| YouTube Channel

दुर्मर्षण (durmarSaNa)

 
Capeller Eng
English
दुर्मर्षण
a.
 unbearable, unsufferable.
Spoken Sanskrit
English
दुर्मर्षण - durmarSaNa -
adj.
 - unmanageable
दुर्मर्षण - durmarSaNa -
adj.
 - insupportable
दुर्मर्षण - durmarSaNa -
adj.
 - unbearable
Monier Williams Cologne
English
दुर्—मर्षण
mfn.
 unmanageable, unbearable, insupportable,
MBh.
R.
दुर्—मर्षण
m.
N.
 of a son of Dhṛta-rāṣṭra,
MBh.
 i
&c.
of a son of Sṛñjaya,
BhP.
 ix, 24, 41
of Viṣṇu,
MBh.
 xiii, 6971
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दुर्मर्षण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > दुर् + मृष (तितिक्षायाम्) - "खल्" (३-३-१२६)
व्युत्पत्तिः - > दुष्करं मर्षणमस्य
प्रयोगाः - > "अजो दुर्मर्षणः शास्ता"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "दुष्करं मर्षणं यस्य परैः दुर्मर्षणः स्मृतः" - निरुक्तिः ।
दुर्मर्षण
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಒಬ್ಬ ಮಗ
दुर्मर्षण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಷ್ಟದಿಂದಸಹಿಸಲ್ಪಡುವ /ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಶಕ್ಯವಾದ
निष्पत्तिः - > दुर् + मृष (तितिक्षायाम्) - "युच्" (वा० ३-३-१२८)
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
दुर्मर्षण Adj. auch: schwer zu ertragen, R. ed. Bomb. 4, 15, 5.
Mahabharata
English
Durmarshaṇa^1, son of Dhṛtarāshṭra. § 83 (Ādivaṃśāvatāraṇa): I, 63, 2447 (among eleven sons of Dhṛtarāshṭra, who were mahārathas).--§ 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2730.-§ 182 (Dhṛtarāshṭraputranāmak.): I, 117, 4542.--§ 571 (Ulūkadūtāgamanap.): V, 160, 5532 (ºodaṃ, sc. purushodadhiṃ, i.e. the army of Duryodhana)
161, 5575 (do.).-§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 44, 1652.--§ 580 (do.): VI, 59, †2647.--§ 581 (do.): VI, 60, 2652
62, 2731, 2741 (pierces Dhṛshṭadyumna).--§ 583 (do.): VI, 79, 3502.--§ 584 (do.): VI, 81, 3558
84, 3735.--§ 587 (do.): VI, 113, 5240, 5245, 5249, 5261 (encounter with Bhīmasena)
114, 5293.--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 25, 1070 (fights with Bhīma).--§ 598 (Jayadrathavadhap.): VII, 87, 3106 (putraḥ…tava, i.e. Dhṛtarāshṭra's)
88, 3130 (in the van of Duryodhana's army, will fight with Arjuna).--§ 599 (do.): VII, 89, 3150, 3151 (encounter with Arjuna)
116, 4603, 4609 (pierced by Sātyaki)
135, 5564 (slain by Bhīmasena).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 5, 122 (mentioned among the slain)
9, 321 (hataṃ).--§ 611 (Śalyap.): IX, 26, 1404, 1409 (among eleven sons of Dhṛtarāshṭra who attack Bhīmasena and are slain by him).--§ 637 (Rājadh.): XII, 44, 1525 (his palace is given to Nakula).
Durmarshaṇa^2 = Vishṇu (1000 names).
पुराणम्
English
दुर्मर्षण १ / DURMARṢAṆA I. One of the 100 sons of dhṛtarāṣṭra. In the great war arjuna destroyed his Gajasenā and sātyaki wounded him. Finally he was killed by bhīma. After the war was over nakula occupied his palace. (M.B. bhīṣma parva, Chapter 113, droṇa parva, 88, 89
116 and 135).
दुर्मर्षण २ / DURMARṢAṆA II. A son born to sṛñjaya by Rāṣṭrapālī. He was a relation of vasudeva. (bhāgavata navamaskandha).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दुर्मर्षण
पु०
 दुर् + मृष--भाषायां स्वलं बाधित्वा युच् । १ दुः-खन सहनीये २ विष्णौ
पु०
 “अजो दुर्मर्षणः शास्ता”विष्णुसं० मर्षितुं दानवादिभिर्न शक्यते इति दुर्मर्षणः”भा० ३ धृतराष्ट्रपुत्रभेदे “दुर्भर्षणो विकर्णश्च चित्रसेनोविविंशतिः” भा० आ० ६३० तत्पुत्रोक्तौ
Capeller
German
दुर्मर्षण schwer verzeihend, anspruchvoll.