| YouTube Channel

दीप् (dIp)

 
Capeller Eng
English
दीप् दी॑प्यते दीप्य॑ते (दीप्यति),
pp.
दीप्त (q.v. ) blaze,
flame, shine, be brilliant (l.&f. ).
C.
दीप॑यति, °ते kindle,
inflame, illuminate
excite, raise.
I.
देदीप्यते blaze brightly, be
radiant. —आ
C.
inflame, kindle. उद् flame up, burn
C.
=
S.
C.
उप
C.
kindle, set fire to (acc. ). प्र flame forth. burn.
C.
kindle,
inflame, rouse. वि blaze, flame
C.
kindle, illuminate. सम् flame
C.
inflame, excite. Cf. अतिदीप्त, आदीप्तप्रदीप्त, स॑दीप्त.
Yates
English
दीप् (य, ई, ऋ) दीप्यते 4.
d. To shine,
to blaze, to be luminous.
Apte
English
दीप् [dīp], 4 Ā. (दीप्यते, दीप्त
freq.
देदीप्यते)
To shine, blaze, (fig. also)
सर्वैरुस्रैः समग्रैस्त्वमिव नृपगुणैर्दीप्यते सप्तसप्तिः
M.*
2.12
तरुणीस्तन एव दीप्यते मणिहारावलिरामणीयकम्
N.*
2. 44
Bk.*
2.2
R.*
14.64
H. Pr.46.
To burn, be lighted
सो$यमग्निः परेण मृत्युमतिक्रान्तो दीप्यते Bṛi.
Up.*
1.3.12. यथा यथा चेयं चपला दीप्यते
K.*
15.
To glow, be inflamed or excited, increase (fig. also)
वन्येतरानेकप- दर्शनेन पुनर्दिदीपे मददुर्दिनश्रीः
R.*
5.47
Bk.*
15.88
Śi.*
2.71.
To be fired with anger
आसाद्य वाचं भृशं दिदीपे
Ki.*
3.55.
To be illustrious.
Caus.
(दीपयति-ते)
To kindle, set on fire, inflame
अयं हि मां दीपयते$द्य वह्निः
Rām.*
2.43.21.
To illuminate, light, irradiate
वृन्दावनान्तरमदीपयदंशुजालैः (इन्दुः)
Gīt.*
7
U.*
1.42.
To excite, raise.
To adorn, grace
अवयवदीपितमण्डन- श्रियस्ताः
Ki.*
1.1.
Apte 1890
English
दीप् {c4c} A. (दीप्यते, दीप्त
freq. देदीप्यते) 1 To shine, blaze, (fig. also)
सर्वैरुस्रैः समग्रैस्त्वमिव नृपगुणैर्दीप्यते सप्तसप्तिः M. 2. 13
तरुणीस्तन एव दीप्यते मणिहारावलिरामणीयकं N. 2. 44
Bk. 2. 2, R. 14. 64
H. Pr. 46.
2 To burn, be lighted
यथा यथा चेयं चपला दीप्यते K. 105.
3 To glow, be inflamed or excited, increase (fig. also)
R. 5. 47
Bk. 15. 88, Śi. 20. 71.
4 To be fired with anger
Ki. 3. 55.
5 To be illustrious.
Caus. (दीपयति ते) 1 To kindle, set on fire, inflame.
2 To illuminate, light, irradiate
वृंदावनांतरमदीपयदंशुजालैः (इंदुः) Gīt. 7
U. 1. 42.
3 To excite, raise.
4 To adorn, grace
Ki. 10. 1.
Monier Williams Cologne
English
दीप्
cl.
4. Ā. दीप्यते (दीप्य॑ते,
TBr.
, दीप्यति,
MBh.
pf. दिदीपे,
Ragh.
v, 47
fut. दीपिष्यते, दीपिता
aor.
अदीपि, अदीपिष्ट
inf.
दीपितुम्,
Pāṇ.
vii, 2, 8, Sch.
iii, 1, 61)
to blaze, flare, shine, be luminous or illustrious,
AV.
Br.
Mn.
MBh.
Kālid.
&c.
glow, burn (also with anger,
Bhaṭṭ.
) :
Caus.
दीप॑यति, °ते
aor.
अदीदिपत् or अदिदीपत् (Pāṇ. vii, 4, 3) to kindle, set on fire, inflame,
TāṇḍyaBr.
xvi, 1
ĀśvGṛ.
iv, 6
Kauś.
