दीर्घ (dIrgha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 दीर्घ mfn.
   (-र्घः-र्घा-र्घं) Long,  applied either to space or time.
	 m.
  (-र्घः)
	 1.
The Sal tree.
	 2. A long vowel.
	 3. The 5th,  6th,  7th or 8th sign of
the zodiac.
 E.
  दॄ to divide or send,  affix घञ् ।

Capeller Eng

English

 दीर्घ॑ a.
  long (sp.   & t.
 )
 n.
  adv.
 
 abstr.
   °ता† f.
 , 
°त्व† n.
 

Yates

English

 दीर्घ (र्घः-र्घी-र्घं)
a. Long.
m.
  Sāl tree.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

दीर्घ 	-	 dIrgha 	-	 adj.
  	-	 long
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	 longing
अदीर्घ 	-	 adIrgha 	-	 adj.
  	-	 notlong
पुरा 	-	 purA 	-	 indecl.
  	-	 longago
लुभ्यति  { लुभ् } 	-	 lubhyati{lubh} 	-	 verb 4 	-	 longfor
बहोः कालात् पूर्वम् 	-	 bahoHkAlAtpUrvam 	-	 phrase 	-	 longtimeago
प्राक् 	-	 prAk 	-	 ind.
  	-	 alongtimeago
बहु पूर्वमेव पठितवान् 	-	 bahupUrvamevapaThitavAn 	-	 sent.
  	-	 Ireaditlongago.
कियत् कालं तिष्ठति? 	-	 kiyatkAlaMtiSThati? 	-	 sent.
  	-	 Howlongwillyoubehere?
वयम् बहु कालं प्रतीक्षितवन्तः 	-	 vayambahukAlaMpratIkSitavantaH 	-	 sent.
  	-	 Wewaitedforalongtime.
एतावत्पर्यन्तं कुत्र गतवान्? 	-	 etAvatparyantaMkutragatavAn? 	-	 sent.
  	-	 Wherehadyoubeensolong?
किं भोः,  दर्शनमेव नास्ति! 	-	 kiMbhoH, darzanamevanAsti! 	-	 sent.
  	-	 Hello, didn'tseeyouforlong!
अस्माकं मिलनानन्तरं बहु कालः अतीतः 	-	 asmAkaMmilanAnantaraMbahukAlaHatItaH 	-	 sent.
  	-	 Itisalongtimesincewemet.
कियान् विलम्बः भोः,  शीघ्रं आगच्छतु 	-	 kiyAnvilambaHbhoH, zIghraMAgacchatu 	-	 sent.
  	-	 Howlongdoyoutake, comequickly.
परिवेषणार्थं कियान् विलम्बः? 	-	 pariveSaNArthaMkiyAnvilambaH? 	-	 sent.
  	-	 Dear, howlongdoyoutaketoserve?
ततः आगन्तुं एतावान् विलम्बः वा? 	-	 tataHAgantuMetAvAnvilambaHvA? 	-	 sent.
  	-	 Suchalongtimetocomeherefromthere?
चिर 	-	  cira 	-	 adj.
  	-	 long  [ time ]
महत् 	-	  mahat 	-	 adj.
  	-	 long
विस्तर 	-	  vistara 	-	 adj.
  	-	 long  [ story ]
आयामवत् 	-	  AyAmavat 	-	 adj.
  	-	 long

दीर्घ 	-	 dIrgha 	-	 adj.
  	-	 long
कला-दीर्घ 	-	  kalA-dIrgha 	-	 m.
  	-	  art gallery
दीर्घ - कालम् 	-	 dIrgha - kAlam 	-	 indecl.
  acc. 	-	  during a long time
दीर्घ उपचालक 	-	 dIrgha upacAlaka 	-	 m.
  	-	  adductor longus  [ anatom.  ]
दीर्घ-कालानुबन्धी 	-	 dIrgha-kAlAnubandhI 	-	 adj.
  	-	  chronic  [ Med. ]

 
   दीर्घ  dIrgha  adj.
    long     
   स्पृहा  spRhA  f.
    longing     
   अदीर्घ  adIrgha  adj.
   not  long     
   पुरा  purA  indecl.
    long  ago     
   लुभ्यति  { लुभ् }  lubhyati   { lubh }  verb 4   long  for    
   बहोः कालात् पूर्वम्  bahoH kAlAt pUrvam  phrase   long  time ago     
   प्राक्  prAk  ind.
   a  long  time ago    
   बहु पूर्वमेव पठितवान्  bahu pUrvameva paThitavAn  sent.
   I read it  long  ago.     
   कियत् कालं तिष्ठति?  kiyat kAlaM tiSThati?  sent.
   How  long  will you be here?    
   वयम् बहु कालं प्रतीक्षितवन्तः  vayam bahu kAlaM pratIkSitavantaH  sent.
   We waited for a  long  time.     
   एतावत्पर्यन्तं कुत्र गतवान्?  etAvatparyantaM kutra gatavAn?  sent.
   Where had you been so  long?    
   किं भोः,  दर्शनमेव नास्ति!  kiM bhoH,  darzanameva nAsti!  sent.
   Hello,  didn't see you for  long!     
   अस्माकं मिलनानन्तरं बहु कालः अतीतः  asmAkaM milanAnantaraM bahu kAlaH atItaH  sent.
   It is a  long  time since we met.    
   कियान् विलम्बः भोः,  शीघ्रं आगच्छतु  kiyAn vilambaH bhoH,  zIghraM Agacchatu  sent.
   How  long  do you take,  come quickly.     
   परिवेषणार्थं कियान् विलम्बः?  pariveSaNArthaM kiyAn vilambaH?  sent.
   Dear,  how  long  do you take to serve?    
   ततः आगन्तुं एतावान् विलम्बः वा?  tataH AgantuM etAvAn vilambaH vA?  sent.
   Such a  long  time to come here from there?     
   चिर  cira adj.
   long  [ time ]   
   महत्  mahat adj.
   long     
   विस्तर  vistara adj.
   long  [ story ]   
   आयामवत्  AyAmavat adj.
   long     

Wilson

English

 दीर्घ
mfn.
   (-र्घः-र्घा-र्घं) Long,  applied either to space or time.
m.
  (-र्धः)
1 The Śāl tree.
2 A long vowel.
3 The 5th,  6th,  7th,  or 8th sign of the zodiac.
E.
  दॄ to divide or send,  affix घञ्.

Apte

English

दीर्घ [dīrgha],  a.
  (Compar. द्राघीयस्,  Superl. द्राघिष्ठ)

Long (in time or space),  reaching far
 दीर्घाक्षं शरदिन्दुकान्ति वदनम् M.*
  2.3
 दीर्घान् कटाक्षान् Me.*
  37
 दीर्घापाङ्ग &c.
 

Of long duration,  lasting long,  tedious
 दीर्घयामा त्रियामा Me.*
  11
 V.*
  3.4
 Ś.*
  4.15.

Deep (as a sigh)
 Amaru.*
  13
 दीर्घमुष्णं च निश्वस्य.

Long (as a vowel),  as the आ in काम.

Loft y,  high,  tall.

Dilated,  expanded
 तृष्णादीर्घस्य चक्षुषः U.*
  3.46.

र्घः A camel.

A long vowel.

The fifth,  sixth,  seventh,  and eighth signs of the zodiac.

A kind of grass or reed. -र्घा A long lake or oblong tank. -र्घम् ind.
 

Long,  for a long time.

Deeply.

Far.

Comp.
  अध्वगः a messenger,  an express.

a camel.-अपेक्षिन् a.
  very regardful,  considerate. -अहन् m.
  summer (ग्रीष्म). -आकार a.
  oblong. -आयु a.
  long-lived. -आयुस्,  -आयुष्य a.
  longlived. (m.  )

a crow.

N.
  of Mārkaṇḍeya. 

आयुधः a spear.

any long weapon. 

a hog. -आस्यः an elephant. -कणा white cumin.  -कण्ठः,  -कण्ठकः,  -कन्धरः the (Indian) crane.-काय a.
  tall (in stature). -काष्ठम् a beam.  -केशः a bear. -कोशा,  -शी,  -कोशिका a cockle. -गतिः,  -ग्रीवः,  -घाटिकः a camel. -चतुरस्रः an oblong. -छदः sugarcane. -जङ्गलः a.
  kind of fish.

जङ्घः a camel.

a crane. -जिह्वः a snake,  serpent. -तपस् m.
  an epithet of Gautama,  husband of Ahalyā
 येषु दीर्घतपसः परिग्रहो वासवक्षणकलत्रतां ययौ R.*
  11.33. -तमस् m.
  N.
  of a Vedic and paurānic sage
 ऋषिर्दीर्घतमा नाम जात्यन्धो गुरुशापितः । त्वत्प्रसादाच्च चक्षुष्मांस्तेन सत्येन मोक्षय Hariv. -तरुः,  -द्रुः the palm tree. -तुण्डी musk-rat (also दीर्घतुण्डा).

दण्डः the palm tree.

the castor oil tree. -दर्शन a.
  far-seeing,  sagacious,  wise
 प्रियः प्रियाया इव दीर्घदर्शनः Bhāg.*
  1.29.2.-दर्शिन् a

provident,  prudent,  far-seeing,  longsighted
 न दीर्घदर्शिनो यस्य मन्त्रिणः स्युर्महीपतेः । क्रमायाता ध्रुवं तस्य न चिरात्स्यात्परिक्षयः ॥ Pt.*
  3.195.

sagacious,  wise.

knowing the past and future (भूतभविष्यज्ञानी)
 अमृत्यवस्तदा सर्वे जज्ञिरे दीर्घदर्शिनः Rām.*
  7.74.11. (m.  )

a vulture.

a bear.

an owl. -दृष्टि a.
  far-sighted,  shrewd,  prudent. -द्वेषिन् cherishing long hatred,  implacable.-नाद a.
  making a long continued noise.

(दः) a dog.

a cook.

a conch shell.

निद्रा long sleep.

the long sleep,  sleep of death
 R.*
  12.81. सो$द्य मत्कार्मुकाक्षेपविदीपितदिगन्तरैः । शरैर्विभिन्नसर्वाङ्गो दीर्घनिद्रां प्रवेक्ष्यति ॥ Mārk. P.
  -पक्षः the fork-tailed shrike. -पत्रः the palm tree.

पत्रकः sugar-cane.

a kind of garlic. -पर्वन्m.  a sugar-cane. -पवनः an elephant. -पादः,  -प (पा) द् m.
  a heron. 

