| YouTube Channel

दुष्मन्त (duSmanta)

 
शब्दसागरः
English
दुष्मन्त
m.
(-न्तः) A prince of the lunar line, the husband of SAKUNTALĀ.
E.
दुर्, and affix, मुम्, aug
also read दुष्यन्त.
Capeller Eng
English
दुष्मन्त दुष्यन्त दुःषन्त
m.
N.
of a king, the
husband of Śakuntalā.
Yates
English
दु-ष्मन्त (न्तः) 1.
m.
A king, of the
lunar line, husband of
Shakuntalā.
Wilson
English
दुष्मन्त
m.
(-न्तः) A prince of the lunar line, the husband of
ŚAKUNTALĀ.
E.
दुर्, and affix, मुम् aug.
also read दुष्यन्त.
Monier Williams Cologne
English
दुष्मन्त w.r. for दुष्यन्त below.
Macdonell
English
दुष्मन्त duṣmanta,
m.
incorr. form of Duṣyanta.
Benfey
English
दुष्मन्त दुष्मन्त, or दुष्यन्त दुष्-
यन्त, or दुष्वन्त दुष्वन्त,
m.
The
name of a prince, the husband of Śa-
kuntalā, MBh. 1, 2801
Hariv. 1701
Rām. 2, 116, 29 Gorr.
Mahabharata
English
Dushmanta, v. Dushyanta.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दुष्मन्तः,
पुं,
(दुष् दोषवतीं मन्यते शकुन्तलामिति ।दुष् + मन् + क्तः निपातनात् साधुः ।) चन्द्र-वंशीयराजविशेषः ऐतिपुत्त्रः तस्य पुत्त्रोभरतराजचक्रवर्त्ती पत्नी शकुन्तला इतिश्रीभागवतम्
(यथा, महाभारते ६८ ।“पौरवानां वंशकरो दुष्मन्तो नाम वीर्य्यवान् ।पृथिव्याश्चतुरन्ताया गोप्ता भरतसत्तम् !
”विवरणमस्य तदध्यायात् विस्तरशो द्रष्टव्यम् ।दुष्यन्त इत्यपि पाठः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दुष्म(ष्य)न्त
पु०
पौरवे भरतपितरि राजभेदे “उपदानवीसुतान् लेभे चतुरस्त्वैलिकात्मजान् दुष्मन्तमथ सुष्मन्तंप्रवीरमनघं तथा दुष्मन्तस्य तु दायादो भरतो नामवीर्य्यवान् संर्वदमनो नाम नागायुतबलो महान् ।चक्रवर्त्ती सुतोजज्ञे दुष्मन्तस्य महात्मनः शकुन्तलायांभरतोयस्य नाम्ना स्थ भारताः दुष्मन्तं प्रति राजानंबागुवाचाशरीरिणी माता भस्त्रा पितुः पुत्रो येनजातः सएव सः भरस्व पुत्रं दुष्मन्त! माऽवमंस्थाः श-कुन्तलाम् रेतोधां पुत्र उन्नयति नरदेव! यमक्षयात् ।त्वञ्चास्य धाता गर्भस्य सत्यमाह शकुन्तला” हरिव३२ अ० अस्य शकुन्तलापरिवेदनकथा शकुन्तलाशब्दे दृश्यातुर्वसुवंश्यमरुत्तकन्यायां सम्मतायां संवत्तर्षेः जाते२ नृपभेदे तत्कथा हरिवं० ३२ अ० तुर्वसुवंशवर्णने यथा“अन्वस्त्वाविक्षितो राजा मरुत्तः कथितस्तव अनप-त्योऽभवद्राजा यज्वा विपुलदक्षिणः दुहितासम्मता नाम तस्यासीत् पृथिवीपतेः! दक्षिणार्थे तुसा दत्ता संवर्त्ताय महात्मने दुष्मन्तं पौरवञ्चापिलेभे पुत्रमकल्मषम् एवं ययातेः शापेन जरासंक्र-मणे तदा पौरवं तुर्वसोर्वंशः प्रविवेश नृपोत्तम! ।दुष्मन्तस्य तु दायादः करुत्थामः प्रजेश्वरः” तस्यापत्यम्इञ् दौष्मन्ति भरते करुत्थामे नृपभेदे
Capeller
German
दुष्मन्त
m.
= folg.