60
&c.
illuminate, make illustrious,
MBh.
Hariv.
&c.
excite, rouse, ib. :
Desid.
दिदीपिषते:
Intens.
देदीप्यते, to blaze fiercely, shine intensely, be very bright,
MBh.
BhP.
p.
देदीप्यन्ती,
MBh.
vii, 8138.
Monier Williams 1872
English
दीप् दीप्, cl. 4. A. (ep. also P.) दीप्यते,
-ति, दिदीपे, दीपिष्यते, अदीपि or अदी-
पिष्ट, दीपितुम्, to blaze, burn with a bright flame,
shine, be bright or luminous
to burn, glow, be in-
flamed or excited (as with anger)
to be illustrious:
Caus. दीपयति, -यितुम्, Aor. अदिदीपत् or अदी-
दिपत्, to kindle, set on fire, inflame
illuminate,
irradiate, make bright, make illustrious
excite, raise:
Desid. दिदीपिषते: Intens. देदीप्यते, देदीप्ति, to
be very bright, to shine intensely
to blaze fiercely,
be all on fire or in flames
[cf. तप्, दिव्, 2. दी, 1.
दीधी
Lith. źibbu, ‘to shine
Lat. limpidus?].
Macdonell
English
दीप् DĪP, Ⅳ. Ā. dī́pya, flame, blaze
🞄beam, burn: pp. dīpta, blazing
shining
🞄brilliant
hot
cs. dīpáya, P. (Ā. rare) 🞄kindle
excite
illuminate: intv. dedīpya, Ā. 🞄blaze or shine brightly. ā, pp. blazing
cs. 🞄kindle. ud, flame up
cs. kindle
excite
illuminate. 🞄pra, flame up, burn: pp. blazing, 🞄shining
illuminated
cs. kindle, inflame. 🞄sam, pp. burning, blazing
cs. set on fire, 🞄kindle.
Benfey
English
दीप् दीप् (originally a Causal of
दी), i. 4, Ātm. (in epic poetry also
Par., MBh. 3, 13984).
1. To blaze,
Rām. 5, 50, 5.
2. To shine, MBh. 5,
7322. दीप्त,
1. Blazing, Bhag. 11, 17.
2. Hot, Man. 3, 133.
3. Radiant, MBh.
5, 7040.
4. Illuminated by the sun,
opposite to the sun, inauspicious,
Draup. 6, 3
Hariv. 9702.
5. Clear,
MBh. 3, 16603. Caus. दीपय,
1. To
kindle, Bhag. 4, 27.
2. To excite,
Śiś. 9, 42.
3. To illuminate, Kir. 5, 2.
4. To make illustrious, MBh. 5, 1069.
Comp.
ptcple. of the pf. pass. अदीपित,
Not illuminated, Kir. 5, 48. Fre-
quent. देदीप्य (Par., MBh. 7, 8138),
1. To be all in flame, MBh. 3, 15588.
2. To be very radiant, MBh. 3, 2146. --
With the prep. अति अति, अतिदीप्त (rather
दीप्त with अति), Blazing violently, Rām.
5, 50, 8. -- With अभि अभि, To shine
towards, Hariv. 7501. -- With आ,
आदीप्त,
1. Blazing, Ṛt. 6, 19.
2. Burn-
ing, MBh. 15, 1081. Caus. To kindle,
Rām. 2, 89, 16. -- With व्या वि-आ, Caus.
To illuminate completely, MBh. 7, 7296.
-- With उद् उद्, Caus.
1. To kindle,
Hariv. 5521.
2. To excite, Bhāg. P.
8, 7, 11.
3. To illuminate, Mārk. P.
49, 11. -- With समुद् सम्-उद्, Caus. To
inflame, Rām. 4, 26, 14. -- With उप
उप, Caus. To kindle, set on fire, MBh.
3, 10230
1, 5828. -- With परि परि,
1.
To boil up, MBh. 12, 2036 (Par.).
2. To
be completely radiant, MBh. 7, 2237. --
With प्र प्र, प्रदीप्त,
1. Blazing,
Rām. 1, 54, 22.
2. Kindled (as anger),
MBh. 3, 2374.
3. Shining, Ṛt. 1, 27.
4. Illuminated, Vedāntas. in Chr. 205,
9. Caus.
1. To set on fire, kindle,
MBh. 1, 5600
13, 4037. 2. To inflame,
Rām. 3, 69, 21. -- With संप्र सम्-प्र,
संप्रदीप्त, Blazing, Rām. 5, 52, 13.