पादपः the cocoa-nut tree.

the areca-nut tree.

the palm tree. -पुच्छः a serpent.-पुच्छिका an iguana (Mar.  घोरपड). -पृष्ठः a snake.-प्रज्ञ a far-seeing,  prudent,  sagacious. -बाला a kind of deer (चमरी) of whose tails chowries are made. -बाहुःa.  having long arms
 दीर्घबाहुर्दिलीपस्य रघुर्नाम्नाभवत्सुतः Hariv. -मारुतः an elephant. -मुखी the musk-rat -मूलः a kind of Bilva plant. -यज्ञ a.
  performing sacrifices for a longer time
 अयोध्यायां तु धर्मज्ञं दीर्घयज्ञं महाबलम् Mb.
 -रङ्गा turmeric.

रतः a dog.

a hog
 L.
  D. B.-रदः a hog. -रसनः a snake. -रोमन् m.
  a bear.-लोहितयष्टिका the red variety of sugar-cane. -वक्त्रः an elephant. -वच्छिका a shark
 crocodile
 also वर्चिका.-सक्थ a.
  having long thighs. -सत्रम् a long-continued Soma sacrifice. (-त्रः) one who performs such a sacrifice
 R.*
  1.8. -सुरतः a dog. -सूत्र,  -सूत्रिन् a.
  working slowly,  slow,  dilatory,  procrastinating
 दीर्घसूत्री विनश्यति Pt.*
  4. विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते Bg.*
  18.28.-स्कन्धः the palm tree.

Apte 1890

English

 दीर्घ a. (Compar. द्राघीयस्,  Superl. द्राघिष्ठ) 1 Long (in time or space),  reaching far
 दीर्घाक्षं शरदिंदुकांति वदनं M. 2. 3
 दीर्घान् कटाक्षान् Me. 35
 दीर्घापांग &c. 
2 Of long duration,  lasting long,  tedious
 दीर्घयामा त्रियामा Me. 108
 V. 3. 4
 Ś. 4. 15. 
3 Deep (as a sigh)
 Amaru. 11
 दीर्घमुष्णं च निश्वस्य. 
4 Long (as a vowel),  as the आ in काम. 
5 Lofty,  high,  tall. 
6 Dilated,  expanded
 U. 3. 46. 
र्घः 1 A camel. 
2 A long vowel. 
3 The fifth,  sixth,  seventh,  and eighth signs of the zodiac. 
4 A kind of grass or reed. 
र्घा A long lake or oblong tank. 
र्घं ind. 1 Long,  for a long time. 
2 Deeply. 
3 Far. 
Comp. 
अध्वगः {1} a messenger,  an express. {2} a camel. 
अहन् m. summer (ग्रीष्म). 
आकार a. oblong. 
आयु a. longlived. 
आयुस्,  
आयुष्य a. longlived. (
m.) {1} a crow. {2} N. of Mārkaṇḍeya. 
आयुधः {1} a spear. {2} any long weapon. {3} a hog. 
आस्यः an elephant. 
कणा white cumin. 
कंठः,  
कंठकः,  
कंधरः the (Indian) crane. 
काय a. tall (in stature). 
काष्ठं a beam. 
केशः a bear. 
कोशा,  
शी,  
कोशिका a cockle. 
गतिः,  
ग्रीवः,  
घाटिकः a camel. 
छदः sugar-cane. 
जंघः {1} a camel. {2} a crane. 
जिह्वः a snake,  serpent 
तपस् m. an epithet of Gautama,  husband of Ahalyā
 R. 11. 33. 
तरुः,  
द्रुः the palm tree. 
तुंडी musk-rat. 
दंडः {1} the palm tree {2} the castor-oil tree. 
दर्शिन् a. {1} provident,  prudent,  far-seeing,  longsighted
 Pt. 3. 167. {2} sagacious,  wise. (
m.) {1} a vulture. {2} a bear. {3} an owl. 
दृष्टि a. far-sighted,  shrewd,  prudent. 
नाद a. making a long continued noise. (
दः) {1} a dog. {2} a cock. {3} a conchshell. 
निद्रा {1} long sleep. {2} the long sleep,  sleep of death
 R. 12. 81. 
पक्षः the fork-tailed shrike. 
पत्रः the palm tree. 
पर्वन् m. a sugar-cane. 
पवनः an elephant. 
पादः,  
प (पा) द् m. a heron. 
पादपः {1} the cocoa-nut tree. {2} the areca-nut tree. {3} the palm tree. 
पृष्ठः a snake. 
प्रज्ञ a. far-seeing,  prudent,  sagacious. 
बाला a kind of deer (चमरी) of whose tails chowries are made. 
मारुतः an elephant. 
मृखी the musk-rat. 
रंगा turmeric. 
रतः a dog. 
रदः a hog. 
रसनः a snake. 
रोमन् m. a bear. 
लोहितयष्टिका the red variety of sugar-cane. 
वक्त्रः an elephant. 
सक्थ a. having long thighs. 
सत्रं a long-continued Soma sacrifice. (
त्रः) one who performs such a sacrifice
 R. 1. 80. 
सुरतः a dog. 
सूत्र,  
सूत्रिन् a. working slowly,  slow,  dilatory,  procrastinating
 दीर्घसूत्री विनश्यति Pt. 4. 
स्कंधः the palm tree. 

Monier Williams Cologne

English

 दीर्घ॑ mf(आ)n.  (compar.  द्रा॑घीयस्,  superl.
  द्रा॑घिष्ठ [qq.vv.]
 rarely दीर्घतर [Pañc.   iv,  13/14] and °तम [BhP.   vii,  5,  44]) long (in space and time),  lofty,  high,  tall

 deep,  RV.
  
 AV.
  
 Br.
  &c.

 long (in prosody),  Prāt.
 
 Mn.
   &c.
  

 दीर्घ॑ m.
  a long vowel,  Gobh.
  ii,  8,  15
 KātyŚr.
   &c.
  

 a camel,  L.
 

 Saccharum Sara

 Shorea Robusta =
  उत्कट,  राम-शर &c.
  ,  L.
 

 a mystical N.
  of the letter अ,  Up.
  

 the 5th or 6th or 7th or 8th sign of the zodiac,  Jyot.
 

 N.
  of a prince of Magadha,  MBh.
   i,  4451

 of Śiva,  MBh.
   xiii,  1158

 दीर्घ॑ n.
  a species of grass,  L.
 

 N.
  of a Sāman,  ĀrṣBr. 

 दीर्घ [Fr. √ द्राघ्
 cf.
   also Gk. δολιχός
 Sl. dlǔgǔ.]

