| YouTube Channel

दीपान्विता (dIpAnvitA)

 
शब्दसागरः
English
दीपान्विता
f.
 (-ता) A festival: see the next.
E.
 दीप, and अन्वित having.
Wilson
English
दीपान्विता
f.
 (-ता) A festival: see the next.
E.
 दीप, and अन्वित having.
Monier Williams Cologne
English
दीपान्विता
f.
 (sc. तिथि) ‘furnished with lamp’,
N.
 of the Dīwālī festival,
BhavP.
Apte Hindi
Hindi
दीपान्विता
स्त्री*
 दीपः- अन्विता -
अमावस्या
दीपान्विता
स्त्री*
 दीपः- अन्विता -
"दीपपंक्ति, रात के समय रोशनी करना"
दीपान्विता
स्त्री*
 दीपः- अन्विता -
विशेषरुप से दिवाली का उत्सव जो कार्तिक की अमावस्या में मनाया जाता है
L R Vaidya
English
dIpa-anvitA {% f. %} the day of new moon (अमा).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
दीपान्विता,
स्त्री,
 (दीपैरन्विता युक्ता ।) गौण-चान्द्रकार्त्तिकस्यामावास्या । यथा, भविष्य-पुराणम् ।“येयं दीपान्विता राजन् ! ख्याता पञ्चदशी भुवि ।तस्यां दद्यान्न चेद्दत्तं पितॄणां वै महालये ॥
पञ्चदशी अमावास्या । अमावास्यामधिकृत्य ।दीपमालाश्च कर्त्तव्याः शक्त्या देवगृहेषु च ।रथ्यापण्यश्मशानेषु नदीपर्व्वतसानुषु ॥
इति ब्रह्मपुराणोक्तनानास्थानदीपदानेन दीपा-न्विता ख्याता येयमिति विशेषणाच्च ।” इतिश्राद्धतत्त्वम् ॥
* ॥
तत्र कर्म्माणि यथा, --“प्रदोषसमये लक्ष्मीं पूजयित्वा यथाक्रमम् ।दीपवृक्षास्तथा कार्य्या भक्त्या देवगृहेष्वपि ॥
चतुष्पथे श्मशानेषु नदीपर्व्वतसानुषु ।वृक्षमूलेषु गोष्ठेषु चत्वरेषु गृहेषु च ॥
वस्त्रैः पुष्पैः शोभितव्याः क्रयविक्रयभूमयः ।दीपमालापरिक्षिप्ते प्रदोषे तदनन्तरम् ॥
ब्राह्मणान् भोजयित्वादौ विभज्य च बुभुक्षि-तान् ।अलङ्कुतेन भोक्तव्यं नववस्त्रोपशोभिना ॥
स्निग्धैर्मुग्धैर्विदग्धैश्च बान्धवैर्भृतकैः सह ॥
”इति तिथितत्त्वम् ॥
तत्र श्यामापूजाप्रमाणं यथा, --“दीपान्विता पार्व्वणाय स्मृता काल्यर्च्चनाय चमहानिशि द्बितीयं स्यात् पूर्व्वेद्युर्व्याप्त्यनाप्तयोःमहानिशि व्याप्त्यनाप्तयोः पूर्व्वेद्युरेव द्वितीयंकाल्यर्च्चनं स्यात् इत्यर्थः । प्रथमं पार्व्वणं द्बितीयंकाल्यर्च्चनमिति द्बितीयशब्दस्य तात्पर्य्यार्थः ।”इति स्मृतिसारसंग्रहधृतव्योमकेशतन्त्रम् ॥
* ॥
अपरञ्च ।“दीपोत्सर्गचतुर्द्दश्या संमिश्रा या भवेत् कुहूः ।तस्यां या तामसी रात्रिः सोच्यते कालरात्रिका ॥
तस्यां पूजा प्रकर्त्तव्या काली तारा प्रियङ्करी ॥
”इति कालीकुलसद्भावः ॥