयति (rarely -ते),
-यितुम्, Aor. अदूदुहत्, to cause to milk or to be
milked, to cause to yield milk or any desired object
to milk, milk out from, extract: Desid. दुधुक्षति,
-ते, to wish to milk, to wish to milk out or enjoy
[cf. दुधुक्षु]: Intens. दोदुह्यते, दोदोग्धि
[cf. Goth. tiuhan
Them. tuh, tiuha, tauh,
tuhum, ‘to draw:’ Angl. Sax. tucian, teon, teoge:
Old Germ. ziuhan, ziug (gaziug), zaugyan: Mod.
Germ. ziehen: Lat. duc-ere: Hib. diugaim, ‘I
drink off
diughailfainn, ‘sucking:’ Scot. deog-
hail, ‘to suckle.’]
3. दुह्, धुक्, क्, क्, (at the end of a comp.) milking,
yielding milk
yielding, granting (e. g. काम-द्°,
गो-द्°, घर्म-द्°, घृत-द्°, q. v.).
Macdonell
English
दुह् DUH, Ⅱ. dógdhi, dugdhé (common)
🞄Ⅰ. dóha, (V. rare)
Ⅳ. duhya (rare)
🞄Ⅵ. duhá (rare)
milk (also of the extraction 🞄of the Soma-juice)
derive advantage 🞄from (ac.)
draw forth or extract anything 🞄(ac.) from (ac., ab.)
give (milk)
yield (desired 🞄objects)
grant or fulfil (wishes): pp. 🞄dugdhá, milked
drained, exploited
cs. doháya, cause to milk
milk out
extract
des. 🞄dúdukṣa (V.) and dudhukṣa, wish to 🞄milk. nis, milk out, extract
withdraw. 🞄sam, milk (together)
Ā. milk (together).
दुह् duh, दुह duh-a,
a.
milking, yielding (—°).
Benfey
English
1. दुह् दुह् (originally दुघ्, cf.
दुघ), ii. 2, and i. 4.
I. Par.
1.
To milk, Man. 8, 231
Bhāg. P. 4, 17,
7
to milk out (with two accs.), 4, 18, 18.
2. To enjoy, Ragh. 1, 26.
3. To prac-
tise from interested motives, MBh. 3,
1165.
4. To draw something out of
anything (with two accs.), MBh. 12,
3305
with acc. and abl., Man, 1, 23.
II.
Ātm.
1. To yield milk or other de-
sired objects, MBh. 1, 6658
6657 (also
i. 4, Par., Bhāg. P. i, 14, 19). Anomal-
3 pl. of the red. pf. दुदूहुस्, on ac-
count of the metre, Bhāg. P. 5, 15, 9.
Ptcple. of the pf. pass. दुग्ध,
1.
Milked. Hariv. 79.
2. Impoverished,
Daśak. in Chr. 192, 16.
3. Collected,
Bhāg. P. 5, 14, 12.
n.
Milk. Bhartṛ.
2, 15.
Comp.
वित्त-,
n.
wealth like
milk (as if it were milk), Pañc. i. d.
249. Caus. दोहय,
1. To cause to yield
milk or other desired objects,
Bhāg. P. 4, 18, 15.
2. To produce, Man. 2,
77. Desider. दुधुक्ष, To wish to
milk or to enjoy, Bhartṛ. 2, 38. -- With
the prep. निस् निस्,
1. To milk out,
to produce, MBh. 2, 76.
2. To with-
draw, Kathās. 16, 83. -- With सम् सम्,
To milk, to enjoy, MBh. 12, 4384. (i. 4.
Par.) -- Cf. Goth. tiuhan, A.S. teon,
teoge, O.H.G. ziuhan
Lat. duco,
O.H.G. ziug (gaziug), zaugjan, τεῦχος.
2. दुह् दुह्, i. 1, Par. To give
pain.
Apte Hindi
Hindi
दुह्
"अदा* उभ*- , , " - -
"दोहना, निचोड़ना, उद्धृत करना"
दुह्
"अदा* उभ*- , , " - -
किसी वस्तु में से कोई दूसरी चीज निकालना
दुह्
"अदा* उभ*- , , " - -
"छान कर निकाल लेना, लाभ उठाना"
दुह्
"अदा* उभ*- , , " - -
प्रदान करना
दुह्
"अदा* उभ*- , , " - -
उपभोग करना
दुह्
"अदा* उभ*,
पुं*
" - -
दुहाना
दुह्
"अदा* उभ*, इच्छा* " - -
दुहने की इच्छा करना
L R Vaidya
English
duh {% vt. 2U (pp. दुग्ध
pres. दोग्धि, दुग्धे
desid. दुधुक्षति) (This is one of those roots, which take two accusatives भास्वंति रत्नानि महौषधीश्च पृथूपदिष्टां दुदुहुर्धरित्रीम् K.S.i.2) %} 1. To milk, पयो घटोद्घ्नरिपि गा दुहंति Bt.xii.73, राजन् दुधुक्षसि यदि क्षितिधेनुमेताम् Bhartr.ii.56
2. to squeeze out, to draw anything out of another
3. to make a profit or extract gain out of anything, दुदोह गां यज्ञाय शस्याय मघवा दिवम् R.i.26
4. to enjoy
5. to yield, e.g. कामान्दुग्धे विप्रकर्षत्यलक्ष्मीम्.