Monier Williams 1872

English

 दीर्घ दीर्घ,  अस्,  आ,  अम् (fr. rt. दृह्,  origin-
ally दर्घ्
 compar. द्राघीयस् or दीर्घ-तर
superl. द्राघिष्ठ or दीर्घ-तम),  long (as
space or time),  reaching far,  lasting long
 long (as
the quantity of a vowel)
 lofty,  high,  tall
 deep
(अस्),  m. a long vowel
 a camel
 N. of several plants, 
= Saccharum Sara (= शर) or a similar kind of
grass (= उत्कट),  = राम-शर
 Shorea Robusta
(= लता-शाल)
 the fifth,  sixth,  seventh,  and eighth
sign of the zodiac
 a mystical N. of the letter अ
N. of a prince of Magadha
 (आ),  f. a long lake or
oblong tank [cf. दीर्घिका]
 a plant related to the
Hemionitis Cordifolia (= दीर्घ-पत्त्रा)
 a mystical
N. of the letter न्
 (अम्),  n.,  N. of a Sāman
 (अम्), 
ind. for a long time,  long
 far
 deeply
 [cf. Zend
darĕgha: Gr. δολιχός,  ἐν-δελεχής: Russ. dolog, 
‘long
’ dolga = dīrghā: Lith. ilga-s,  d being
dropped
 isz-drykens,  isz-dryke†lis,  ‘grown long:’
perhaps Lat. longus
 Germ. lang.]
—दीर्घ-कणा, 
f. white cumin.
—दीर्घ-कण्टक or दीर्घ-
कण्ट,  अस्,  m. ‘long-thorned, ’ N. of a plant (=
वर्वूर).
—दीर्घ-कण्ठ,  अस्,  m. ‘long-necked, ’
N. of a Dānava
 (variously read दीर्घ-बाहु।)
—दीर्घकण्ठक,  अस्,  m. ‘long-necked, ’ a sort
of crane,  the Vaka,  Ardea Nivea.
—दीर्घ-कन्-
दक,  अम्,  n. ‘having long bulbs, ’ a kind of radish
(= मूलक)
 (इका),  f. Curculigo Orchioides (=
मुषली).
—दीर्घ-कन्धर,  अस्,  m. ‘long-
necked, ’ a sort of crane,  Ardea Nivea.
—दीर्घ-
कर्ण,  अस्,  m. ‘long-ear, ’ N. of a cat.
—दीर्घ-
काण्ड,  अस्,  m. ‘having long joints, ’ N. of a kind of
grass,  Scirpus Kysoor (= कशेरु)
 (आ),  f. a para-
sitical plant (= पाताल-गरुदी).
—दीर्घ-काय, 
अस्,  आ,  अम्,  having a long body,  tall.
—दीर्घ-काल, 
अम्,  n. a long time,  a long period.
—दीर्घकाल-
जीविन्,  ई,  इनी,  इ,  long-lived.
—दीर्घ-काष्ठ,  अम्, 
n. a long piece of timber,  a spar,  a beam.
—दीर्घ-
कील,  अस्,  m. or दीर्घकीलक,  अस्,  m. ‘having a
long stem, ’ the tree Alangium Hexapetalum (=
अङ्कोट).
—दीर्घ-कूरक,  अम्,  n. ‘long rice, ’ a
kind of rice (= राजान्न).
—दीर्घ-केश,  अस्,  आ, 
अम्,  long-haired
 (अस्),  m. a bear
 (आस्),  m. pl.,  N.
of a people to the north-east of Madhya-deśa.
—दीर्घ-कोशा or दीर्घ-कोषी or दीर्घ-कोषिका
or दीर्घ-कोशिका,  f. a kind of muscle shell,  a cockle.
—दीर्घ-गति,  इस्,  m. ‘making long journeys, ’ a
camel.
—दीर्घ-गामिन्,  ई,  इनी,  इ,  going far,  flying
far (as an arrow).
—दीर्घ-ग्रन्थि,  इस्,  m. ‘having
long knots or joints, ’ Scindapsus Officinalis (= गज-
पिप्पली).
—दीर्घ-ग्रीव,  अस्,  आ,  अम्,  long-necked
(अस्),  m. a camel
 a kind of curlew (= नील-क्रौञ्च)
(आस्),  m. pl.,  N. of a people in the north-east of
Madhya-deśa.
—दीर्घ-घाटिक,  अस्,  m. ‘long-
necked, ’ a camel.
—दीर्घ-चञ्चु,  उस्,  m. ‘long-
beaked, ’ a kind of bird,  = Marāṭhī rukhauḍā
[cf. दीर्घ-शिर।]
—दीर्घ-चतुरश्र,  अस्,  आ,  अम्, 
shaped like an oblong square or parallelogram.
—दीर्घ-च्छद,  अस्,  आ,  अम्,  long-leaved
 (अस्), 
m. the tree Tectona Grandis
 sugar-cane.
—दीर्घ-
जङ्गल,  अस्,  m. a kind of fish (commonly भङ्-
गान).
—दीर्घ-जङ्घ,  अस्,  आ,  अम्,  long-legged, 
spindle-shanked
 (अस्),  m. a camel
 a crane,  Ardea
Nivea
 N. of a Yakṣa.
—दीर्घ-जानुक,  अस्,  m.
‘long-kneed, ’ Ardea Sibirica.
—दीर्घ-जिह्व,  अस्, 
आ,  अम्,  long-tongued
 (अस्),  m. a snake
 N. of a
Dānava
 (आ),  f.,  N. of a Rākṣasī
 one of the
Mātṛs attending on Skanda
 (ई),  f.,  Ved.,  N. of an
evil spirit.
—दीर्घ-जिह्व्य,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. long-
tongued.
—दीर्घ-जीव,  अस्,  m. long life.
—दीर्-
घजीवि-ता,  f. longevity.
—दीर्घ-जीविन्,  ई,  इनी,  इ, 
long-lived,  living long.
—दीर्घ-तनु,  उस्,  वी,  उ, 
‘having a long body, ’ tall,  long
 (वी),  f. ‘long and
narrow, ’ N. of a plant.
—दीर्घ-तन्तु,  उस्,  उस्,  उ, 
Ved. forming a long thread or row.
—दीर्घतप-
आख्यान,  अम्,  n. ‘the story of the long penance, ’ N.
of a chapter of the Śiva-Purāṇa.
—दीर्घतपः-
स्वर्ग-गमन,  अम्,  n. ‘going to heaven by long
penance, ’ N. of a chapter of the Śiva-Purāṇa.
—दीर्-
घ-तपस्,  आस्,  आस्,  अस्,  performing long penances
(आस्),  m.,  N. of a son of Kāśya and grandfather or
father of Dhanvantari
 also of a Muni in Kāmpilya, 
epithet of the sage Gautama.
—दीर्घ-तम,  अस्,  आ, 
अम्,  the longest,  farthest
 (अम्),  ind. for the longest
time.
—दीर्घ-तमस्,  आस्,  m.,  N. of a Ṛṣi with
the patronymic Aucathya and metronymic Māma-
teya,  author of some hymns of the Ṛg-veda
 (he
was the father of Kakṣī-vat,  and was born blind
through a curse pronounced on him by Bṛhas-pati
in some Purāṇas he is described as the father of
Dhanvantari,  and has by Su-deṣṇā,  wife of Bali,  five
sons,  viz. Aṅga,  Baṅga,  Kaliṅga,  Puṇḍra,  and
Suhma)
 दीर्घतमसोऽर्कः or व्रतम्,  N. of a
Sāman
 (असस्),  m. pl. the descendants of Dīrgha-
tamas
 [cf. दीर्घ-तपस् and दैर्घतमस।]
—दीर्घ-तर,  अस्,  आ,  अम्,  longer,  farther.
—दीर्घ-
तरु,  उस्,  m. ‘the high tree, ’ the Tāl or palm tree.
—दीर्घ-ता,  f. or दीर्घ-त्व,  अम्,  n. length, 
longness.
—दीर्घ-तिमिषा,  f. a kind of cucumber, 
Cucumis Utilissimus
 [cf. तिमिष।]
—दीर्घ-
तुण्डा,  f. ‘long-snouted, ’ the musk-rat.
—दीर्घ-
तृण,  अस्,  m. ‘long grass, ’ a species of grass (=
पल्लिवाह).
—दीर्घ-दण्ड,  अस्,  m. ‘having a long
stem, ’ the palm tree
 the castor-oil tree,  Ricinus Com-
munis
 (ई),  f. a kind of small shrub (= गो-रक्षी)।
—दीर्घदण्डक,  अस्,  m. = दीर्घ-दण्ड,  Ri-
cinus Communis.
—दीर्घदर्शि-ता,  f. or दीर्घ-
दर्शि-त्व,  अम्,  n. the faculty of seeing far,  long-
sightedness,  far-sightedness,  providence.
—दीर्घ-
दर्शिन्,  ई,  इनी,  इ,  far-seeing,  long-sighted,  fore-cast-
ing,  provident,  sagacious,  wise
 (ई),  m. a bear
 a
vulture
 N. of a monkey
 [cf. दूर-दर्शिन्।]
—दीर्घदर्शि-वस्,  वान्,  m. a far-seeing man,  one
who is long-sighted.
—दीर्घ-दृष्टि,  इस्,  इस्,  इ, 
far-seeing,  far-sighted,  provident,  shrewd,  deep
 (इस्), 
m. a sagacious or penetrating man.
—दीर्घ-द्रु, 
उस्,  m. ‘the high tree, ’ the palm tree.
—दीर्घ-
द्रुम,  अस्,  m. ‘lofty-tree, ’ Bombax Heptaphyllum
(= शाल्मलि).
—दीर्घ-द्वेषिन्,  ई,  इणी,  इ,  cherish-
ing long hatred or an old grudge,  implacable.
—दीर्-
घ-नख,  अस्,  आ,  अम्,  having long nails
 (अस्), 
m.,  N. of a man
 (ई),  f.,  N. of the tree Diospyros
Embryopteris.
—दीर्घ-नाद,  अस्,  आ,  अम्,  ‘long-
sounding, ’ sounding or crying to a long distance, 
making a long-continued noise
 (अस्),  m. a dog
a cock
 a conch-shell.
—दीर्घ-नाल,  अस्,  m. ‘hav-
ing a long stalk, ’ N. of several kinds of grass,  =
वृत्त-गुण्ड and यावनाल
 (अम्),  n. = दीर्घ-
रोहिषक.
—दीर्घ-निद्रा,  f. long sleep
 death.
—दीर्घ-निश्वस्य,  ind. sighing or having sighed
deeply,  having fetched a long drawn breath.
—दीर्-
घ-निश्वास,  अस्,  m. a long or deep drawn breath, 
a sigh.
—दीर्घ-नीथ,  अस्,  m.,  N. of a man.
—दीर्घ-पक्ष,  अस्,  m. ‘long-winged, ’ the fork-
tailed shrike.
—दीर्घ-पटोलिका,  f. a kind of cucur-
bitaceous plant (‘having a long fruit’).
—दीर्घ-
पत्त्र,  अस्,  आ or ई,  अम्,  long-leaved
 (अस्),  m. a kind
of sugar-cane
 the palm tree,  = राज-पलाण्डु,  =
विष्णु-कन्द,  = हरि-दर्भ,  = कुन्दर,  = कु-
पीलु
 (आ),  f. a kind of plant related to the Hemio-
nitis Cordifolia,  = ह्रस्व-जम्बु,  = गन्ध-पत्त्रा
Pandanus Odoratissimus,  = डोडी
 (ई),  f. = पलाशी, 
= महा-चञ्चु.
—दीर्घपत्त्रक,  अस्,  m.,  N. of
several plants,  = a kind of sugar-cane,  a kind of garlic
(= रक्त-लसुन)
 Ricinus Communis,  Barringtonia
Acutangula (= हिज्जल)
 a kind of reed (= वेतस), 
= करीर,  Capparis Aphylla,  = जलज-मधूक
(इका),  f. Desmodium Gangeticum (= शाल-पर्णी)
Aloe Indica (= घृत-कुमारी),  = पलाशी.
—दीर्-
घ-पद् or दीर्घ-पाद्,  -पात्,  -पदी,  -पत्,  long-
footed,  long-legged
 (त्),  m. a heron.
—दीर्घ-पर्ण, 
अस्,  आ or ई,  अम्,  long-leaved
 (ई),  f. a species of plant re-
lated to the Hemionitis Cordifolia.
—दीर्घ-पर्वन्, 
आ,  m. ‘having long knots or joints, ’ sugar-cane.
—दीर्-
घ-पल्लव,  अस्,  आ or ई,  अम्,  having long shoots
or tendrils
 (अस्),  m. Crotolaria Juncea (= शण)।
—दीर्घ-पवन,  अस्,  आ,  अम्,  long-winded
 (अस्), 
m. an elephant
 [cf. दीर्घ-मारुत।]
—दीर्घ-
पाठ,  अस्,  m. ‘the long reading, ’ a peculiar manner
of reading or writing the Vājasaneyi-saṃhitā in which
the letters are often doubled.
—दीर्घ-पाद,  अस्,  आ, 
अम्,  long-footed,  long-legged
 (अस्),  m. a heron
 [cf.
दीर्घ-पद्।]
—दीर्घ-पादप,  अस्,  m. ‘the lofty
tree, ’ the cocoa-nut tree