Caus. To kindle, MBh. 7, 7237. -- With
प्रति प्रति, प्रतिदीप्त, Flaming to-
wards, Hariv. 13155. -- With वि वि,
To shine, MBh. 7, 7322
विदीप्त,
Shining, MBh. 12, 8332. Caus.
1. To
illuminate, MBh. 8, 1488.
2. To in-
flame, Bhāg. P. 9, 4, 46. -- With अभिवि
अभि-वि, Caus. To set on fire, MBh. 14,
2033. -- With सम् सम्, To blaze, Hariv.
3539
संदीप्त,
1. Burning, Bhartṛ.
3. 26.
2. Flaming, MBh. 5, 7205.
Caus.
1. To kindle, set on fire, Pañc.
97, 25
MBh. 1, 8366.
2. To excite,
MBh. 5, 2801.
Hindi
Hindi
सजाना करने के लिए अनुग्रह
Apte Hindi
Hindi
दीप्
दिवा* आ*- < दीपुं* - -
"चमकना, जगमगाना"
दीप्
दिवा* आ*- < दीपुं* - -
"जलना, प्रकाशित होना"
दीप्
दिवा* आ*- < दीपुं* - -
"दहकना, प्रज्वलित होना, बढ़ना"
दीप्
दिवा* आ*- < दीपुं* - -
क्रोध से आगबबूला होना
दीप्
दिवा* आ*- < दीपुं* - -
प्रख्यात होना
दीप्
"दिवा* आ*, प्रेर*" - -
"आग सुलगाना, रोशनी करना, प्रकाश करना"
L R Vaidya
English
dIp {% vi. 4A (pp. दीप्त
pres. दीप्यते
freq. देदीप्यते) %} 1. To blaze, to shine, सर्वैरुस्रैः समग्रस्त्वमिव नृपगुणैर्दीप्यते सप्तसप्तिः Mal.ii.
2. to burn, e.g. यश्चायं मम लांगूले दाप्यते हव्यवाहनः
3. to be illustrious
4. to be inflamed or excited, R.v.47, Bt.xv.88.(The root is used with प्र-, सम्- &c. without any material change in meaning.)
dIp {% Caus. (दीपयति-ते) %} to kindle.With उद्-, to rouse, to excite.
Bopp
Latin
दीप् 4. A. fulgere, splendere, flagrare. HIT. 8. 9. 10.: यथो
ऽदयगिरौ द्रव्यं सन्निकर्षेण दीप्यते तथा सत्सन्नि
धानेन हीनवर्णो ऽपि दीप्यते
RAGH. 5. 47.: पुनर्
दिदीपे मददुर्दिनश्रीः (नागस्य)
MAN. 2. 232.: दीप्य-
मानः स्ववपुषा. -- दीप्त flagrans. BH. 11. 17.: दी-
प्तानलार्कद्युति
N. 11. 36.
DR. 2. 10. -- Caus.
1) col-
lustrare. GITA-GOV. 7. 1.: वृन्दावनान्तरम् अदीप-
यद् इन्दुः.
2) accendere. MAH. 1. 5828.: जतुगृहद्वारन्
दीपयामास पाण्डवः. -- Intens. N. 3. 12.: देदीप्यमा-
नाम् वपुषा
DR. 2. 1.: देदीप्यमाना ऽग्निशिखे ऽव न-
क्तम्. (Cf. तप्, दिव्, दीधी
lith. λάμπω ibbu splendeo
gr.
α (a = i. e. a + i, abjecto i, mutato d in l
lat. limpidus.)
c. Caus. incendere, inflammare. MAH. 1. 5822.: आयु-
धागरम् आदीप्य
R. Schl. I. 65. 8.: त्रैलोक्यम् आदी-
पितम् इवा ऽभवत्
-- आदीप्त pro आदीपित. MAH.
1. 5829.: तद् गृहं सर्वम् आदीप्तम् (cf. ताप्त pro ता-
पित p. 149. b.).
c. उत् Caus. accendere. MAH. 1. 2724.
c. उप Caus. id. MAH. 1. 5828. 3. 10230.
c. प्र प्रदीप्त flagrans. N. 11. 13. BH. 11. 29. -- Caus. ac-
cendere. MAH. 1. 5600.
c. प्र praef. सम् सम्प्रदीप्त flagrans. MAH. 6587.
c. वि Caus. collustrare. A. 3. 36.
c. सम् सन्दीप्त flagrans. H. 1. 48.: क्रोधसन्दीप्तमान-
स. -- Caus. accendere. MAH. 1. 8366.: अग्निर् जगत्
सन्दीपयन्.