Bopp
Latin
1. दुह् 2. P. A. mulgere, extrahere, emulgere, c. 2. acc.
BHATT. 12. 73.: पयो गान् दुहन्ति
MAN. 8. 231.:
गान् दुह्यात्
RAGH. 1. 26.: दुदोह गां यज्ञाय
MAH. 1.
6657.: कामधुक् कामान् दुह्यते सदा. -- Caus. emul-
gere, extrahere. MAN. 2. 77.: वेदेभ्यः पादम् पादम्
अदूदुहत्. (Hib. diugaim «I drink off», diughailfainn
«sucking»
scot. deoghail mammas sugere
goth. TUH
trahere (tiuha, tauh, tuhum)
nostrum ziehe
lat. duco?)
c. निस् emulgere, extrahere. MAN. 2. 76.: अकारम्…वे-
दत्रयान् निरदुहत्.
2. दुह् 1. P. (अर्दने) vexare.
Lanman
English
√duh (dógdhi, dugdhé
dudóha, duduhé
ádhukṣat, -ata [918]
dhokṣyáte
dugdhá
dógdhum
dugdhvā́
doháyati).
—1. milk
then, generalized
—2. get the
good out of a thing
—3. extract
—4. give
milk
—5. in general, give or yield any
good thing, 80^16
--caus., like simple, milk,
extract. [for mg 2, cf. ἀμέλγεσθαί τινα,
‘milk a person dry.’]
+ nis, milk out of
extract from.
dúh, vbl. yielding, in kāma-duh. [√duh.]
Kridanta Forms
Sanskrit
दुह् (दु꣡हिँ꣡र् अर्दने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = दोहनम्
अनीयर् = दोहनीयः - दोहनीया
ण्वुल् = दोहकः - दोहिका
तुमुँन् = दोहितुम्
तव्य = दोहितव्यः - दोहितव्या
तृच् = दोहिता - दोहित्री
क्त्वा = दोहित्वा / दुहित्वा
ल्यप् = प्रदुह्य
क्तवतुँ = दुहितवान् / दोहितवान् - दुहितवती / दोहितवती
क्त = दुहितः / दोहितः - दुहिता / दोहिता
शतृँ = दोहन् - दोहन्ती
दुह् (दु॒हँ॑ प्रपूरणे - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = दोहनम्
अनीयर् = दोहनीयः - दोहनीया
ण्वुल् = दोहकः - दोहिका
तुमुँन् = दोग्धुम्
तव्य = दोग्धव्यः - दोग्धव्या
तृच् = दोग्धा - दोग्ध्री
क्त्वा = दुग्ध्वा
ल्यप् = प्रदुह्य
क्तवतुँ = दुग्धवान् - दुग्धवती
क्त = दुग्धः - दुग्धा
शतृँ = दुहन् - दुहती
शानच् = दुहानः - दुहाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
दुह्
मूलधातुः:
दुह
धात्वर्थः:
प्रपूरणे
गणः:
अदादिः
कर्मकत्वं:
द्विकर्मकः
इट्त्वं:
अनिट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
दोग्धि-दुग्धे
धातुः:
दुह्
मूलधातुः:
दुहिर्
धात्वर्थः:
अर्दने
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
दोहति
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
दुह्
verb
गवादीनां दोहनानुकूलव्यापारः।
"सः प्रतिदिनं गां दोग्धि।"
Tamil
Tamil
து3ஹ் : கறக்க, பிழிய, உயர்த்த, அனுபவிக்க.
Capeller
German
1. दुह् दोग्धि, दुग्धे॑, दुहति, °ते, तोहति,
°ते दुह्यति, °ते melken (auch übertr.)
milchen, spenden, gewähren. p.p. दुग्ध॑
gemolken, ausgesogen, ausgebeutet.
Caus. दोह॑यति, °ते melken (lassen. )
Desid. दु॑दुक्षति u. दुधुक्षति melken
wollen. विप्र aussaugen. सम् (zusammen)
melken o. milchen.