 the areca-nut tree.
—दीर्-
घ-पृष्ठ,  अस्,  आ,  अम्,  long-backed
 (अस्),  m.
a snake.
—दीर्घ-प्रज्ञ,  अस्,  आ,  अम्,  having a
far-seeing mind
 (अस्),  m.,  N. of a king.
—दीर्घ-
प्रयज्यु,  उस्,  उस्,  उ,  Ved. persevering in offerings
and sacrifices
 (ऊ),  m. du. epithet of Viṣṇu-Varuṇa
as receiving constant offerings.
—दीर्घ-प्रयत्न, 
अस्,  m. persevering effort.
—दीर्घ-प्रसद्मन्,  आ, 
आ,  अ,  Ved. inhabiting an extensive district
 (Sāy.)
having extensive sacrificial halls,  epithet of the earth.
—दीर्घ-फल,  अस्,  आ,  अम्,  having long fruit
(अस्),  m.,  N. of several plants,  Cathartocarpus (Cassia)
Fistula
 Butea Frondosa
 Asclepias Gigantea
 (आ), 
f. = जतुका,  a vine with reddish grapes,  = मेष-
शृङ्गी,  a kind of cucumber.
—दीर्घफलक, 
अस्,  m.,  N. of a plant,  = अगस्त्य.
—दीर्घ-बाला, 
f. ‘long-tailed, ’ the bos grunniens
 [cf. चमर and
चामर।]
—दीर्घ-बाहु,  उस्,  उस्,  उ,  long-armed
(उस्),  m.,  N. of one of the attendants on Śiva
 of a
Dānava,  (also read दीर्घ-कण्ठ)
 of a son of
Dhṛta-rāṣṭra
 of a son of Dilīpa and father of
Raghu
 of a grandson of Dilīpa.
—दीर्घ-बाहु-
गर्वित,  अस्,  आ,  अम्,  proud of having long arms
(अस्),  m.,  N. of a demon.
—दीर्घ-भुज,  अस्,  आ, 
अम्,  long-armed
 (अस्),  m.,  N. of one of the attend-
ants on Śiva.
—दीर्घ-मारुत,  अस्,  ई,  अम्,  long-
winded
 (अस्),  m. an elephant
 [cf. दीर्घ-प-
वन।]
—दीर्घ-मुख,  अस्,  ई,  अम्,  long-mouthed, 
long-beaked,  long-faced
 (अस्),  m.,  N. of a Yakṣa (?)
(ई),  f. the musk-rat.
—दीर्घ-मूल,  अम्,  n. ‘long-
root, ’ the root of Andropogon Muricatus
 (अस्,  आ, 
अम्),  having long roots
 (अस्),  m.,  N. of several
plants,  = मोरट,  a kind of Vilva tree
 (आ),  f.
Desmodium Gangeticum
 Ichnocarpus Frutescens
(ई),  f. Alhagi Maurorum
 Leea Hirta
 Solanum
Indicum.
—दीर्घमूलक,  अम्,  n. a kind of radish
(इका),  f. Desmodium Gangeticum.
—दीर्घ-यज्ञ, 
अस्,  आ,  अम्,  performing a long sacrifice
 (अस्),  m., 
N. of a king of Ayodhyā.
—दीर्घ-यशस्,  आस्,  आस्, 
अस्,  Ved. renowned far and wide
 having abundant
food.
—दीर्घ-याथ,  अस्,  m. (?),  Ved. a long
course or journey
 (अस्,  आ,  अम्),  having a long
course.
—दीर्घ-याम,  अस्,  आ,  अम्,  having long
watches (as the night).
—दीर्घ-रङ्गा,  f. ‘having
a lasting colour, ’ turmeric.
—दीर्घ-रत,  अस्,  m.
‘long in copulation, ’ a dog
 [cf. दीर्घ-सुरत।]
—दीर्घ-रद,  अस्,  m. ‘long-tusked, ’ a hog.
—दीर्घ-रसन,  अस्,  m. ‘long-tongued, ’ a serpent.
—दीर्घ-रागा,  f. = दीर्घ-रङ्गा.
—दीर्घ-
रात्रम्,  ind. (रात्र for रात्रि,  see Gram. 778), 
for a long night,  for a long time or period.
—दीर्घ-राव,  अस्,  ई,  अम्,  making a long-con-
tinued noise,  yelling,  howling,  = दीर्घ-नाद
(अस्),  m.,  N. of a jackal.
—दीर्घ-रूप,  अस्,  आ, 
अम्,  having a long form,  having the form of a long
vowel.
—दीर्घ-रोगिन्,  ई,  इणी,  इ,  long ill,  long sick.
—दीर्घ-रोम,  अस्,  m.,  N. of a son of Dhṛta-
rāṣṭra.
—दीर्घ-रोमन्,  आ,  आ,  अ,  long-haired
(आ),  m. a bear
 N. of one of the attendants on Śiva.
—दीर्घ-रोहिषक,  अम्,  n. a kind of fragrant
grass.
—दीर्घ-लोचन,  अस्,  आ,  अम्,  long-eyed
 (अस्), 
m.,  N. of a son of Dhṛta-rāṣṭra.
—दीर्घ-लोहित-
यष्टिका,  f. ‘having a long red stem, ’ red sugar-cane.
—दीर्घ-वंश,  अस्,  आ,  अम्,  having a long reed
having a long lineage,  being of an ancient family
(अस्),  m. a kind of sugar-cane
 [cf. नल।]
—दीर्-
घ-वक्त्र,  अस्,  m. ‘long-faced, ’ an elephant.
—दीर्-
घ-वच्छिका or दीर्घ-वर्छिका,  f. (वच्छिका
probably = वत्स,  a young animal),  an alligator, 
a kind of crocodile.
—दीर्घ-वत्,  ind. like a
long vowel.
—दीर्घ-वर्ण,  अस्,  m. a long vowel.
—दीर्घ-वर्त्मन्,  अ,  n. a long road,  a long
journey.
—दीर्घ-वर्षाभू,  ऊस्,  f.,  N. of a plant, 
= श्वेत-पुनर्-नवा.
—दीर्घ-वृक्ष,  अस्,  m.
‘the lofty tree, ’ the palm tree.
—दीर्घ-वृन्त,  अस्, 
m. ‘long-stalked, ’ the tree Calosanthes Indica
 (आ), 
f.,  N. of a plant,  = इन्द्र-चिर्भिती.
—दीर्घ-वृन्-
तक,  अस्,  m. ‘long-stalked, ’ Calosanthes Indica
 a
variety of it
 (इका),  f. Mimosa Octandra.
—दीर्घ-
शर,  अस्,  m. ‘having a long reed, ’ Andropogon
Bicolor.
—दीर्घ-शाख,  अस्,  आ,  अम्,  having long
branches
 (अस्),  m. Shorea Robusta
 a sort of hemp.
—दीर्घशाखिका,  f.,  N. of a shrub,  = नीलाम्ली।
—दीर्घ-शिम्बिक,  अस्,  m. ‘having a long pod, ’ a
kind of plant,  = क्षव.
—दीर्घ-शिर,  अस्,  m.
(शिर = शिरस्),  ‘having a long head or beak, ’ a
kind of bird,  = Marāṭhī rukhauḍā
 [cf. दीर्घ-
चञ्चु।]
—दीर्घ-शूकक,  अम्,  n. ‘having long
awns or beards, ’ a sort of rice.
—दीर्घ-श्मश्रु, 
उस्,  उस्,  उ,  Ved. long-bearded.
—दीर्घ-श्रवस्,  आस्, 
आस्,  अस्,  Ved. renowned far and wide
 (आस्),  m.,  N.
of a son of Dīrgha-tamas
 of another man.
—दीर्घ-
श्रुत्,  त्,  त्,  त्,  Ved. ‘long-hearing, ’ hearing from afar
audible or perceptible from afar or at a long dis-
tance
 renowned far and wide,  heard of everywhere.
—दीर्घश्रुत्-तम,  अस्,  आ,  अम्,  Ved. being audible
at a long distance.
—दीर्घ-सक्थ,  अस्,  आ,  अम्
(सक्थ for सक्थि
 see Gram. 778),  long-thighed, 
spindle-legged.
—दीर्घ-सत्त्र,  अम्,  n. ‘a long-con-
tinued Soma sacrifice, ’ N. of a place of pilgrimage.
—दीर्घसत्त्रिन्,  ई,  इणी,  इ,  occupied with a long-
continued Soma rite.
—दीर्घ-सन्ध्य,  अस्,  आ, 
अम्,  performing long prayers or rites at the different
twilights.
—दीर्घसन्ध्य-त्व,  अम्,  n. long-con-
tinued observance of the twilight rites,  the continued
repetition of the twilight prayer.
—दीर्घ-सस्य, 
अस्,  m. ‘having long fruits, ’ the tree Diospyros
Embryopteris.
—दीर्घ-सुरत,  अस्,  m. = दीर्घ-
रत.
—दीर्घ-सूत्र,  अस्,  आ,  अम्,  ‘spinning a long
yarn, ’ working slowly,  procrastinating,  slow,  dilatory, 
tedious.
—दीर्घसूत्र-ता,  f. or दीर्घसूत्र-त्व, 
अम्,  n. procrastination,  dilatoriness,  irresolution, 
tediousness.
—दीर्घसूत्रिन्,  ई,  इणी,  इ,  = दीर्घ-
सूत्र,  dilatory,  irresolute,  procrastinating.
—दीर्घ-
स्कन्ध,  अस्,  m. ‘long-stemmed, ’ the palm tree.
—दीर्घ-स्वर,  अस्,  m. a long vowel
 a long note, 
a minim or semibreve.
—दीर्घाकार (°घ-आक्°), 
अस्,  आ,  अम्,  long-formed,  oblong.
—दीर्घागम
(°घ-आग्°),  अस्,  m.,  N. of a Buddhist work.
—दीर्-
घाङ्घ्रि (°घ-अङ्°),  इस्,  m. ‘having long roots, ’
Desmodium Gangeticum.
—दीर्घा-धी,  ईस्,  ईस्,  इ, 
Ved. having a far-seeing mind
 (Sāy.) making long
prayers or oblations.
—दीर्घाध्व (°घ-अध्°), 
अस्,  m. (?),  a long way,  a long journey.
—दीर्घा-
ध्व-ग,  अस्,  आ,  अम्,  going long journeys
 (अस्), 
m. a camel
 a letter-carrier,  messenger,  courier or
express.
—दीर्घापाङ्ग (°घ-अप्°),  अस्,  आ,  अम्, 
having long outer corners (of the eyes).
—दीर्घा-
पेक्षिन् (°घ-अप्°),  ई,  इणी,  इ,  regarding from afar, 
very regardful or considerate.
—दीर्घाप्सस् (°घ-
अप्°),  आस्,  आस्,  अस्,  Ved. long-shaped,  having a long
fore part (as a waggon).
—दीर्घामय (°घ-
आम्°),  अस्,  आ,  अम्,  long ill,  long sick,  affected with
a chronic disease.
—दीर्घायु (°घ-आय्°),  उस्, 
उस्,  उ,  long-lived,  wished to be long-lived.
—दीर्-
घायु-त्व,  अम्,  n. long-livedness
 [cf. दीर्घा-
युष्-ट्व।]
—दीर्घायुध (°घ-आय्°),  अस्,  m. (?), 
a long weapon,  spear,  a javelin
 (अस्,  आ,  अम्), 
having long weapons
 (अस्),  m. a hog.
—दीर्-
घायु-शोचिस्,  इस्,  इस्,  इ,  Ved. having a long-lived
splendor,  i. e. one which lasts through a long life.
—दीर्घायुष्-ट्व,  अम्,  n. long-livedness,  a long
life
 [cf. दीर्घायु-त्व।]
—दीर्घायुष्य,  अस्, 
m.,  N. of a tree,  = श्वेत-मन्दारक
 (अम्),  n.
long-livedness.
—दीर्घायुस् (°घ-आय्°),  उस्,  उस्, 
उस्,  long-lived [cf. आयुष्-मत्]
 (उस्),  m. a crow
N. of two trees,  = जीवक and शाल्मलि,  Bombax
Heptaphyllum
 an epithet of Mārkaṇḍeya
 [cf. दीर्-
घायु।]
—दीर्घारण्य (°घ-अर्°),  अम्,  n.,  Ved.
a long tract of wild or desert country.
—दीर्घा-
लर्क (°घ-अल्°),  अस्,  m.,  N. of a tree,  = श्वेत-
मन्दारक.
—दीर्घास्य (°घ-आस्°),  अस्,  आ,  अम्, 
long-faced
 (आस्),  m.,  N. of a people to the north-
east of Madhya-deśa.
—दीर्घाहन् (°घ-अह्°),  आ, 
ह्नी,  अ,  having long days.
—दीर्घी-कृ,  cl. 8. P. A.
-करोति,  -कुरुते,  -कर्तुम्,  to lengthen,  prolong
to lead away to a distant place.
—दीर्घी-भाव,  अस्, 
m. the becoming long,  the lengthening (of a vowel).
—दीर्घी-भू,  cl. 1. P. -भवति,  &c.,  to become
long,  lengthen.
—दीर्घी-भूत,  अस्,  आ,  अम्,  become
long,  lengthened.
—दीर्घेर्वारु (°घ-इर्°),  उस्,  m.
a kind of cucumber (= डङ्गरी).
—दीर्घोच्छ्वास
(°घ-उच्°),  अम्,  n. ‘having a long breath, ’ epithet
of the body.