Lanman
English
√dīp (dī́pyate
didīpé
dīptá
-dī́pya
dédīpti
dīpáyati, -te). blaze
flame
caus. kindle
intens. blaze brightly
fig. be
radiant. [cf. √dī.]
+ ud, blaze up
caus. cause to blaze up.
Kridanta Forms
Sanskrit
दीप् (दी꣡पीँ॒ दीप्तौ - दिवादिः - सेट्)
ल्युट् = दीपनम्
अनीयर् = दीपनीयः - दीपनीया
ण्वुल् = दीपकः - दीपिका
तुमुँन् = दीपितुम्
तव्य = दीपितव्यः - दीपितव्या
तृच् = दीपिता - दीपित्री
क्त्वा = दीपित्वा
ल्यप् = प्रदीप्य
क्तवतुँ = दीप्तवान् - दीप्तवती
क्त = दीप्तः - दीप्ता
शानच् = दीप्यमानः - दीप्यमाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
दीप्
मूलधातुः:
दीपी
धात्वर्थः:
दीप्तौ
गणः:
दिवादिः
कर्मकत्वं:
अकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
आत्मनेपदी
रूपम्:
दीप्यते
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
दीप् mit प्र, प्र꣡दीप्ततर heller flammend, Śat. Br. 2, 3, 2, 10. प्रदीप्ततम am hellsten flammend, Kāty. Śr. 4, 15, 18.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
दह्, ज्वल्, तप्, दीप्, प्लुष्
verb
अग्निसम्पर्कात् अङ्गपीडनानुकूलः व्यापारः।
"पाकं पचन्ती स्नुषा अदहत्।"
Synonyms:
प्रकाश्, द्युत्, विद्युत्, दीप्, भा, विभा, भास्, राज्, लस्, विलस्, विभास्, शुभ्, विदीप्, भ्राज्, भ्राश्, भ्लाश्, विभ्राज्, अभिविराज्, प्रतप्, चकास्, विशुभ्, व्यतिभा, शुच्
verb
कान्त्या प्रकाशनानुकूलः व्यापारः।
"तस्याः मुखं तेजसा प्रकाशते।"
Capeller
German
दीप् दी॑प्यते u. दीप्यते (दीप्यति) flammen,
strahlen, glänzen, brennen (auch übertr.)
p.p. दीप्त flammend, strahlend, brennend,
heiß. Caus. दीप॑यति (°ते) anzünden,
anfachen, erregen
hell mache, erleuchten.
Intens. देदीप्यते stark flammen,
glänzen (auch übertr.). p.p.
आदीप्त flammend, strahlend. प्र aufleuchten,
brennen
p.p. प्रदीप्त angefacht,
strahlend, heiß, glühend. Caus anzünden,
anfachen. सम् flammen, brennen
p.p. स॑दीप्त in Flammen stehend. Caus.
entzuunden, anfachen, anfeuern.
Grassman
German
√dīp, Caus., entzünden, altes Causativ von 2. dī, in der spätern Sprache zu einer selbständigen Wurzel umgeschaffen.
Mit ā́, in Flammen setzen [A.], erhellen.
sám, entzünden, entflammen [A.].
Stamm dīpaya:
-as ā́: pā́rthivā, diviā́ni, antárikṣā {463, 8} (agne).
Aor. didīpa:
-as sám: agním {668, 6}.
Burnouf
French
*दीप् दीप्। दीप्ये 4 et qqf. दीप्यामि
p.
दिदीपे
f2. दीपिष्ये
pp. दीप्त। Etre allumé,
briller, resplendir: दीप्तानल feu flambant.
Au fig. être
enflammé: क्रोधेन de colère.
Stchoupak
French
दीप्-
{%dīpyati -te
didīpe
adidīpat adīdipat
dīpayati -te %}
(दीप्यते) {%dedīpyate
dīpta- %} -- reluire, briller, resplendir, être
lumineux
flamber, flamboyer
être illustre
caus. illuminer, allumer,
éclairer, enflammer
exciter
rendre illustre
int. briller d'un grand éclat.