2. दुह् u. दुह (—°) melkend
milchend,
spendend.
Grassman
German
√duh, √dugh [vgl. Cu. 〔318〕 und Ku. Zeitschr. 〔12, 126〕], „melken“, sowol im Activ, als auch (mit reflexiver Begriffswendung) im Medium, ferner im Medium „milchen“ (d. h. aus sich herausmelken), in beiden Beziehungen oft [Page620] bildlich. 1〉 etwas [A.] herausmelken aus [A.], auch bildlich: Samen aus dem Stier, Saft aus der Pflanze
2〉 etwas [A.] herausmelken, z. B. Milch, auch bildlich: Somasaft, Güter, männlichen Samen u. s. w.
3〉 melken, die Kuh, das Euter [A.]
4〉 med., selten act., milchen [A.], herausströmen lassen [A.], sehr oft bildlich, z. B. den Samen ergiessen, Regen strömen lassen, Güter reichlich spenden u. s. w., bisweilen mit Gen.
5〉 med. ohne Object, Milch geben, reichlich spenden, reichlich strömen
6〉 Part. dugdhá, n., Milch
7〉 desid., melken wollen, die Kuh u. s. w. [A.] 8〉 desid., herausmelken wollen, z. B. Güter [A.].
Mit áva, med., spenden, jemand [D.] etwas [A.].
ā́ 1〉 herausmelken, etwas [A.] aus [Ab.]
2〉 hineinmelken, etwas [A.] in [L.].
nís 1〉 herausmelken, herausschaffen, etwas [A.] aus [Ab.]
2〉 dass. ohne Abl.
3〉 auch ohne A.
prá, ganz ausmelken (Kühe), in ápradugdha.
práti, jemand [D.] etwas [A.] zuströmen (bildlich von der Kuh).
ví, leermelken [A.], aussaugen [A.], auch bildlich.
prá ví, ganz aussaugen [A.], bildlich.
sám, zusammen melken [A.], bildlich.
Stamm I. duh, dugh:
-hús 3〉 ū́dhar {225, 10}. ā 2〉 sómam índrasya jatháre {784, 2}.
-hus 2〉 sahásradhāram vṛṣabhám {820, 11}.
-hīyát [Opt. in medialem Sinne] práti: váram jaritré {202, 21} (dákṣiṇā).
-hīyat [dass.] 5〉 sā́ (gaús) nas {927, 9}
{337, 5}.
-hīyán [Opt. in medialem Sinne] 5〉 mitrádhitaye yuvā́ku {120, 9}.
-gdhām [3. du. Iv.] ví: mā́ mā́m {158, 4}.
-he [1. s. me.] ā́ 1〉 kavés ápatyam {722, 8}.
-hé [3. s.] 4〉 énī ghṛtám {838, 3}
īm pitā́ īm pitúr jā́m {801, 2}.
-he [3. s.] 2〉 rásam {105, 2} (jāyā́). 4〉 (dhenús) gā́m áśvam {634, 3}
sárasvatī kṣīrám {779, 32}
aghniā́ nīcī́nam {886, 11}. 5〉 íḍā dhenumátī {651, 4}
urúdhārā‿iva {781, 1}.
-hāte [3. du.] 4〉 (dyā́vāpṛthivī́) ghṛtám {511, 2}
sammātárā samám {943, 9}. 5〉 dhenū́ {319, 10}.
-haté [3. p.] 2〉 mádhu {902, 6}
śukrám páyas {731, 5}. 4〉 havís {746, 5}.
-hate [3. p.] 1〉 saptámātaram dákṣiṇām {933, 4}. 2〉 divás pīyū́ṣam {797, 9}. 3〉 tvā (sómam) {792, 4}
mádhvas ūrmím {1028, 3}. 4〉 pṛ́śnayas ghṛtám āśíram {626, 19}.
-hrate [3. p.] 4〉 dhenávas ghṛtám āśíram {134, 6}
gā́vas kṣīrám {164, 7}.
-hré [3. p.] 3〉 ū́dhar {617, 1}. 4〉 gā́vas āśíram {287, 14}. 5〉 aṃśávas gā́vas {629, 19}. nís 3〉 {507, 4} śúcayas (marútas).
-hre [3. p.] 4〉 dhenávas āśíram {134, 6}
dhenávas, síndhavas mádhumat {423, 2}. ví: tā́m (dhenúm) {139, 7}.
-hīta [Opt.] 5〉 asmábhyam dákṣiṇā {209, 8}.