Macdonell

English

 दीर्घ dīrghá,  a.
  long (in space and time): 🞄-m,  ad.
 m.
  long vowel.

Benfey

English

 दीर्घ दीर्घ,  i. e. दृह् (for original
दर्घ्),  + अ, 
 I. adj.
 ,  f.
  घा Long,  applied
either to space or time,  Rām,  5,  17,  28
3,  68,  36
 °घम्,  adv. 2,  62,  3
 com-
parat. दीर्घतर,  Pañc. 209,  1
 and
द्राघीयंस्
 superl. दीर्घतम, 
Bhāg. P. 7,  5,  44,  and द्राघिष्ठ।
 II. m.
  A
long vessel,  Man,  2,  33.
 -- Comp.
 
सु-, 
adj.
  very long. -- Cf.  δολιχός.

Hindi

लंबे समय तक

Apte Hindi

Hindi

दीर्घ
",  ,  उ* अ*" - दृ + घञ्
"लम्बा,  दूर तक पहुँचने वाला"

दीर्घ
",  ,  उ* अ*" - -
"लम्बी अवधि का टिकाऊ,   उबा देने वाला"

दीर्घ
",  ,  उ* अ*" - -
गहरा

दीर्घ
",  ,  उ* अ*" - -
"लम्बा,  जैसा कि 'काम'  में 'आ'"

दीर्घ
",  ,  उ* अ*" - -
"उत्तुंग,  ऊँचा,  उन्नत"

दीर्घम्
अव्य* - -
"चिर,  चिरकाल तक"

दीर्घम्
अव्य* - -
अत्यन्त

दीर्घम्
अव्य* - -
अधिक

दीर्घः
पुं*
  - -
ऊँट

दीर्घः
पुं*
  - -
दीर्घस्वर

दीर्घ
वि* -  दृ+घञ् बा*
"लम्बा,  दूरगामी"

दीर्घ
वि* -  दृ+घञ् बा*
"देर तक रहने वाला,  टिकाऊ"

दीर्घ
वि* -  दृ+घञ् बा*
गहरा

दीर्घ
वि* -  दृ+घञ् बा*
ऊँचा

Shabdartha Kaustubha

Kannada

दीर्घ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೀರ್ಘವರ್ಣ /ಎರಡು ಮಾತ್ರೆಗಳುಳ್ಳ ಅಕ್ಷರ
निष्पत्तिः - > दॄ (विदारणे) - "घक्" बाहु० ।
प्रयोगाः - > "एकमात्रो भवेत् ह्रस्वो द्विमात्रो दीर्घ उच्यते । त्रिमात्रस्तु प्लुतो ज्ञेयः व्यञ्जनं त्वर्धमात्रकम् ॥"
दीर्घ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಷ್ಟ್ರ /ಒಂಟೆ
दीर्घ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಂಹ ಕನ್ಯಾ ತುಲಾ ಮತ್ತು ವೃಶ್ಚಿಕ ರಾಶಿಗಳು
प्रयोगाः - > "वृश्चिककन्यामृगपतिवणिजो दीर्घाः"
दीर्घ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶ್ರೀರಾಮನ ಬಾಣ
दीर्घ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೀರ್ಘವಾದ /ಉದ್ದವಾದ
प्रयोगाः - > "सङ्क्षिप्येक क्षण इव कथं दीर्घयामा त्रियामा" । "मुखैः सरोजानि च दीर्घलोचनैः सुरस्त्रियः साम्यगुणा निरासिरे" ।
उल्लेखाः - > मेघ० २-४५,  किरा० ८-२९
दीर्घ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಕಾಲ
दीर्घ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿ
दीर्घ
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ

L R Vaidya

English

 dIrGa {% (I) a. (f. र्घा
 compar. द्राघीयस्
 super. द्राघिष्ठ) %} 1. Long,  reaching far,  दीर्घा वंदनमालिका विरचिता Am.S.40,  Megh.i.35
 2. lasting long,  दीर्घयामा त्रियामा Megh.ii.45
 3. deep (as a sigh),  Am.S.11
 4. long (as a vowel)
 5. urgent,  दीर्घा मदभ्यर्थना Git.G.v.(दीर्घम् is used as an indeclinable in the sense of ‘deeply, ’ ‘for a long time.’)

 dIrGa {% (II) m. %} A camel.

Bopp

Latin

 दीर्घ (r. दृह् crescere s. अ,  mutato ह् in घ् sicut in मेघ a
मिह्
 cf. Pott. Lass. et Benfey 1. 98.) longus,  de spatio
et tempore. SA. 2. 27. UR. 37. 18. (Fortasse e दार्घ atte-
nuato आ in ई
 Zend. darĕgha (v. Vocalismus p. 186.)
gr. δολιχός,  mutato ϱ in λ,  insertâ vocali auxiliari,  ενδελεχής
 russ. dolog longus,  dolgà longa = दीर्घा,  dol-
go n.
 lith. ilga-s,  abjecto d,  ifz-drykeṅs,  ifz-drykếlis
«lang-gewachsen»,  v. Ruhig s. v. lang
 fortasse
etiam lat. longus et nostrum lang huc pertinent,  abjectâ
syllabâ initiali
 Benfeyus l. c. huc refert lat. in-dulgeo.)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 Dīrgha (= Pali Dīgha),  n. of a yakṣa: Māy 〔235.11〕
 〔237.2〕.

Lanman

English

 dīrghá,  a. long,  in space and in time
-am,  as adv.
 --comp. drā́ghīyāṃs,  superl.
drā́ghiṣṭha. [√drāgh: cf. δολιχός,  ‘long.’]

Abhyankara Grammar

English

दीर्घ  long: a term used in connec- tion with the lengthened tone of a vowel described to be dvimatra as contrasted with ह्रस्व having one matra and प्लुत having three ma- tras
 cf. द्विस्तावान् दीर्घः V. Pr. I. 35,  V. Pr. I. 57,  also ऊकालोज्झ्रस्वदीर्घप्लुतः P,  I.2.27.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 दीर्घ 1. तपोदीर्घं चक्षुः ein infolge der Buße weit sehendes -x-,  prophetisches Auge,  R. 1,  25,  18.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  दीर्घ
adjective
 
यस्य कृते अधिकः समयः आवश्यकः अस्ति।
 "सूर्यः इत्यत्र सू इत्यस्य उच्चारणं दीर्घम् अस्ति।"

Synonyms:
  दीर्घ
adjective
 
यः दैर्घ्येन युक्तम्।
 "एतद् पादांशुकं दीर्घम् अस्ति।"

Synonyms:
  दीर्घ,  विस्तृत,  आतत
adjective
 
यस्य विस्तरः अधिकः अस्ति।
 "दीर्घम् अन्तरं गम्यमानाः बालाः क्लान्ताः अभवन्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dkyus ring
१) अतोह (?) २) आयत ३) आयाम ४) दीर्घ

khrud ring
१) आयत २) दीर्घ

rgyang ring po
१) अतिदूर २) दीर्घ ३) दूर

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
दीर्घायते समे तुङ्गमुच्चमुन्नतमुद्धुरम् ॥ १४२८ ॥
प्रांशूच्छ्रितमुदग्रं च न्यङ्नीचं ह्रस्वमन्थरे ।
खर्वं कुब्जं वामनं च विशालं तु विशङ्कटम् ॥ १४२९ ॥
पृथूरु पृथुलं व्यूढं विकटं विपुलं बृहत् ।
स्फारं वरिष्ठं विस्तीर्णं ततं बहु महद्गुरुः ॥ १४३० ॥
-wordlist-
 
दीर्घ (क्ली),  आयत (क्ली),  तुङ्ग (क्ली),  उच्च (क्ली),  उन्नत (क्ली),  उद्धुर (क्ली),  प्रांशु (क्ली),  उच्छ्रित (क्ली),  उदग्र (क्ली),  न्यञ्च् (क्ली),  नीच (क्ली),  ह्रस्व (क्ली),  मन्थर (क्ली),  खर्व (क्ली),  कुब्ज (क्ली),  वामन (क्ली),  विशाल (क्ली),  विशङ्कट (क्ली),  पृथु (क्ली),  उरु (क्ली),  पृथुल (क्ली),  व्यूढ (क्ली),  विकट (क्ली),  विपुल (क्ली),  बृहत् (क्ली),  स्फार (क्ली),  वरिष्ठ (क्ली),  विस्तीर्ण (क्ली),  तत (क्ली),  बहु (क्ली),  महत् (क्ली),  गुरु (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

दीर्घ
दीर्घ,  आयत
प्रांशूच्चमुन्नतं तुङ्गमुदग्रं दीर्घमायतम् ।
verse 4.1.1.751
page 0086

नाममाला

Sanskrit

दीर्घ,  प्रांशु
दीर्घं प्रांशु विशालं च बहुलं पृथुलं पृथु ॥ १८३ ॥
verse 0.1.1.183
page 0087

Mahabharata

English

Dīrgha^1,  a Māgadha king. § 177 (Pāṇḍudigvijaya): I,  113,  4451 (goptā Magadharāshṭrasya Dºo Rājagṛhe,  slain by Pāṇḍu).

Dīrgha^2 = Śiva (1000 names^2).

