| YouTube Channel

दुःश्रव (duHzrava)

 
Monier Williams Cologne
English
दुः—श्रव
mfn.
 unpleasant to be heard
दुः—श्रव,
n.
 and दुः—श्रव—त्व,
n.
 cacophony,
Sāh.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
दुःश्रव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ವಿಧ ಕಾವ್ಯದೋಷ
निष्पत्तिः - > दुस् + श्रु (श्रवणे) - "खल्" (३-३-१२६)
प्रयोगाः - > "परुषवर्णतया श्रुतिदुःखावहत्वं दुःश्रवत्वम्"
उल्लेखाः - > सा० द०
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
दु(दुः)श्श्रव
न०
 दुःखेन श्रूयतेऽसौ दुर् + श्रु--खल् वा रे-फस्य श्चुत्वम् । श्रुतिदुःखावहे परुषवर्णयुक्ते काव्य-दोषभेदे “दुःश्रवं त्रिविधाश्लीलानुचितार्थप्रयुक्तता” इत्यु-पक्रमे परुषवर्णतया श्रुतिदुःखावहत्वं दुःश्रवत्वमितिसा० द० लक्षयित्वा यथा “कार्त्तार्थं यातु तत्वङ्गी” इत्यु-दाहृतम् । तस्य चापरनाम श्रुतिकटुरिति चन्द्रालोकेउक्तम् “भवेच्छ्रुतिकटुर्वर्णः श्रवणीद्वेजने पदुः” । अत्रस्वघटकवर्णस्यैव परुषत्वेन तद्घटितकाव्यस्य तथात्वं“पदे पदांशे वाक्येऽर्थे सम्भवन्ति रसेऽपि ते” सा० द०सामान्यतो दोषाणां पञ्चधोत्कीर्त्तनेऽपि श्रुतिकटुदोषस्यपदतदंशवाक्येष्वेव सम्भवः इत्येव विशेषः ।