-hā́m [3. s. Impv. für dugdhā́m] 4〉 aghniā́ páyas {164, 27}.
-hām [dass.] 5〉 sā́ (sī́tā) nas {353, 7}. [Page621]
dhuk vor s:
-kṣva [2. s. Iv. me.] 4〉 kṣétrasya pate mádhumantam ūrmím, dhenús iva páyas asmā́su dhukṣva {353, 2}.
Imperf. aduh:
-hran 2〉 vyácas AV. 8, 10, 14.
Imperf. ádhok:
-ok [3. s.] 3〉 índras starías dáṃsupatnīs {315, 7}.
Stamm II. duhá:
-ánti 1〉 ū́dhar diviā́ni {64, 5}. 2〉 páyas {746, 3}
rásam {777, 15}
tvā (sómam) {792, 5}. 3〉 ékām {681, 7} (saptá)
ū́dhar {902, 7}.
-anti 1〉 dhenúm aṃśúm sómam {137, 3}
ukṣáṇam giriṣṭhā́m drapsám {797, 10}. 2〉 páyas {774, 20}. 3〉 aṃśúm {270, 7}
{784, 6}
{807, 4}
útsam {64, 6}. nís 2〉 rásam {902, 7}. prá ví: vāṇám {320, 9} (dīnā́s dákṣās).
Imperf. áduha:
-at 4〉 dhenús idám {887, 19}.
Stamm III. dóha:
-ate 4〉 yā́ nas suvī́riam {798, 18}. práti: váram jaritré {959, 7}. sám: rodásī mātárā‿iva {730, 5}.
doha:
-at 3〉 enām {164, 26}.
-ase 1〉 vṛjánam {398, 1}.
-ate 4〉 dhenús túbhyam vásūni {134, 4}
índras áśvāvat (urúdhārā‿ iva) {702, 3}.
Perf. duduh, stark dudóh:
-óhitha 1〉 śúṣkam mádhumat {204, 6}.
-uhus 3〉 tvā (sómam) {791, 4}.
-uhé [3. s.] 4〉 yā́ (dhenús) bhū́ri dhāsés {291, 1}.
-uhe 1〉 cátasras páyāṃsi {709, 10}. 3〉 vṛ́ṣā vṛ́ṣṇe páyāṃsi {837, 1}. 4〉 gaús mádhu {265, 11}
sárasvatī páyas {611, 2}
aṃśús rásam {397, 4}
vṛ́ṣā śukrám, pṛ́śnis ū́dhar {299, 10}
{507, 1}.
-uhré 4〉 pṛ́śnayas vajríṇe mádhu {627, 10}
gā́vas índrāya āśiram {678, 6}
gā́vas túbhyam páyas {743, 5}.
-uhre 1〉 páyas ṛ́ṣim {766, 1}. 2〉 śaśayám {291, 2}
mahitvám {416, 2} (ausbeuten). 4〉 dhenávas asmai {782, 1} (wo aber nach SV. duduhrire zu lesen ist).
Aor. adukṣa (Pada adhukṣa):
-at nís 1〉 gā́s támasas {33, 10}.
ádhukṣa (unbetont nur {975, 1}
{822, 8}):
-at 2〉 {681, 16} íṣam. 3〉 áśvam iva antárikṣam {975, 1}.
-an 2〉 gā́s apás {227, 1}
mádhu {658, 3}
{674, 8} (ádribhis).
-ata [3. s. me.] 4〉 dhā́rā mádhu {714, 3}.
-ata [3. p. für -anta] nís 1〉 pīyū́ṣam gāhā́t {822, 8}.
dukṣá (Pada dhukṣa ausser in {520, 7}):
-as ví: mā́ pathás {520, 7}.
-án 2〉 vātā́piam {121, 8}.
-ata [3. s.] 1〉 dhenúm, vṛṣabhám śukrám páyas {160, 3}.
dhukṣá:
-an nís 1〉 (sómam) vakṣáṇābhias {621, 17}.
-áta [3. s. me.] 4〉 yā́ (dhenús) śrávas {489, 12}. [Page622]
-ata 4〉 dhenúm íṣam {489, 13}.
-ánta 4〉 (marútas) íṣam {627, 3}.
-ásva 4〉 pipyúṣīm íṣam {633, 25}
{773, 15}
{1023, 7}.
Stamm des Pass. duhya:
-ate 1〉 nábhas ghṛtám páyas {786, 4}.
Stamm des Desid. dúdukṣa (Pada dúdhukṣa) [unbetont {887, 10}]:
-an 7〉 ácyutā {887, 10}. 8〉 mahī́m sahásradhārām {900, 4}.
