| YouTube Channel

दुर्धर (durdhara)

 
शब्दसागरः
English
दुर्धर
mfn.
 (-रः-रा-रं)
1. Difficult to be sustained or borne, troublesome,
unbearable.
2. Irresistible, difficult to be restrained.
m.
 (-रः)
1. A
division of hell.
2. A kind of drug, commonly Rishabha.
3. The
name of an Asura or Titan.
E.
 दुर् bad, ill, धर having, possessing
it is also written दुर्द्धर । दुःखेन धार्य्यते दुर् + धृ-कर्मणि खल् ।
Capeller Eng
English
दुर्ध॑र
a.
 hard to be borne, held, restrained,
administered (punishment), kept in mind or recollected
m.
 a man's name.
Yates
English
दु-र्धर (रः) 1.
m.
 A division of hell
a drug, a demon.
a. Hard to be
got or borne
irresistible.
Spoken Sanskrit
English
दुर्धर durdhara
adj.
 difficult to be kept in memory or recollected
दुर्धर durdhara
adj.
 unrestrainable
दुर्धर durdhara
adj.
 unstoppable
दुर्धर durdhara
adj.
 inevitable
दुर्धर durdhara
adj.
 absolutely necessary
दुर्धर durdhara
adj.
 irresistible
दुर्धर durdhara
adj.
 difficult to be administered
दुर्धर durdhara
adj.
 difficult to be carried or borne or suffered
दुर्धर durdhara
adj.
 irresistible
दुर्धर durdhara
m.
 kind of hell
दुर्धर durdhara
m.
 quicksilver
Wilson
English
दुर्धर
mfn.
 (-रः-रा-रं) Difficult to be sustained or borne,
troublesome, unbearable.
2 Irresistible, difficult to be restrained.
m.
 (-रः)
1 A division of hell.
2 A kind of drug, commonly Ṛṣabha.
3 The name of an Asura or Titan.
E.
 दुर् bad, ill, धर having, possessing
it is also written
दुर्द्धैर.
Monier Williams Cologne
English
दुर्—ध॑र
mfn.
 difficult to be carried or borne or suffered, unrestrainable, irresistible,
RV.
 i, 57, 1
MBh.
Hariv.
&c.
d° to be administered (punishment),
Mn.
 vii, 28
d° to be kept in memory or recollected,
MBh.
 xiii, 3618
inevitable, absolutely necessary (suffix),
Vām.
 v, 2, 51
दुर्—ध॑र
m.
 quicksilver,
L.
N.
 of two plants (ऋषभ and भल्लातक),
L.
a kind of hell,
L.
N.
 of a son of. Dhṛta-rāṣṭra (cf. -धर्ष),
MBh.
of one of Śambara's generals,
Hariv.
of Mahiṣa,
L.
Macdonell
English
दुर्धर dur-dhára,
a.
 hard to bear
irresistible
🞄hard to administer (punishment)
🞄inevitable
m.
 N.
-dhárītu,
a.
 irresistible
🞄-dharṣa,
a.
 hard of access, unapproachable, 🞄safe from attack
dangerous
terrible
-dhārya, fp. hard to bear
— retain
-dhī,
a.
 stupid
🞄ill-disposed.
Apte Hindi
Hindi
दुर्धर
वि* दुर्- धर -
जिसका मुक़ाबला न किया जा सके
दुर्धर
वि* दुर्- धर -
दुस्सह
दुर्धरः
पुं*
 दुर्- धरः -
पारा
L R Vaidya
English
dur-Dara {% (I) a. %} 1. irresistible
2. difficult to be suffered, दुर्धरेण मदनेन साद्यते Ghat.11.
dur-Dara {% (II) m. %} quick-silver.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 अबाध्य, अप्रतिबन्ध, अवारणीय, दुर्धर, दुराधर
adjective
यस्य अवरोधनम् अशक्यम्।
"अबाध्यः मृत्युः कस्य वशंगतः।"
Mahabharata
English
Durdhara^1, a son of Dhṛtarāshṭra. § 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 135, 5564 (among four sons of Dhṛtarāshṭra who are slain by Bhīmasena).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 51. 2446 (among several sons of Dhṛtarāshṭra who attack Bhīmasena).
Durdhara^2 = Vishṇu (1000 names).