पुराणम्

English

दीर्घ / DĪRGHA. A king of magadha. He was killed by pāṇḍu. (M.B. Ādi Parva,  Chapter 112,  Verse 27).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  दीर्घम्
Root:  दीर्घ
Gender:  नपुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ long
Shloka(s): 
3|1|69|1 ► दवीयश्च दविष्ठं च सुदूरं दीर्घमायतम्। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 3|1|69|1 ⇢ दीर्घः (दीर्घ) (पुं)
➠ 3|1|69|1 ⇢  (दीर्घ) (स्त्री)
➠ 3|1|69|1 ⇢ दीर्घम् (दीर्घ) (नपुं)
➠ 3|1|69|1 ⇢ आयतः (आयत) (पुं) ⇒ future, put on, extended, enduring, extending, aiming at, stretched, lengthened, stretching, spread over, oblong figure, directed towards
➠ 3|1|69|1 ⇢  (आयत) (स्त्री) ⇒ future, put on, extended, enduring, extending, aiming at, stretched, lengthened, stretching, spread over, oblong figure, directed towards
➠ 3|1|69|1 ⇢ आयतम् (आयत) (नपुं) ⇒ future, put on, extended, enduring, extending, aiming at, stretched, lengthened, stretching, spread over, oblong figure, directed towards
Related word(s): 
जातिः ➡ परिमाणः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 दीर्घं,  त्रि,  (दृणातीति । दॄ विदारणे + बाहुल-कात् घङ् ।) आथतम् । इत्यमरः । ३ । १ । ६९ ।(यथा मेघदूते । १०३ ।“दीर्घोच्छ्वासं समधिकतरोच्छ्वासिना दूरवर्त्तीसङ्कल्पैस्ते विशति विधिना वैरिणा रुद्ध-मार्गः ॥
”)

 दीर्घः,  पुं,
   (दॄ + बाहुलकात् घङ् ।) लताशाल-वृक्षः । (यथा,  वैद्यकरत्नमालायाम् ।“तार्क्ष्योऽश्वकर्णः कुशिको बल्यो दीर्घो लता-द्रुमः ॥
”)इत्कटः । इति रत्नमाला ॥
 रामशरः । उष्ट्रः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 पञ्चमषष्ठसप्तमाष्टमराशयः ।यथा । वृश्चिककन्यामृगपतिवणिजो दीर्घाः ।इति ज्योतिषतत्त्वम् ॥
 द्विमात्रवर्णः । तद्यथा ।आ ई ऊ ॠ ए ऐ ओ औ । गुरुवर्णः । इतिव्याकरणम् ॥
 (दीर्घलक्षणं यथा,  --“एकमात्रो भवेद्ध्रस्वो द्बिमात्रो दीर्घ उच्यते ।त्रिमात्रस्तु प्लुतो ज्ञेयो व्यञ्जनञ्चार्द्धमात्रकम् ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 दीर्घ पु०
  दॄ--विदारे बा० घङ् घस्य नेत्त्वम् । १ आयते (लम्बा)परिमाणभेदयुते दीर्घत्वञ्च परिमाणभेदे इति क-णादाः महत्त्वावान्तरभेद इति सांख्याः । तथा हिकणाद सू० उपस्क रवृत्तौ च परिमाणसत्तां व्यवस्थाप्यमकारणं महत्त्वादिकं व्यवस्थापितं यथा“अणोर्महतश्चोपलब्ध्यनुपलब्धी नित्ये व्याख्याते” सू० ।“नित्ये इति विषयेण विषयिणं नित्यत्वप्रतिपादकं चतु-र्थाध्यायमुपलक्षयति उपलब्ध्यनुपलब्धी इति यथायोगम-न्वयः “येन यस्याभिसम्बन्धो दूरस्थस्यापि तस्य सः” न्यायात्तदेवं स्थूलो नीलः कलस इति प्रात्यक्षिकप्रत्यये यथानीलं रूप विषयस्तथा परिमाणमपि तेन च परिमाणेनपरमाणुपर्य्यन्तं परिमाणमुन्नीयते द्रव्यत्वाच्च किञ्च द्रव्य-पत्यक्षतायां रूपवत् परिमाणमपि कारणं न हिमहत्त्वमन्तरेण द्रव्यं प्रत्यक्षं भवति तथाच द्रव्यप्रत्यक्ष-कारणत्वेन स्वयञ्च प्रत्यक्षतया परिमाणं गुणोऽस्तीतिनिश्चीयते,  यदि हि घटादिस्वरूपं परिमाणं स्यात् तदामहदानयेत्युक्ते घटमात्रमानयेत् तथा च प्रैषसंप्रतिपत्तीविरुद्ध्येयातामु एवं घटपदात् परिमाणं प्रतीयेत परि-माणपदाद्वा घट इति । मानव्यवहारासाधारणकारणत्वंद्रव्यसाक्षात्कारकारणविषयनिष्ठसामान्यगुणत्वंवा भहत्त्वत्वंमानव्यवहारोऽत्र हस्तवितस्त्यादिव्यवहारो न तु पल-सङ्ख्यादिव्यवहारः । तच्च परिमाणञ्चतुर्विधं महत्त्वमणुत्वंदीर्घत्वं ह्रस्वत्वञ्च,  तत्र परममहत्त्वपरमदीर्घत्वे विभु-चतुष्टयवर्त्तिनी परमाणुत्वपरमह्रस्वत्वे परमाणुवर्त्तिनीअवान्तराणुत्वावान्तरह्रस्वत्वे द्व्यणुकवर्तिनी त्रसरेणुमारभ्यमहावयविपयेन्तं महत्त्वदीर्घत्वे,  । एवञ्च सर्वाण्यपिद्रव्याणि परिमाणद्वयवन्ति । विल्वामलकादावणुत्वव्यव-हारःसमिदिक्षुदण्डादिषु च ह्रस्वत्वव्यवहारोभाक्तः, भक्तिश्चात्र प्रकर्षभावाभावः । आमलके यः प्रकर्षभावस्त-स्याभावः कुबले,  विल्वे यः प्रकर्षभावस्तस्याभाव आम-लके,  स च गौणमुख्योभयभागित्वाद्भक्तिपदवाच्यःदीर्घत्वह्रस्वत्वे नित्ये न वर्तेते इत्येके,  परिमाणे एवते न भवत इत्यपरे,  महत्सु दीर्घमानीयतामितिवत्महत्सु वर्तुलं त्रिकोणञ्चानीयतामिति निर्धारणबला-द्वर्तुलत्वादीनामप्यापत्तेरिति तेषामाशयात् । इदानींपरिमाणकारणानि परिसञ्चष्टे” उप० वृ० । “कारणबहुत्वाच्च”सू० “चकारोमहत्त्वप्रचयौ समुच्चिनोति,  परिमाणमुत्पद्यतेइति सूत्रशेषः,  तत्र कारणबहुत्वं केवलं त्र्यणुके मह-त्त्वदीर्घत्वे जनयति महत्त्वप्रचययोस्तत्कारणेऽभावात् तच्चवहुत्वमीश्वरापेक्षाबुद्धिजन्यं तद्बुद्धेरनेकविषयत्वेऽप्य-दृष्टविशेषोपग्रहोनियामकः । एवं परमाणुद्वयगतं द्वित्वंद्व्यणुके परिमाणोत्पादकं वक्ष्यते द्वाभ्यां तन्तुभ्यामप्रचि-ताभ्यामारब्धे पटे केवलं महत्त्वमेवासमवायिकारणं बहुत्वप्रचययोस्तत्राभावात् । यत्र च द्वाभ्यां तूलकपिञ्जाभ्यांतूलकपिञ्जारम्भस्तत्र परिमाणोत्कर्षदर्शनात् प्रचयः का-रणं बहुत्वस्याभावात् महत्त्वस्य सत्त्वेऽपि परिमाणो-त्कर्षं प्रत्यप्रयोजकत्वात् । एवञ्च सति यदि महत्त्वं तत्रकारणं तदा न दोषः तदुक्तम् “द्वाभ्यामेकेन सर्वैर्वा”इति । प्रचयश्च आरम्भकः संयोगः,  स च स्वाभिमुख-किञ्चिदवयवासंयुक्तत्वे सति स्वाभिमुखकिञ्चिदवयवसं-योगलक्षणः,  स चावयवसंयोगः स्वावयवप्रशिथिलसंयो-गापेक्षः परिमाणजनकः गुणकर्मारम्भे सापेक्ष इतिवचनात्” उप० वृ० ।“एतेन दीर्घत्वह्रस्वत्वे व्याख्याते” सू० “अणुत्वमहत्त्व-प्रक्रियां दीर्घत्वह्रस्वत्वयोरतिदिशति । ह्रस्वत्वदीर्घत्वेअपि न ह्रस्वत्वदीर्घत्ववती । महत्त्वोत्पादकमेव दीर्घत्वो-त्पादकमणुत्वोत्पादकमेव ह्रस्वत्वोत्पादकम्,  कारणैक्यात्कथं कार्य्यभेद इति चेन्न प्रागभावभेदेन पाकजवदुपपत्तेःयत्रैव महत्त्वं तत्र दीर्घत्वं यत्राणुत्वं तत्र नित्यं ह्रस्वत्व-मित्याद्यतिदेशार्थः” उप० वृ० । “अनित्येऽनित्यम्” सू० ।“इदानीं विनाशकमाह एतच्चतुर्विधमपि परिमाणंविनाशिनि द्रव्ये वर्त्तमानमाश्रयनाशादेव नश्यति न तुविरोधिगुणान्तरात् । घटे सत्यपि तत्परिमाणं विनश्यतिकथमन्यथा कम्बुभङ्गेऽपि स एवायं घट इति प्रत्यभि-ज्ञेति चेन्न आश्रयनाशेन तत्र वटनाशावश्यकत्वात्न हि परमाणुद्वयसंयोगनाशाद् द्व्यणुके नष्टे तदा-श्रितस्य त्रसरेणोस्तदाश्रितस्य चूर्णशर्करादेरविनाश इतियुक्तिरभ्युपगमो वा,  कथं तर्हि प्रत्यभिज्ञेति चेत्, सैवेयं दीपकलिकेति प्रत्यभिज्ञानवद्भ्रान्तित्वात् । प्रदी-पप्रत्यभिज्ञाऽपि प्रमैव,  ह्रस्वत्वदीर्घत्वे परमुत्पादविनाशशालिनी इति चेन्न तद्विनाशस्याश्रयविनाशमन्तरेणानुप-पत्तेरुक्तत्वात् । तत् किं पार्थिवपरमाणुरूपादिवत्परमाणुगतमणुत्वं शब्दबुद्ध्यादिवदाकाशादिगतं महत्त्व-मपि नश्यतीत्यत आह उप० वृ० । “नित्ये नित्यम्” सू०“नित्येष्वाकाशादिषु परमाणुषु च यत् परिमाणंतन्नित्यंविनाशकाभावात्” उप० वृ० ।सांख्यसूत्रभाष्ययोस्तु परिमाणद्वैविध्यं व्यवस्थापितं यथा“न परिमाणचातुर्विध्यं द्वाभ्यां तद्योगात्” सू० ।“अणु महद्दीर्घं ह्रस्वमिति परिमाणचातुर्विध्यं नास्ति ।द्वैविध्यं तु वर्त्तत एव द्वाभ्यां तद्योगात् द्वाभ्या-मेवाणुमहत्परिमाणाभ्यां चातुर्विध्यसम्भवादित्यर्थः ।महत्परिमाणस्यावान्तरभेदावेव हि ह्रस्वदीर्घौ । अन्यथाक्रवादिरूपैः परिमाणानन्त्यप्रसङ्गादिति । तत्रास्मन्नयेऽ-णुपरिमाणमाकाशस्य कारणं गुणविशेषं वर्जयित्वा भूते-न्द्रियाणां मूलकारणेषु सत्त्वादिगुणेषु मन्तव्यम् । अन्यवयथायोग्यं मध्यमादिपरममहत्त्वान्तपरिमाणानि तानिच महत्त्वस्यैवावान्तरभेदा इति” ।दीर्घत्वे कारणञ्च पार्श्वतीयोजितायवबाहुल्यादिकम् स्थूलत्वेतु ऊर्द्धाधःस्थितावयवबाहुल्यादिकमिति भेदः । कालस्यदीर्घत्वप्रजोजकं तदुपाधेर्बहुकालस्थायित्वं तदभिप्रेत्यैव“दीर्घकालनैरन्तर्य्यादरसेवितात्” योगशास्त्रे “दीर्घयामात्रियामा” इति काव्ये च प्रयोगः । २ व्याकरणपरिभाषितेद्विमात्रकालेनोच्चार्ये (आ ई ऊ) प्रभृतौ वर्णे च ।“ऊकालोऽजह्रस्वदीर्घप्लुतः” पा० “एकमात्रो भवेद्ह्रस्वो द्विमात्रो दीर्घ उच्यते । त्रिमात्रस्तु प्लुतोज्ञेयो व्यञ्जनं चार्द्धमात्रकम्” शिक्षा । “गुहानिवद्ध-प्रतिशब्ददीर्घम्” रघौ शब्दस्य गुणत्वेऽपि दीर्घत्वं बहु-कालस्थायित्वेन भाक्तम् । एवं “हृदयकुसुमशोषी दा-रुणोदीर्घशोकः” “सा दीर्घं रोदिति विक्षिपत्यत इतःक्षामा भुजाबल्लरीम्” सा० द० शोकरोदनयोर्दीर्घत्वं बहु-कालस्थायित्वाद् भाक्तमेव । ३ लताशालवृक्षे ४ इत्कटे पु०
 रत्नमाला । ५ रामशरे पु०
 ६ उष्ट्रे पुंस्त्री० राजनि० स्त्रियांजातित्वात् ङीष् । “वृश्चिककन्यामृगपतिबणिजो दीर्घाः”ज्यो० त० उक्तेषु ७ सिंहकन्यातुलावृश्चिकराशिषु पु०
  ।

