| YouTube Channel

दुर्नाम (durnAma)

 
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुख्यात, कुप्रसिद्ध, दुर्नाम
adjective
यस्य दुर्गुणाः प्रसिद्धाः सन्ति।
"वीरप्पन इत्याख्यः एकः कुख्यातः अपराद्धः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दुर्नाम, [न्]
क्ली,
 (दुर्दुष्टं नाम यस्य ।) अर्शो-रोगः । इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा, सुश्रुते ।१ । ४५ ।“दध्याजं कफपित्तघ्नं लघु वातक्षयापहम् ।दुर्नामश्वासकासेषु हितमग्नेः प्रदीपनम् ॥
”पित्तजश्लेष्मजयोरनयोर्हेतुर्यथा, --“कट्वम्ललवणोष्णानि विदाहीनि भुरूणि च ।सेवनानिलतोयेन श्रमाद्व्ययामपीडया ।यानव्यायामदोषाद्वा दुर्नाम पित्तसम्भवम् ॥
अव्यायामात्तस्य शीलादजस्रंशीताद्वान्यद्वातसंसेवनाच्च ।गौण्यात्यम्लात्तैलसम्पिच्छिलेनदुर्नामा सञ्जायते श्लेष्मदोषात् ॥
”इति हारीते चिकित्सितस्थाने द्वादशेऽध्याये ॥
चिकित्सास्य यथा, --“व्योषाण्यरुष्करविडङ्गतिलाभयानांचूर्णं गुडेन सहितन्तु सदोपयोज्यम् ।दुर्नामकुष्ठगरशोथशकृद्विवन्धा-नग्नेर्जयत्यबलतां क्रिमिपाण्डुताञ्च ॥
”इति व्योषाद्यचूर्णम् ॥
पचेद्वारिचतुर्द्रोणे कण्टकार्य्यमृताशतम् ।तत्राग्नित्रिफलाव्योषपूतिकत्वक्कलिङ्गकैः ॥
स काश्मर्य्यविडङ्गैस्तु सिद्धं दुर्नाममेहनुत् ।घृतं सिंह्यमृतं नाम बोधिसत्त्वेन भाषितम् ॥
इति सिंह्यमृतं घृतम् ॥
”इति वैद्यकचक्रपाणि संग्रहे अर्शोऽधिकारे ॥
“मृल्लिप्तं शौरणं कन्दं पक्त्वाग्नौ पुटपाकवत् ।अद्यात् सतैललवणं दुर्नामविनिवृत्तये ॥
”“चूर्णीकृताः षोडश शूरणस्यभागास्ततोऽर्द्धेन च चित्रकस्य ।महौषधाद्द्वौ मरिचस्य चैकोगुडेन दुर्नामजयाय पिण्डी ॥
”इति शूरणपिण्डी ॥
इति वाभटे चिकित्सास्थाने अष्टमेऽध्याये ॥
“माणशूरणभल्लातत्रिवृद्दन्तीसमन्वितम् ।त्रिकत्रयसमायुक्तं लौहं दुर्नामनाशनम् ॥
इति माणाद्यं लौहम् ॥
”इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे अर्शोऽधिकारे ॥
“सर्व्वाः स्युर्वलयो येषां दुर्नामभिरुपद्रुताः ।तैस्तु प्रतिहतो वायुरपानः सन्निवर्त्तते ॥
ततो व्यानेन सङ्गम्य ज्योतिमृद्नाति देहिनाम् ॥
”इति सुश्रुते निदानस्थाने तृतीयेऽध्याये ॥
)