पुराणम्
English
दुराध / DURĀDHA (durādhāra, durdhara). One of the hundred sons of dhṛtarāṣṭra. He was killed by bhīma. (M.B. droṇa parva, Chapter 135, Verse 36).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दुर्ध(र्द्ध)रः,
पुं,
 (दुर्दुःखेन ध्रियते इति । दुर् + धृ +“ईषद्दुःसुषु कृच्छ्राकृच्छ्रार्थेषु खल् ।” ३ । ३ ।१२६ । इति खल् ।) नरकविशेषः । ऋषभौ-षधिः । इति मेदिनी । रे, १६९ ॥
पारदः । भल्ला-तकः । इति राजनिर्घण्टः ॥
महिषासुरस्यसेनापतिविशेषः । यथा, मार्कण्डेये । ८३ । १९ ।“दुर्द्धरं दुर्म्मुखञ्चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥
”(धृतराष्ट्रपुत्त्रभेदः । यथा, महाभारते । ७ ।१३३ । ३० ।“नामृष्यन्त महेश्वासाः सोदर्य्याः पञ्च भारत ! ।दुर्म्मर्षणो दुःसहश्च दुर्म्मदो दुर्धरो जयः ।पाण्डवं चित्रसन्नाहास्तं प्रतीपमुपाद्रवन् ॥
”शम्बरासुरस्य मन्त्रिविशेषः । यथा, हरिवंशे ।१६२ । १८ ।“दुर्धरः केतुमाली च णत्रुहन्ता प्रमर्द्दनः ।एतैः परिवृतोऽमात्यैर्युयुत्सुः प्रस्थितो रणे ॥
”विष्णुः । यथा, महाभारते । १३ । १४९ । ८९ ।तस्य सहस्रनामकथने ।“दर्पहा दर्पदो दृप्तो दुर्धरोऽथापराजितः ॥
”“न शक्या धारणा यस्य प्रणिधानादिषुसर्व्वोपाधिविनिर्म्मुक्तत्वात्तथापि तत्प्रसादादतःकिञ्चिद्दुःखेन धार्य्यते जन्मान्तरसहस्रेषु भाव-नात् तस्मात् दुर्धरः ।‘क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥
’इति भगवद्वचनात् ॥
” इति तद्भाष्ये शङ्करः ॥
तथा तत्रैव । ४२ श्लोके ।“सुभुजो दुर्घरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ॥
”“पृथिव्यादीनि धारकाण्यन्येन धारयितुमशक्य-त्वात् न केनापि धारयितुं शक्यते इति दुर्धरः ।दुःखेन ध्यानसमये मुमुक्षुभिर्हृदयेन धार्य्यतेइति दुर्धरः ।” इति तद्भाष्यम् ॥
एतेन व्युत्पत्ति-भेदात् नामभेदोत्पत्त्या न द्बिरुक्तिः सहस्रनाम-पूर्त्तिश्च जाता ॥
) दुःखधार्य्ये, त्रि । इति हेम-चन्द्रः ॥
(यथा, महाभारते । १ । १३४ । ९८ ।“अथाब्रवीन्महात्मानं भारद्वाजो महारथम् ।गृहाणेदं महाबाहो ! विशिष्टमिति दुर्धरम् ॥
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम सप्रयोगनिवर्त्तनम् ॥
”दुर्जये च । यथा, महाभारते । ७ । ११७ । ६ ।“निर्जित्य दुर्धरं द्रोणं सपदानुगमाहवे ।हार्द्दिक्यं योधवर्य्यञ्च प्राप्तं मन्ये धनञ्जयम् ॥
”)
Capeller
German
दुर्धर schwer zu ertragen, zu halten, zu
behalten, schwer zurückzuhalten, unumgänglich.
m.
 Mannsname.
Grassman
German
dur-dhára, a., unhemmbar [dhára von dhṛ], unaufhaltsam.
-am [n.] rā́dhas (índrasya) {57, 1}.
Burnouf
French
दुर्धर दुर्धर a. (धृ) difficile à supporter
auquel on résiste difficilement. -- S.
m.
 un des enfers.
Sorte de
drogue.
Np. d'un Asura.
Stchoupak
French
दुर्-धर-
a. difficile à porter, à supporter, lourd, intolérable
difficile à retenir, à arrêter, irrésistible
indispensable
qu'il est
difficile de se rappeler
difficile à appliquer (dit d'une punition).