Part. duhát [von Stamm I.]:
-án 2〉 íṣam yájamānāya {948, 6}.
-ántā [du.] 2〉 íṣam mánuṣāya {117, 21}.
-ántas 3〉 útsam {627, 16}
aṃśúm {920, 9}.
Part. Med. duhāná [von Stamm I.]:
-ás 1〉 ū́dhar mádhu {819, 5}. 2〉 páyas {754, 4}.
dúhāna:
-ās [m.] 2〉 amṛ́tam {235, 14}. 3〉 ṛ́tásya dhā́rās {559, 4}.
[f.] 4〉 dhenús kā́miam {292, 1}
dhenús pururū́pam {193, 9}
dhenús íṣam {709, 11}
gaús páyas {891, 6}. 5〉 vāśrā́ {975, 4}.
-ām 4〉 dhenúm pipyúṣīm {223, 3}.
-ās [N. p. f.] 4〉 uṣā́sas ghṛtám {557, 7}. 5〉 índrāyauṣásas (gā́vas) {469, 1}.
dúghāna [von Stamm I. dugh]:
-ās 4〉 páyas {265, 10}. 4〉 rétasas {100, 3} (pánthāsas).
Part. Perf. duduhāná:
-ás 2〉 sómas āśíram {798, 21}. 5〉 oder passivisch zu 2〉 sómas {808, 10}.
Part. des Desid. dúdukṣat (P. dúdhukṣat):
-an 7〉 dhenúm tvā {534, 4}.
Part. II. dugdhá:
-ás 2〉 aṃśús {270, 6}.
-ám [m.] 2〉 aṃśúm {390, 1}
{614, 1}.
-ám [n.] 2〉 páyas {489, 22}
{590, 3}
{808, 15}
mádhu {920, 9}. 6〉 {373, 4}
{439, 4}.
mit pra s. á-pradugdha.
-ā́bhis 2〉 góbhis {819, 9}.
Inf. duhádhi:
-yai 3〉 dhenúm {887, 17}.
Inf. dohás:
-áse 3〉 gā́m {486, 7}. 5〉 {141, 2}
{507, 1}. _{507, 5}.
Verbale dúh
enthalten mit Bed. 3〉 in go-dúh, Bed. 4〉 in sabar-, ghṛta-, payo-dúh.
Burnouf
French
*दुह् दुह्। दोह्मि [धोक्षि, दोग्धि] et
दुहे 2
p. दुदोह, दुदुहे
f2. धोक्ष्यामि,
धोक्ष्ये
a1. अधुक्षम् et अधुक्षि [3p. sg. अधुक्षत et
अदुग्ध]. {@Ps.@} दुह्ये
pp. दुग्ध।
{@Vd.@}
दोहे 1
p. 3p. pl. दुह्रे
a2. 3p. pl. अदुह्र
ppr.
दुहान et दुघान। Traire: गाम् une vache.
Extraire,
2ac.: पयो गाम् अदुग्ध il a trait le lait de la vache
avec
ac. et ab. दुहाम् अश्विभ्याम् पयस् tirons le lait [la pluie] des
Aśvins, Vd.
उषासो घृतं दुहान extrayant le beurre
sacré de l'aurore, Vd.
तमसो गा अधुक्षत् il a tiré les vaches
des ténèbres. Vd.
Au ps. donner son lait: सरस्वती पयो
दुदुहे नाहुषाय Sarasvatī a donné son lait au fils de
Nahusha, Vd.
Fournir, procurer, en gén.
*दुह् दुह्। दोहामि 1
p. दुदोह
a1.
अदोहिषम्। Tourmenter.
Au ps. s'user, dépérir.
Stchoupak
French
दुह्-
(दोग्धि दुग्धे दुहते) {%duhyati -te
dudoha duduhe
%}
अदूदुहत् (अधुक्षत् अधौक्षीत्)
दुह्यते दोहयति -ते दुधुक्षति{%
%}
दुग्ध- दोग्धुम् दुग्ध्वा (°दोहम्) -- traire, tirer le lait ou un autre
liquide (ord. bon)
tirer, extraire, exprimer qqch. de (2 acc.), fig. tirer
parti, jouir de
moy. donner du lait
émettre, faire couler
accorder, faire
bénéficier
pass. être trait, être tiré, exprimé, extrait de
caus.
faire ou laisser traire, traire, extraire
वाचं दुह्- faire couler la
parole
avec des mots signifiant « terre » (acc.) jouir de la terre, la
posséder
कामं et -आन् दुह्- assouvir le désir, exaucer
moy.
obtenir ce qu'on désire.
दुह्-
ag. ifc. (nom. धुक्) qui trait, etc.