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“चायृ पूजानिशामनयोः”@} 2 चायकः-यिका,  चायकः-यिका,  चिचायिषकः-षिका,  3 चेकीयकः-यिका
   चायिता-त्री,  चाययिता-त्री,  चिचायिषिता-त्री,  चेकीयिता-त्री
   चायन्-न्ती,  चाययन्-न्ती,  चिचायिषन्-न्ती
   -- चायिष्यन्-न्ती-ती,  चाययिष्यन्-न्ती-ती,  चिचायिषिष्यन्-न्ती-ती
   -- चायमानः,  चाययमानः,  चिचायिषमाणः,  चेकीयमानः
   चायिष्यमाणः,  चाययिष्यमाणः,  चिचायिषिष्यमाणः
   चेकीयिष्यमाणः
   4 प्रचाः-प्रचौ-प्रचाः
   -- -- -- 5 6 अपचितः- 7। 
 क्षणेन क्षीणविक्रान्ताः कपिनाऽनेषत क्षयम्।।’ भ। 
 का। 
 ९-२२।]] अपचायितः-तम्,  चायितः,  चिचायिषितः,  चेकीयितः-तवान्
   चायः,  चायः,  चिचायिषुः,  8 चेक्यः
   चायितव्यम्,  चाययितव्यम्,  चिचायिषितव्यम्,  चेकीयितव्यम्
   चायनीयम्,  चायनीयम्,  चिचायिषणीयम्,  चेकीयनीयम्
   9 चाय्यम्,  चाय्यम्,  चिचायिष्यम्,  चेकीय्यम्
   ईषच्चायः-दुश्चायः-सुचायः
   -- -- चाय्यमानः,  चाय्यमानः,  चिचायिष्यमाणः,  चेकीय्यमानः
   चायः,  चायः,  चिचायिषः,  चेकीयः
   चायितुम्,  चाययितुम्,  चिचायिषितुम्,  चेकीयितुम्
   10 अपचितिः,  चायना,  चिचायिषा,  चेकीया
   चायनम्,  चायनम्,  चिचायिषणम्,  चेकीयनम्
   चायित्वा,  चाययित्वा,  चियायिषित्वा,  चेकीयित्वा
   निचाय्य,  प्रचाय्य,  प्रचिचायिष्य,  प्रचेकीय्य
   चायम् २,  चायित्वा २,  चायम् २,  चाययित्वा २,  चिचायिषम् २,  चिचायिषित्वा २,  चेकीयम् २
   चेकीयित्वा २। 11 पुटम् पङ्क्तिः अशुद्धम् शुद्धम् २५१ १ र्कृ{??} कृवि २५२ १ ११२ २५२ २५४ २७ …मागमः। 
 …मागमो वा। 
 २५५ २२ ण्यन्ताम् ण्यन्तात् २५७ २५ रुत्वविसर्गौ। 
 दीर्घ विसगः १ २६३ ८ ३कीर्तिः ३कीर्त्तः २७४ १२ क्मर्यमाणः,  चि… क्मार्यमाणः,  चि… २७५ २० चिक्रथित्वा २ चिक्रथिषित्वा २८० ७ न्ती-न्ती न्ती-ती २८६ १९ क्रीडम् २ क्रीडित्वा २ २९० ९ बान्धव… बान्धवा… २९३ १४ दिवादिः- दिवादिः १२०७। २९९ १३ क्लेशः- क्लेशकः- ३०३ ५ चेक्लेवि…चिक्ले… चिक्लेवि…चेक्ले… ३०४ १३ विक्लशौ विक्लेशौ- ३०४ १५ शेनः क्लेशनः,  ३०८ ३२ मर्णुंवानः मर्णवानः ३१३ १३ 12 13 ३१८ १३ १०४७ १४०७ ३२० २८ मविक्षित मविक्षत ३२० ३२ मर्णुवानः मर्णवानः ३२० ३० केऽण्यल्प केऽप्यल्प ३३६ ८ तथा ९ मध्ये-क्षोटनम्,  चुक्षोटयिषणम्
   ३३८ ७ क्ष्मायः,  चि- क्ष्मापः,  चि… ३४२ १८ भ्वादिः ८८ भ्वादिः १२० ३५२ ११-१२ मध्ये-खादः,  खादः चिखादिषः,  चाखादः
   ३५३ १६ चेखिदः
   चेखेदः
   ३५८ ८ प्रखौ-प्रखः
   प्रखौ-प्रखाः
   ३५९ २७ ‘खोडु’ ‘खोडृ’ ३६३ ३१ गल गलत् ३६४ ८ चिगडिष्यम्,  जिगडिष्यम्,  ३६७ २५ माण शब्दः माणः शब्दः ३७२ २४ सशिध्यम्।। 
 सशिष्यम्।।’ ३७२ ३१ ये स ये च ३७३ ३० पत्राणा पात्राणा 14 पुटम् पङ्क्तिः अशुद्धम् शुद्धम् ३७५ १ गर्ज गर्ब ३७५ २६ अषच् अभच् ३८१ २६ पङ्त्त्यनन्तरम् उत्तरपुटे 15 टिप्पन्याः प्रथमपङ्क्तिरत्र भाव्या। 
 ३८२ २६ सुप्यजादौ सुप्यजातौ ३८३ ३० वनिन्- वनिब्- ३८७ २७ क्त्वायामिड्विक…इड्विकल्प… ३८८ २९ तद्धुवत् तद्ध्रुवत् ३८८ ३० धा। 
 का। 
 ८-८२ धा। 
 का। 
 २-८२। ३९१ २३ किर कः…क्लोब… किरः कः…क्लीब… ३९६ १३ ईषज्जुप्सः ईषज्जुगुप्सः ३९७ २ सेट् अक। 
 सेट् ३९९ ३२ युतात् युतान् ४०१ ६ प्रगोपायित्वा गोपायित्वा ४०३ २ अत्र^१ गोरकः इत्यत्र विद्यमाना संख्या उत्तरपङ्क्तौ गुरिता इत्यत्र योज्या। 
 ४०३ ७ सङ्ग्रौ सङ्गुरौ ४०७ ३ सञ्जुघुक्षः सञ्जुघुक्षुः ४०८ १६ दुगूरः दुर्गूरः ४१५ १७ सेट्। 
 अद…सेट्। 
 आत्म। 
 अद… ४१६ २६ ष्णुषु च’ ष्णुषु’ ४१९ २४ शविकरण… शः विकरण… ४२० २३ … पदे… १-४-२ पपदो… ३-२-१ ४२२ ६ भवत्येव। 
 वा भवत्येव। 
 ४३३ १४ सङ्ग्रथ्य,  सङ्ग्रन्थ्य,  ४४१ १३ जुग्रुचिषितष्यम् जुग्रुचिषितव्यम् ४४५ २० जाग्लायक जाग्लायकः ४४९ २७ रूपञ् रूपम्। 
 ४५५ १४ 16 17 ४५५ २७ तथा ३१,  प्रघिण्य परिघृण्य प्रघृण्य,  प्रघिण्ण्य…परिघृण्ण्य…प्रघृण्ण्य ४६० १ घूण घूर्ण ४६३ १३ जिघर्णिषिषिव्यन् जिघर्णिषिष्यन् ४६९ २८ …शानजौ …शानचौ ४७६ २ चनिना चनिता ४८० ४ चपनन् चपनम् ४८२ ३१ झमञ्जमन… झमञ्जेमन… 18
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (५१७)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-८८०। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  [[१। ‘चायः की’ (६-१-२१) इति यङि कीभावः। द्वित्वे,  अभ्यासस्य चुत्वे,  ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इति गुणः।]]
 04 =>
  [[२। क्विपि,  ‘लोपो व्योर्वलि’ (६-१-६६) इति वलि लोपे,  सुपि रुत्वविसर्गौ। आकारान्तोऽयं शब्दः।]]
 05 =>
  [पृष्ठम्०४९८+ २१]
 06 =>
  [[१। ‘अपचितश्च’ (७-२-३०) इति निष्ठायां,  प्रकृतेश्चिभावः,  प्रत्ययस्य इडभावश्च वा निपात्यते। पक्षे अपचायितः इत्यपि भवति। बालमनोरमायां तु चिञो ण्यन्तस्य ‘अपचितः’ इति निपातनम्--इत्युक्तम्। भाष्ये तु चायतेरेव निपातनं कृतं दृश्यते।]]
 07 =>
  [[आ। ‘भयसंहृष्टरोमाणस्ततस्तेऽपचितद्विषः [त्विषः]
 08 =>
  [[२। यङो लुकि,  ‘एरनेकाचः--’ (६-४-८२) इति यणि रूपमेवम्।]]
 09 =>
  [[B। चाय्या व्ययद्दाशविलोकभेषभ्रेषज्झषा यासदघं स्पशन्ती।।’ धा। का। २-२७।]]
 10 =>
  [[३। ‘क्तिनि नित्यं चिभावो वक्तव्यः’ (वा। ७-२-३०) इति वचनात्,  ‘गुरोश्च हलः (३-३-१०३) इत्यस्यापवादः क्तिनि चिभावः।]]
 11 =>
  [पृष्ठम्०४९९+ ३६]
 12 =>
  (६-३-९३)
 13 =>
  (६-४-९३)
 14 =>
  [पृष्ठम्०५००+ ३५]
 15 =>
  (३८२)
 16 =>
  (४६७)
 17 =>
  (४६६)
 18 =>
  [पृष्ठम्०५०१+ ३२]

Capeller

German

 दीर्घ॑ lang,  weit (von Raum u. Zeit)
 n.
  adv.

Grassman

German

 dīrghá,  a. [Cu. 〔167〕] (von *drāgh),  1〉 lang,  weitreichend,  vom Raume,  bisweilen neben pṛthú ({37, 11}
 {441, 7})
 2〉 lang,  lange dauernd,  von der Zeit
 3〉 für lange Zeit ausreichend
 4〉 n. als Adverb,  lange,  lange Zeit. — Comp. drā́ghīyas,  Sup. drā́ghiṣṭha s. besonders.
-ás 1〉 ádhvā {173, 11}
 aṅkuśás {637, 10}. — 3〉 rayís {298, 5}.
-ám [m.] 1〉 ājím {320, 8}
 aṅkuśám {960, 6}
 mihás nápātam {37, 11}
 dharúṇam {369, 5}.
-ám [n.] 1〉 sadhástham [Page611] {154, 3} dhā́ma {123, 8}
 yójanam {408, 5}
 sádma {441, 7}
 (barhís) {896, 4}. — 2〉 ā́yus {96, 8}
 {116, 25}
 {241, 1}
 {840, 14}
 {844, 6}
 {862, 14}
 {877, 8}
 {911, 19}
 {921, 10}
 támas {32, 10}
 {950, 1}. — 3〉 dātrám {166, 12}. — 4〉 {166, 14}
 {319, 9}
 {931, 1}(?).
-éṇa 2〉 ā́yuṣā {199, 6}.
-ā́ya 1〉 cákṣase {7, 3}
 {633, 30}.
-ā́ [p. n.] 2〉 áhā {140, 13}.
-ā́m 2〉 〰 ánu prásitim {318, 7}
 {866, 10}.
-ā́s [N. p. f.] 2〉 támisrās {218, 14}.

Burnouf

French

 दीर्घ दीर्घ a. (? दृह्) long. -- S. m.
  voyelle
longue.
		 Le śāla ou shorea robusta,  bot.
		 Gr.
δολιχός
 zd. daregha.
दीघकण्ठक m.
  esp. de grue,  cf.  वक।
दीर्घकीलक m.
  alangium hexapetalum,  bot.
दीर्घकोषी f.
  pétoncle [coquillage].
दीर्घग्रीव m.
  le chameau au long cou.
दीर्घघाटिक m.
  mms.
दिर्घजङ्घ a. qui a de longues jambes. -- S. m.
  grue
chameau.
दीर्घजिह्व m.
  serpent [à la longue langue].
दीर्घतरु m.
  palmier.
दीर्घदण्डक m.
  le ricin,  bot.
दीर्घदर्शिन् a. (दृश्) qui voit au loin
		 au fig. qui
prévoit de loin.  -- S. m.
  vautour, 
		 Homme prévoyant.
दिर्घदृष्टि a. et s. m.
  mms.
दीर्घद्रु m.
  palmier.
दीर्घनिद्रा f.
  le long sommeil,  la mort.
दीर्घपत्र m.
  ail. -- F. esp. de jambu:
दीर्घपाद् m.
  le héron aux longs pieds.
दीर्घपृष्ठ m.
  le serpent au long dos.
दीर्घफल n.
  cassia fistula,  la casse,  bot.
दीर्घमारुत m.
  l'éléphant [qui souffle loin en respirant].
दीर्घमूला f.
  echites frutescens
 hedysarum gangeticum, 
esp. de sainfoin. 
दीर्घरत m.
  (रत union des sexes) cochon. 
दीर्घरद m.
  le cochon aux longues dents.
दीर्घरसन m.
  le serpent à la langue longue.
दिर्घरात्र n.
  long temps.
दीर्घरूप a. long,  tg.
दीर्घरोमन् m.
  l'ours au long poil.
दीर्घलोचन a. aux longs yeux.
दीर्घवक्त्र m.
  éléphant.
दीर्घवच्छिका f.
  alligator du Gange.
दीर्घवत् a. (sfx. वत्) qui ressemble à une lettre
longue,  tg.
दीर्घवृन्त m.
  bignonia indica,  bot.
दीर्घवृन्तिका f.
  mimosa octandra,  bot.
दीर्घशाख m.
  le çala ou shorea,  bot.
दीर्घश्रुत् a. (श्रु) qui a longtemps écouté,  instruit.
दीर्घसक्थ a. (सक्थि) aux longues cuisses.
दीर्घसत्र n.
  le long-sacrilice,  cérémonie religieuse de
longue durée.
		 Lieu de pèlerinage situé au loin. 
दीर्घसुरत m.
  (सु
 रत union des sexes) chien. 
दीर्घसूत्र et दीर्घसूत्रिन् a. qui traîne en
longueur,  lent,  paresseux,  qui n'avance pas.
दीर्घागम m.
  le grand-âgama,  np. d'un ouvrage buddhique.
दीर्घाध्वग a. (अध्वन्
 गम्) capable de faire une longue
route. -- S. m.
  courrier,  messager
		 chameau.
दीर्घायुध m.
  (आयुध) javeline,  lance.
		 Sanglier
aux longues défenses.
दीर्घायुस् a. qui vit longtemps. -- S. m.
  corneille.
		 Bombax
heptaphyllum ou cotonnier.
		 Surn.  de Mārkaṇḍeya.

Stchoupak

French

 दीर्घ-
 (compar. द्राघीयांस्- sup. द्राघिष्ठ-) a. long
(espace et temps),  allongé,  étendu,  de longue durée 
 profond (soupir) 
(voyelle ou syllabe) longue 
 -अम् longtemps,  longuement,  pour longtemps 
-तम- sup. (= द्राघिष्ठ-) le plus long,  extrêmement long 
-तमम् très longtemps,  très longuement 
 -ता- f.
  -त्व- nt.
longueur,  longue durée 
 -आ- -इका- f.
  étang oblong 
 -ई- -कृ-
allonger,  prolonger 
 -ई-भू- s'allonger.
°कर्ण- (aux longues oreilles) m.
  n.
  d'un chat.
°काल- m.
  long temps. laps de temps considérable.
°कूर्च- a. à longue barbe.
°केश- -ई- a. aux cheveux longs.
°गामिन्- a. qui va loin. 
°ग्रीव- a. au long cou 
 m.
  chameau.
°जङ्घ- (aux longues jambes) m.
  n.
  d'un Yakṣa.
°जिह्व- (qui a une longue langue) m.
  serpent 
 n.
  d'un Dānava 
 -आ-
f.
  n.
  d'une Rākṣasī.
°जीविन्- a. qui vit longtemps.
°तपस्- a. qui pratique de longues austérités 
 ép. de Gautama (mari
d'Ahalyā),  de divers autres ascètes.
°तमस्- m.
  n.
  d'un Ṛṣi 
 pl.
  ses descendants.
°तुण्ड- -आ- et -ई- a. au long bec,  au museau allongé.
°दन्त- a. aux longues dents.
°दर्शन- °दर्शिवांस्- °दृश्वन्- ag. qui voit loin,  prévoyant, 
avisé,  sage.
°दर्शिन्- a. id. 
 m.
  n.
  d'un ministre 
 d'un singe.
°नख- -ई- a. aux longs ongles ou griffes.
°निद्रा- f.
  long sommeil,  sommeil profond,  not. sommeil de la mort.
°निश्वास- m.
  soupir profond.
°पद्- (°पाद्-) a. aux longs pieds. aux longues jambes.
°प्रेक्षिन्- a. = °दर्शन-।
°बाहु- a. aux longs bras 
 m.
  fils de Dhṛtarāṣṭra.
°मुख- a. qui a une grande bouche,  un long visage,  un long bec.
°यज्ञ- m.
  n.
  d'un roi d'Ayodhyā.
°याम- a. (nuit) aux longues veilles.
°राव- m.
  n.
  d'un chacal.
°रोष- a. longtemps courroucé,  rancunier 
 -ता- f.
  fait d'être
longtemps en colère.
°लोचन- a. aux yeux allongés 
 m.
  fils de Dhṛtarāṣṭra.
°वपुस्- a. au corps allongé,  élancé.
°शोक- m.
  long chagrin. 
°सत्त्र- nt. long sacrifice,  not. de Soma 
 -इन्- a. qui célèbre un
long sacrifice de Soma.
°संध्य- a. qui fait de longues prières ou pratique de longues
observances aux heures du crépuscule 
 -त्व- nt. fait de répéter
longtemps la prière du crépuscule.
°सूत्र- (qui file de longs fils) a. lent,  hésitant 
 -इन्- id. 
-ता- -इता- f.
  lenteur,  tergiversation. 
दीर्घाक्ष- -ई- a. = °लोचन।
दीर्घाध्व-ग- (qui parcourt un long chemin) m.
  courrier.
दीर्घापाङ्ग- a. aux coins des veux allongés 
 m.
  n.
  d'une gazelle.
दीर्घापेक्षिन्- a. plein d'égards,  attentif,  respectueux.
दीर्घामय- a. souffrant d'une longue maladie.
दीर्घायुस्- a. qui vit longtemps,  à qui on souhaite longue vie 
-(ष्)अ- id.
दीर्घारण्य- nt. forêt étendue,  grande forêt.
दीर्घोच्छ्वासम् adv. en soupirant profondément,  avec de longs soupirs.
दीर्घोत्कण्ठ-मनस्- a. dont le cœur languit depuis longtemps.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.